https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8Ғаббас Әл-Жауһари - Түзету тарихы2026-04-18T20:01:33ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8&diff=57551&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:58:24Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8&diff=57550&oldid=prevKasymbot: /* top */clean up, replaced: Бағдад → Бағдат (3) using AWB2016-12-23T09:21:02Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: Бағдад → Бағдат (3) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ғаббас әл-Жауһари''', ''Аббас әл-Жауһари, Ғаббас ибн Сайд әл- Жауһари'' (9 ғ-дың 1-жартысы) — [[астроном]], [[математик]]. [[Отырар]] [[оазис]]індегі [[Жауһарана]] (қазіргі [[Гауһартөбе]]) қалашығында туған. Бағдатқа шақырылып, Ортаазиялык ғалымдармен бірге Бағдат [[обсерватория]]сы мен "Даналық үйінің" негізін қалаған. Ол 829—830 жылы [[Бағдат]]та жөне 832—833 жылы [[Дамаскі]]де жүргізілген астрон. бақылауларға қатысады. Бұл бақылаулар негізінде "Мамунның астрономиялық кестелері" деп аталатын еңбек жазылды. Ғаббас әл-Жауһари — [[Евклид]]тің "Негіздерін" түсіндіруге, толықтыруға арналған бірнеше [[трактат]]тардың авторы. Ол шығыс математиктерінің ішінде ең бірінші болып Евклидтің параллель түзулер [[аксиома]]сын сынға алды. Евклидтің 5-қағидасын дәлелдеуге әрекеттеңді. Ол бұл ретте үшбұрыштың орта сызығы туралы теореманы және бұрыш ішіндегі кез келген нүктеден бұрыштың 2 қабырғасын қиып өтетін тузу жүргізуге болатынын дөлелдеді. Ғаббас әл-Жауһаридің [[параллель]] түзулер туралы идеяларын кейіннен [[Әбу Жафар ат-Туси]] дамытты.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы.<br />
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Тұлғалар]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Kasymbot