Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:24:33Z

1 түзету

Kasymbot: clean up, replaced: Австралия Одағы → Аустралия using AWB

2017-02-18T13:06:30Z

clean up, replaced: Австралия Одағы → Аустралия using AWB

Жаңа бет

{{infobox Organization
|name = <span style="color:blue">Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы. <br />

'''United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization'''<br />
'''L’Organisation des Nations Unies pour l’éducation, la science et la culture''' <br />
''' La Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura ''' <br />
''' Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры ''' <br />
''联合国教育、科学及文化组织'''<br />
'''منظمة الأمم المتحدة للتربية والعلم والثقافة '''<br />
</span>
|image = Flag of UNESCO.svg
|image_border = thumb
|size = 200 px
|caption = ЮНЕСКО Эмблемасы
|map =
|msize =
|mcaption = <div style="text-align:left; padding-left:1em; font-size:90%;"> </div>
|abbreviation =
|motto =
|formation =
|extinction =
|type = Халықаралық ұйым
|status =
|purpose =
|headquarters =
|location = {{flagicon|FRA}} [[Париж]], [[Франция]]
|region_served =
|membership =
|language = [[Ағылшын тілі]], [[Испан тілі]], [[Орыс тілі]], [[Француз тілі]], [[Қытай тілі]], [[Араб тілі]]
|leader_title ='''Бас директор'''
|leader_name = {{flagicon|Bulgaria}} [[Ирина Бокова]]
|leader_title2 ='''Атқарушы кеңесінің төрағасы'''
|leader_name2 = {{flagicon|Barbados}} [[Алиссандра Камминс]]
|main_organ = Штаб-пәтер
|parent_organization =
|affiliations =
|num_staff =
|num_volunteers =
|budget =
|website =
|remarks =
}}
[[Сурет:Flag of UNESCO.svg|180px|thumb|right|UNESCO жалауы]]
'''ЮНЕСКО''' ('''U'''nited '''N'''ations '''E'''ducational, '''S'''cientific and '''C'''ultural '''O'''rganization — ''UNESCO'') — [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]ның [[Білім]], [[Ғылым]] және [[Мәдениет]] жөніндегі Ұйымы.

Ұйым [[1945]] жылы 16 қарашада құрылды, штаб-пәтері Францияның [[Париж]] қаласында орналасқан. Ұйым құрамына әлемнің түкпір-түкпірінде орналасқан 67 бюро мен бөлімшелер кіреді. ЮНЕСКО қаулысы [[Лондон]] конференциясында 1945 жыл қарашасында қабылданып [[1946]] жыл 4-ші қарашасында, қабылдауы туралы қол қойған 20 мемлекет актілерін сақтауға өткізгеннен кейін күшіне енеді. Бүгінгі күні Ұйымға 193 мемлекет мүше. [[1972]] жылы ЮНЕСКО [[1975]] жылы күшіне енген [[Әлемдік мұра|Әлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау конвенциясы]]н қабылдайды, дәл қазір 184 елде бекітілген ([[КСРО]] — [[1988]] жылы). [[1999]] жылдан бастап ЮНЕСКО-ның бас директоры — [[Мацура,Коитиро|Коитиро Мацура]]. 2005 жылы ол 4-жылдық мерзімге қайта сайланды.

XX ғ. ЮНЕСКО-ның аса мәнді жобалары мыналар: II дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери әрекеттерден зардап шеккен кітапхана және мұражай қорларын қалпына келтіру; Азияда, Африкада, Латын Америкасында бастауыш білім беру жүйелерін дамыту; құнды еңбектерді аудару, тікелей байланыстар орнату арқылы Батыс пен Шығыстың арасында мәдени алмасуды дамыту; дамушы елдердегі сауатсыздықты жойып, "негізгі білім беру" жүйесін қалыптастыру (оқу орталықтары Камбоджада, Үндістанда, Таиландта, Оңтүстік Кореяда, Либерияда, Түркияда, сондай-ақ бірқатар, Латын американдық елдерде, Таяу Шығыс елдерінде); өркениет ескерткіштерін сақтау. 1959 ж. ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру бойынша Халықаралық комитет жұмыс істей бастады.

== Мақсаты ==

ЮНЕСКО негізгі мақсаты — бейбітшілік пен қауіпсіздікті елдердің білім, ғылым және мәдениет салаларындағы ынтымақтастығын [[БҰҰ]] Қаулысында айтылғандай жалпыға бірдей құрметпен қарап, әділеттілік пен заңдардың орындалуын, адам құқығы, әрі негізгі бостандықтар негізінде барлық елге, түрі-түсіне, жынысына, тілі мен дініне қарамастан қамтамасыз ету арқылы нығайту.

Мақсатына жету үшін ЮНЕСКО бес негізгі функцияларды жүзеге асырады:
* болашағы бар, келешекте адамзатқа керек білім, ғылым, мәдениет пен байланыс формаларын зерттеу;
* білімді ғылыми зерттеудің нәтижесіне сүйене отырып таныту, алмасу, таратумен айналысу;
* заңнамалық іскерлікпен: ұсыныстарды іске асыруға міндет болатын халықаралық актілерді дайындау және қабылдау;
* мүше-мемлекеттерге «техникалық ынтымақтастық» түрінде жобалар жасау мен дамыту салаларындағы саясатын анықтауда эксперттерінің қызметтерін ұсынады;
* арнайы ақпаратпен алмасуды жүзеге асырады.

== Мүше елдер ==
2009 жылдың қазан айына сәйкес ЮНЕСКО ұйымына 193 мемлекет мүше және 7 мемлекет серіктес мүше дәрежелеріне ие.

# [[Аустралия]], ұйымға қосылу күні - қарашаның 4, 1946
# [[Австрия]] - тамыздың 13, 1948
# [[Албания]] - қазанның 16, 1958
# [[Алжир]] - қазанның 15, 1962
# [[Америка Құрама Штаттары]] - қазанның 1, 2003
# [[Андорра]] - қазанның 20, 1993
# [[Ангола]] - наурыздың 11, 1977
# [[Антигуа және Барбуда]] - шілденің 15, 1982
# [[Аргентина]] - қыркүйектің 15, 1948
# [[Армения]] - маусымның 9, 1992
# [[Ауғанстан]] - мамырдың 4, 1948
# [[Әзірбайжан]] - маусымның 3, 1992
# [[Багам аралдары]] - сәуірдің 23, 1981
# [[Бангладеш]] - қазанның 27, 1972
# [[Барбадос]] - қазанның 24, 1968
# [[Бахрейн]] - қаңтардың 18, 1972
# [[Беларусь]] - мамырдың 12, 1954
# [[Бельгия]] - қарашаның 29, 1946
# [[Белиз]] - мамырдың 10, 1982
# [[Бенин]] - қазанның 18, 1960
# [[Болгария]] - мамырдың 17, 1956
# [[Боливия]] - қарашаның 13, 1946
# [[Босния және Герцеговина]] - маусымның 2, 1993
# [[Ботсвана]] - қаңтардың 16, 1980
# [[Бразилия]] - қарашаның 4, 1946
# [[Бруней]] - наурыздың 17, 2005
# [[Біріккен Араб Әмірліктері]] - сәуірдің 20, 1972
# [[Буркина-Фасо]] - қарашаның 14, 1960
# [[Бурунди]] - қарашаның 16, 1962
# [[Бутан]] - сәуірдің 13, 1982
# [[Вануату]] - ақпанның 10, 1994
# [[Венгрия]] - қыркүйектің 14, 1948
# [[Венесуэла]] - қарашаның 25, 1946
# [[Вьетнам]] - шілденің 6, 1951
# [[Габон]] - қарашаның 16, 1960
# [[Гаити]] - қарашаның 18, 1946
# [[Гайана]] - наурыздың 21, 1967
# [[Гамбия]] - тамыздың 1, 1973
# [[Гана]] - сәуірдің 11, 1958
# [[Гватемала]] - қаңтардың 2, 1950
# [[Гвинея]] - ақанның 2, 1960
# [[Гвинея-Бисау]] - қарашаның 1, 1974
# [[Германия]] - шілденің 11, 1951
# [[Грекия]] - қарашаның 4, 1946
# [[Гренада]] - ақпанның 17, 1975
# [[Гондурас]] - желтоқсанның 16, 1947
# [[Грузия]] - қазанның 7, 1992
# [[Дания]] - қарашаның 4, 1946
# [[Джибути]] - тамыздың 31, 1989
# [[Доминика]] - қаңтардың 9, 1979
# [[Доминикан Республикасы]] - қарашаның 4, 1946
# [[Египет]] - қарашаның 4, 1946
# [[Жаңа Зеландия]] - қарашаның 4, 1946
# [[Жапония]] - шілденің 2, 1951
# [[Замбия]] - қарашаның 9, 1964
# [[Зимбабве]] - қыркүйектің 22, 1980
# [[Израиль]] - қыркүектің 16, 1949
# [[Индонезия Республикасы]] - мамырдың 27, 1950
# [[Иордания]] - маусымның 14, 1950
# [[Иран Ислам Республикасы]] - қыркүйектің 6, 1948
# [[Ирак]] - қазанның 21, 1948
# [[Ирландия]] - қазанның 3, 1961
# [[Исландия]] - маусымның 8, 1964
# [[Испания]] - қаңтардың 30, 1953
# [[Италия]] - қаңтардың 27, 1948
# [[Йемен]] - сәуірдің 2, 1962
# [[Камбоджа]] - шілденің 3, 1951
# [[Камерун]] - қарашаның 11, 1960
# [[Канада]] - қарашаның 4, 1946
# [[Кабо-Верде]] - ақпанның 15, 1978
# [[Катар]] - қаңтардың 27, 1972
# [[Кения]] - сәуірдің 7, 1964
# [[Кипр]] - ақпанның 6, 1961
# [[Кирибати]] - қазанның 24, 1989
# [[Колумбия]] - қазанның 31, 1947
# [[Комор аралдары]] - наурыздың 22, 1977
# [[Конго]] - қазанның 24, 1960
# [[Конго Демократиялық Республикасы]] - қарашаның 25, 1960
# [[Солтүстік Корея]] - қазанның 18, 1974
# [[Корея Республикасы]] - маусымның 14, 1950
# [[Коста-Рика]] - мамырдың 19, 1950
# [[Кот д'Ивуар]] - қазанның 27, 1960
# [[Куба]] - тамыздың 29, 1947
# [[Кувейт]] - қарашаның 18, 1960
# [[Кук аралдары]] - қазанның 25, 1989
# [[Қазақстан]] - мамырдың 22, 1992
# [[Қырғызстан]] - маусымның 2, 1992
# [[Қытай]] - қарашаның 4, 1946
# [[Лаос]] - шілденің 9, 1951
# [[Латвия]] - қазанның 14, 1991
# [[Ливан]] - қарашаның 4, 1946
# [[Лесото]] - қыркүйектің 29, 1967
# [[Либерия]] - наурыздың 6, 1947
# [[Ливия]] - маусымның - 27, 1953
# [[Литва]] - қазанның 7, 1991
# [[Люксембург]] - қазанның 27, 1947
# [[Маврикий]] - қазанның 25, 1968
# [[Мавритания]] - қаңтардың 10, 1962
# [[Мадагаскар]] - қарашаның 10, 1960
# [[Македония Республикасы]] - Маусымның 28, 1993
# [[Малави]] - қазанның 27, 1964
# [[Малайзия]] - маусымның 16, 1958
# [[Мали]] - қарашаның 7, 1960
# [[Мальдивтер]] - шілденің 18, 1980
# [[Мальта]] - ақпанның 10, 1965
# [[Маршалл Аралдары Республикасы]] - маусымның 30, 1995
# [[Мексика]] - қарашаның 4, 1946
# [[Микронезия Федерациялық Штаттары]] - қазанның 19, 1999
# [[Мозамбик]] - қазанның 11, 1976
# [[Молдова Республикасы]] - мамырдың 27, 1992
# [[Монако]] - шілденің 6, 1949
# [[Моңғолия]] - қарашаның 1, 1962
# [[Марокко]] - қарашаның 7, 1956
# [[Мьянма]] - маусымның 27, 1949
# [[Намибия]] - қарашаның 2, 1978
# [[Науру]] - қазанның 17, 1996
# [[Нидерланд]] - қаңтардың 1, 1947
# [[Непал]] - мамырдың 1, 1953
# [[Никарагуа]] - ақпанның 22, 1952
# [[Нигер]] - қарашаның 10, 1960
# [[Нигерия]] - қарашаның 14, 1960
# [[Ниуе]] 26 қазан, 1993
# [[Норвегия]] - қарашаның 4, 1946
# [[Оман]] - ақпанның 10, 1972
# [[Орталық Африка Республикасы]] - қарашаның 11, 1960
# [[Оңтүстік Африка]] - желтоқсанның 12, 1994
# [[Өзбекстан]] -
# [[Палау]] - қыркүйектің 20, 1999
# [[Панама]] - қаңтардың 10, 1950
# [[Папуа Жаңа Гвинея]] - қазанның 4, 1976
# [[Парагвай]] - маусымның 20, 1955
# [[Пәкістан]] - қыркүйектің 14, 1949
# [[Перу]] - қарашаның 21, 1946
# [[Польша]] - қарашаның 6, 1946
# [[Португалия]] - қыркүйектің 11, 1974
# [[Ресей Федерациясы]] - сәуірдің 21, 1954
# [[Руанда]] - қарашаның 7, 1962
# [[Румыния]] - шілденің 27, 1956
# [[Самоа]] - сәуірдің 3, 1981
# [[Сан-Марино]] - қарашаның 12, 1974
# [[Сан-Томе және Принсипи]] - қаңтардың 22, 1980
# [[Сауд Арабиясы]] - қарашаның 4, 1946
# [[Суазиленд]] - қаңтардың 25, 1978
# [[Сейнт Винсент және Гренадинес]] - қаңтардың 14, 1983
# [[Сейнт Киттс және Невис]] - қазанның 26, 1983
# [[Сейнт Лусия]] - наурыздың 6, 1980
# [[Сейшель Аралдары]] - қазанның 18, 1976
# [[Сенегал]] - қарашаның 10, 1960
# [[Сербия]] - желтоқсанның 20, 2000
# [[Сингапур]] - қазанның 8, 2007
# [[Сирия]] - қарашаның 16, 1946
# [[Словакия]] - ақпанның 9, 1993
# [[Словения]] - мамырдың 27, 1992
# [[Соломон аралдары]] - қыркүйектің 7, 1993
# [[Сомалия]] - қарашаның 15, 1960
# [[Судан]] - қарашаның 26, 1956
# [[Суринам]] - шілденің 16, 1976
# [[Съерра-Леоне]] - наурыздың 28, 1962
# [[Таиланд]] - қаңтардың 1, 1949
# [[Танзания]] - наурыздың 6, 1962
# [[Тәжікстан]] - сәуірдің 6, 1993
# [[Того]] - қарашаның 17, 1960
# [[Тонга]] - қыркүйектің 29, 1980
# [[Тринидад және Тобаго]] - қарашаның 2, 1962
# [[Тунис]] - қарашаның 8, 1956
# [[Түркия Республикасы]] - қарашаның 4, 1946
# [[Түркіменстан]] - тамыздың 17, 1993
# [[Тувалу]] - қазанның 21, 1991
# [[Уганда]] - қарашаның 9, 1962
# [[Украина]] - мамырдың 12, 1954
# [[Уругвай]] - қарашаның 8, 1947
# [[Үндістан]] - қарашаның 4, 1946
# [[Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы]] - шілденің 1, 1997
# [[Фиджи]] - шілденідің 14, 1983
# [[Филиппиндер]] - қарашаның 21, 1946
# [[Финляндия]] - қазанның 10, 1956
# [[Франция]] - қарашаның 4, 1946
# [[Хорватия]] - маусымның 1, 1992
# [[Чад]] - желтоқсанның 19, 1960
# [[Черногория]] - наурыздың 1, 2007
# [[Чехия]] - ақпанның 22, 1993
# [[Чили]] - шілденің 7, 1953
# [[Швеция]] - қаңтардың 23, 1950
# [[Швейцария]] - қаңтардың 28, 1949
# [[Шри Ланка]] - қарашаның 14, 1949
# [[Шығыс Тимор]] - маусымның 5, 2003
# [[Эквадор]] - қаңтардың 22, 1947
# [[Экваторлық Гвинея]] - қарашаның 29, 1979
# [[Эль-Сальвадор Республикасы]] - сәуірдің 28, 1948
# [[Эритрея]] - қыркүйектің 2, 1993
# [[Эстония]] - қазанның 14, 1991
# [[Эфиопия]] - шілденің 1, 1955
# [[Ямайка]] - қарашаның 7, 1962

=== Серіктес мүше елдер ===
* [[Аруба]] - қазанның 20, 1987
* Британдық Виргиния аралдары - қарашаның 24, 1983
* [[Кайман аралдары]] - қазанның 30, 1999
* [[Макао]], Қытай - қазанның 25, 1995
* Недерландықтардың Антиллері - қазанның 26, 1983
* Токелау - қазанның 15, 2001
* [[Фарер аралдары]] - қазанның 12, 2009

=== Бақылаушы елдер ===
* Палестина <ref name="Palestine">{{cite web |title=Summary update on Government progress to become a State Party to the UNESCO International Convention against Doping in Sport |url=http://www.wada-ama.org/rtecontent/document/Item_8_6_Attachment_1_SummaryUpdateGovernments_UNESCO_Oct2008_ENG_FINAL.pdf |author=WADA |page=2 |format=PDF |accessdate=2009-07-28}}</ref>
* Әулие Теңіз

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.unesco.kz UNESCO-Қазақстан]
* [http://www.unesco.org Ресми торабы]

==Дереккөздер==
<references/>

== Тағы қараңыз ==
* [[ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері]]
* [[Әлемдік мұра]]

{{Әлемдік мұралардың тізімі}}

[[Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
[[Санат:Халықаралық ұйымдар]]
[[Санат:ЮНЕСКО]]

← Ескі түзетулер	19:24, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

ЮНЕСКО - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Kasymbot: clean up, replaced: Австралия Одағы → Аустралия using AWB