https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D3%A9%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%83Электр өткізгіштікті өлшеу - Түзету тарихы2026-04-20T18:06:44ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D3%A9%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%83&diff=45223&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:28Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D3%A9%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%83&diff=45222&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-06-16T06:23:17Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>Электр өткізгіштікті өлшеудің қай-қайсысын алмайық, ол ерітінді арқылы токтың өтуіне негізделген. Тура әдісте талданатын<br />
ерітіндідегі [[Асыл металдар|асыл металдан]] жасалған екі [[электрод]]ка потенциал беріледі. [[Тура ток]]ты потенциал көзін пайдаланғанда өлшенген мән<br />
нақты мәнге сәйкес келмейді, өйткені ерітінді-электродтың аралық<br />
шегіндегі беткі қабатта поляризацияланған потенциал пайда болады.<br />
<br />
Мұндағы қос электр қабатының пайда болуы айтарлықтай сыйымдылық эффектіге келтіруі мүмкін.<br />
Поляризацияның электродқа ықпалын болдырмау үшін оған<br />
мәні Е поляризация мэнінен артық тұрақты потенциал беріледі. Еқос. айталық [[поляризация]] потенциалы 1-2 болса, онда оған<br />
берілетін потенциал шамасы 100 В артық болуы қажет. Ондағы ток<br />
күшінін аздығына (кедергі артық болғандықтан) және өлшеу уақытының аздығына қарамастан, электролиз талданағын ерітінді құрамын айтарлықтай өзгертуі мүмкін. Мұндай әдіс , эсіресе, суы жоқ еріткіштердегі ерітіндінің электр өткізгіштігін өлшегенде<br />
пайдалы. ГІоляризациялану эффектісін ескерілмейтін мәнге дейім<br />
қысқартуға мүмкіндік беретін әдіс айнымалы ток кернеуі берілетін,<br />
бетіне платинаның қара ұнтағы жағылған электродтарды қолдануға<br />
негізделген. Егер берілетін кернеу айтарлықтай үлкен болса,<br />
(мысалы, 5 В) онда электродта жүретін негізгі реакция су ыдырағанда бөлінетін сутектін тотығуы мен тотықсыздануы болып табылады.<br />
<br />
Мұндайда ерітіндінің жалпы кұрамы өзгермейді, өйткені әрбір жарты айналымда ток бағыты кері өзгереді.<br />
Екі электрод арасынан өтетін ток күшін өлшеу арқылы кедергіні анықтауға болады. Алайда Уитсон көпірінің дәстүрлі жүйесінде бір иінінде орналасқан екі электроды бар ұяшық пайдаланылады. Е екі<br />
кернеу бөлгішке беріледі.<br />
<br />
Айнымалы токтың нөл-аспабы (айталық, айнымалы ток [[гальванометр]]і) бөлгіштік екі иінінің орта нүктесіне орналасқан. Иіннің біріндегі орта нүктедегі кернеу мынаған тең: ER<sub>x</sub>/(R<sub>X</sub>+R<sub>2</sub>) мұндағы R<sub>x</sub> - ұяшық кедергісі, R<sub>2</sub> - стандартты кедергі.<br />
<br />
Екінші иіннің орташа нүктесіндегі кернеу мынағай тең: ER<sub>3</sub>(R<sub>3</sub>+R,) мұндағы R<sub>3</sub> - айнымалы кедергі. R<sub>1</sub> - стандартты кедергі. Егер оргадағы нүктелерде кернеу болмайтындаіі етіп, R<sub>3</sub>-Ti таңдап алсақ,<br />
онда:<br />
R<sub>x</sub>/(R<sub>x</sub> + R<sub>2</sub>) = R3/(R3 + Ri) (11.19)<br />
R<sub>b</sub> R<sub>2</sub> және R<sub>3</sub> мәндері белгілі болғанда R<sub>x</sub>-тi есептеп табуға<br />
болады. <br />
Кедергісі үлкен болатын ерітіндімен жұмыс жүргізгенде өлшеу дәлдігіне ұяшық сыйымдылығы бөгет болуы мүмкін. Бұл эффектілерді теңестіру үшін R<sub>3</sub>-кe параллель жалғасқан С3 айнымалы сыйымдылықты пайдаланады.<br />
<br />
Сұйық ортаға енгізілген екі индиференттік электрод электрохимиялық қатынас тұрғысынан алғанда, параллель қосылған кедергі мен сыйымдылыққа эквивалентті. Егер жүйеге айнымалы ток потенциалын берсе, онда R<sub>3</sub> арқылы өтетін ток берілген потенциал мен фазасы бойынша бірдей болады, ал С аркылы өтетін ток потенциалдан 90°-қа озық кетеді. Жалпы ток екі токтың қосындысына тең; контурдағы сыйымдылық токтың өтуіне кедергі болады.<br />
<br />
Бұл эффект С<sub>х</sub> шамасын реактивті сыйымдыльщ бойынша бағалайды, бұл айнымалы ток сыйымдылығы мен жиілігіне тәуелді<br />
С<sub>х</sub> = 1/(2 π f • с)<br />
<br />
С мәні сұйық үшін оның диэлектрлік өтімділігімен анықталады.<br />
Көптеген көпірлерде қолданылатын жиіліктерде (60-1000 Ец) пайдаланылатын R<sub>x</sub> үлесі R үлесінен айтарлықтай көп және бұл электр өткізгішгі нақтылы дәлдікпен өлшеуге мүмкіндік береді. Ал аса жоғары жиіліктегі (1-100 тГц) сигналдарды пайдаланғанда, кері ағымдағы сыйымдылық үлесі өте аз және контурлы ортаның диэлектрлік өтімділігін өлшеу үшін пайдалануға болады.<ref>Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Аналитикалық химия]]<br />
[[Санат:Химия]]</div>ArystanbekBot