Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:28Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: 1998 ISBN → 1998 жыл. ISBN using AWB

2014-06-10T13:04:09Z

clean up, replaced: 1998 ISBN → 1998 жыл. ISBN using AWB

Жаңа бет

'''Энтальпия''' ({{lang-el|enthalpo}} – жылытамын, қыздырамын), жылулық функция, жылу мөлшері – [[термодинамикалық жүйе]] күйінің функциясы болып келетін жылуға қатысты шама. Бұл терминді алғаш [[Камерлинг-Онненс|Х.Камерлинг-Онненс]] енгізген. Энтальпия (H) жүйенің [[ішкі энергия]]сының (U) және жүйенің қысымы (p) мен көлемі көбейтіндісінің қосындысына тең: H=U+pV. [[Изобаралық процесс|Изобаралық процестегі]] (p=const) Энтальпияның өсімшесі бөлшектер саны тұрақты болатын гомогенді жүйеге берілген жылу мөлшеріне тең. Мұндай жағдайда Энтальпия '''жылу функциясы''' деп аталады. Энтальпияның өзгеруі [[қысым]] тұрақты болған жағдайда жүйеге берілетін немесе одан алынатын жылу мөлшеріне тең болады. Сондықтан энтальпияның өзгерісі қысым тұрақты болғанда жүретін фазалық ауысулар ([[балқу]], [[қайнау]], т.б.) мен әр түрлі [[химиялық процесс|химиялық процестердегі]] жылуларды (түзілу жылуы, жану жылуы, еру жылуы, атомдану жылуы, т.б) сипаттайды. Энтальпия [[Бірліктердің халықаралық жүйесі|Бірліктердің Халықаралық жүйесінде (СИ)]] джоульмен (Дж.) өрнектеледі.<ref>Ә. Қоқанбаев / «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том</ref>

'''Энтальпия''' - [[энергия]] деп есептеліп, сол жағдайдағы денемен байланысы болса, яғни жағдайдың функциясы ретінде, болғандықтан u, p және v жағдай функциялары болып есептеледі. Процесс кезінде, тұрақты [[қысым]]ы dp = 0 және теңдеуімен, dq=du +pdv, бұдан шығады:
:<math>~di=du+pdv+vdp=du+pdv=d{q_p}</math>
:<math>~dq=du+pdv</math>
Яғни, меншікті энтальпияның өзгеруі, денеге жеткізілген
жылулық ағынына тең, P-const кезінде, теңдеуінен табамыз
qpi2+i1, немесе
:<math>~Q={J_2}+{J_1}</math>
'''Энтальпия''' J = mi - [[Экстенсивтік|экстенсивті]] ([[Аддитивтілік|аддитивті]]) шама. Меншікті
энтальпия ''i'' үдемелі қасиетінде болады.

Энтальпияны - кеңейтілген жылу [[динамика]]лық жүйеге
жатқызбай, [[қоршаған орта]]ға жатқызу ыңғайлы, сондықтан, дене
мен ортаның, pv ішкі энергиясын сипаттайды (қозғалту жұмысы деп
аталады), яғни жүйенің жалпы [[энергия]]сын сипаттауы. Соңғысында,
ол дененің ішкі энергияның рөлін атқарады.

[[Идеал газ|Идеалды газ]] үшін, меншікті жылу сыйымдылығы Ср тұрақты
болады және оны мына теңдеумен шешеді:
:<math>~{i_2}-{i_1}={C_p}({T_2}-{T_1})</math>;     <math>~{I_2}-{I_1}={C_p}({T_2}-{T_1})</math>
[[Термодинамика|Жылудинамикалық процесстерді]] теориялық зерттеу кезінде,
[[Термодинамиканың бірінші бастамасы|жылу динамикасының бірінші заңының]] үлкен маңызы бар, ал
сонымен қатар жылу [[энергетикалық қондырғы]]ларда, жылуды
пайдаланудағы талдау кезінде, оның жеке элементтері мен
қондырғының жылу балансының негізгі практикалық есептеулеріне
жатады. Әрбір жылу энергетикалық қондырғылар үшін, жылу
балансын есептеу өте қажет.<ref>Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Қадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. ISBN 9965-814-30-9</ref>
== Дереккөздер ==
<references/>
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Химия]]
[[Санат:Статискалық физика]]
[[Санат:Термодинамика]]

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Энтальпия - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: 1998 ISBN → 1998 жыл. ISBN using AWB