<?xml version="1.0"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="https://kk.encyclopedia.kz/skins/common/feed.css?303"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="kk-kz">
		<id>https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F</id>
		<title>Электрогравиметрия - Түзету тарихы</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F&amp;action=history"/>
		<updated>2026-04-18T21:18:46Z</updated>
		<subtitle>Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.23.3</generator>

	<entry>
		<id>https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F&amp;diff=38389&amp;oldid=prev</id>
		<title>Moderator: 1 түзету</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F&amp;diff=38389&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2025-04-25T18:14:43Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;1 түзету&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;'&gt;
				&lt;td colspan='1' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Ескі түзетулер&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='1' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan='2' style='text-align: center;'&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(айырмашылығы жоқ)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Moderator</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F&amp;diff=38388&amp;oldid=prev</id>
		<title>ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, жэне → және using AWB</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F&amp;diff=38388&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2014-05-15T15:03:03Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, жэне → және using &lt;a href=&quot;/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)&quot;&gt;AWB&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Жаңа бет&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;'''Электрогравиметрия'''&lt;br /&gt;
Бұл әдіс жұмыс кезіндегі электродта электролит құрамынан&lt;br /&gt;
металл күйінде, не оның тотығы мен тұзы түрінде электрохимиялық&lt;br /&gt;
шөгінді бөлінуіне, электродты электролизге дейін және одан кейін&lt;br /&gt;
өлшеуге, бөлінген шөгіндіні массасы бойынша зерттелетін үлгіде&lt;br /&gt;
талдауға, қажетті құрамды есептеп, анықтауға негізделген.&lt;br /&gt;
Аналитикалық мақсат үшін кейбір металдардың катодтық бөлінуі көне электр-аналитикалық әдіске жатады. Ол арқылы кендегі,&lt;br /&gt;
балқымадағы, әр түрлі ерітінділердегі металдарды, тіпті радиоактивті заттарды анықтайды. Бұл әдістің басты артықшылығы - онда&lt;br /&gt;
қолданылатын құрылғының карапайымдылығы, жоғарғы дәлдігі мен&lt;br /&gt;
кайталанымпаздылығы. Негізгі тетік - электрод мына шарттарға&lt;br /&gt;
сәйкес болуы керек: олар электролиз процесі кезінде қосылыстармен&lt;br /&gt;
химиялық реакцияға түспеуі, ауадағы оттекпен тотықпауы керек;&lt;br /&gt;
электролиз кезінде бөлінетін шөгінді электродқа тығыз жабыса&lt;br /&gt;
орналасуы қажет. Бұл талапқа платина электроды сай келеді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Теориялық негіздері==&lt;br /&gt;
'''Теориялық негіздері'''&lt;br /&gt;
[[Электролиз]] кезінде ерітінді немесе балқыма арқылы өткен&lt;br /&gt;
тұрақты токтың әсерінен заттар ыдырайды. Мұндайда катиондар деп&lt;br /&gt;
аталатын оң зарядталған бөлшектер теріс зарядталған [[катод]]қа қарай&lt;br /&gt;
бағытталып, онда олар тотықсызданады, ал анион деп аталатын&lt;br /&gt;
теріс зарядталған бөлшектер анодқа қарай жылжып, онда тотығады.&lt;br /&gt;
Электролитте оның құрамдас бөліктерінің бөліну процесі жүруі&lt;br /&gt;
мүмкін, сондай-ақ сутек пен оттектің де бөлінуі ықтимал. [[Су]]&lt;br /&gt;
ерітінділерінде зарядталған бөлшек түріндегі иондармен қатар&lt;br /&gt;
диссоциацияланған судың иондары да болады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сутек иондарының тотықсыздану потенциалы Нернст теңдеуіне&lt;br /&gt;
бағынады:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Е &amp;lt;sub&amp;gt;2Н&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt;/Н2&amp;lt;/sub&amp;gt; = -0,059 -7 = -0.413B&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Е &amp;lt;sub&amp;gt;2Н&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt;/Н2&amp;lt;/sub&amp;gt; =Е&amp;lt;sup&amp;gt;0&amp;lt;/sup&amp;gt; &amp;lt;sub&amp;gt;2Н&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt;/Н2&amp;lt;/sub&amp;gt;-0,059рН&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Бейтарап ерітінді үшін 25° С мен рН-7 яғни катодта мына&lt;br /&gt;
реакция жүруі мүмкін:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;+ О + 2е&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt;  —&amp;gt; 20Н&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Қышқылды ерітінділерде осы реакциядағы потенциал мәні&lt;br /&gt;
кемиді, айталық. а&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;sub&amp;gt;H&amp;lt;/sub&amp;gt;   = 1 болганда ол нөлге тең.&lt;br /&gt;
[[Электролиз]] кезінде катодтағы металдың бөлінуі олардың стандартты потенциалдарының мәніне тәуелді яғни металдың кернеулік&lt;br /&gt;
қатарына байланысты. Егер катионның стандартты потенциалы&lt;br /&gt;
сутекке карағанда, үлкен (яғни белгілі бір рН болғанда), оң мәнді&lt;br /&gt;
болса, онда ол катодта тотықсызданып, осы ерітіндіден шөгінді&lt;br /&gt;
түрінде бөліне бастайды. Мұндай металдар кернеулік қатарындағы&lt;br /&gt;
сутектің оң жағында болады. Егер металдың стандартты потенциалы&lt;br /&gt;
сутек потенциалынан едәуір кіші болса ол катодта тотықсызданбайды. Бұл жағдайда катодта сутектің бөлінуі ғана байқалады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Белгілі бір катионның тотықсыздану мүмкіншілігі ыдырау жоне&lt;br /&gt;
аса кернеулік (перенапряжение) потенциалдарымен анықталады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Берілген жағдайда үздіксіз электролиз басталагын сыртқы&lt;br /&gt;
электр қозғаушы күштің (ЭҚК) ең аз шамасын ыдырау потенциалы&lt;br /&gt;
дейді. Электролиз жүретін жүйедегі электродтардан құрылған&lt;br /&gt;
қайтымды гальваникалық элементтің ЭҚК шамасынан ыдырау&lt;br /&gt;
потенциалы артық.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Е&amp;lt;sub&amp;gt;ж&amp;lt;/sub&amp;gt;= Е&amp;lt;sub&amp;gt;н&amp;lt;/sub&amp;gt; + П + TR.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Демек, мұндағы Е&amp;lt;sub&amp;gt;бер&amp;lt;/sub&amp;gt; - берілген жүйеде электролиз жүруі үшін іс&lt;br /&gt;
жүзінде берілген кернеудің шамасы. Ал, аса кернеулік электрод пен&lt;br /&gt;
электрохимиялық реакцияға қатынастардың қасиетіне, электродтың&lt;br /&gt;
беткі күйіне, процестің өту жағдайына (ток тығыздығы. рН,&lt;br /&gt;
[[температура]]) тәуелді. Аса кернеудің туындауына басты себеп -&lt;br /&gt;
электролиздің өтуі кезінде электродтардағы құбылыстардың қайтымсыздық процесі. Электродта [[газ]] бөлінген жағдайда оның жеке&lt;br /&gt;
атомынан молекуланың түзіліп, бөлінуі қосымша зсер тудырады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сонымен. электролиз кезінде электродтарға берілетін кернеу&lt;br /&gt;
анод пен катодтың потенциал айырымасына тең:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Е&amp;lt;sub&amp;gt;ж&amp;lt;/sub&amp;gt; = Е&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;sub&amp;gt;а&amp;lt;/sub&amp;gt; -E&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;sub&amp;gt;к&amp;lt;/sub&amp;gt; +IR немесе&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Е&amp;lt;sub&amp;gt;ж&amp;lt;/sub&amp;gt; = (Е&amp;lt;sub&amp;gt;а&amp;lt;/sub&amp;gt; + П&amp;lt;sub&amp;gt;а&amp;lt;/sub&amp;gt;) - (Е&amp;lt;sub&amp;gt;к&amp;lt;/sub&amp;gt; + П&amp;lt;sub&amp;gt;к&amp;lt;/sub&amp;gt;) + IR.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
мұндағы ''Е&amp;lt;sub&amp;gt;а&amp;lt;/sub&amp;gt;'' - [[анод]]тағы, ''Е&amp;lt;sub&amp;gt;к&amp;lt;/sub&amp;gt;''- [[катод]]тағы потенциалдар, бұлар Нернст&lt;br /&gt;
геңдеуі арқылы есептеледі, ал аса кернеулік мэні кестеде&lt;br /&gt;
келтірілген.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Осы пайымдау негізінде электролиз кезінде стандартты потенциалы бар металдың шегетінін түсінуге болады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Электролиз кезінде анодта аниондардың не ыдырау потенциалына тәуелді оттегі бөлінуі мүмкін. Мысалы, сульфаттарды, фосфаттарды және кейбір тұздарды электролиздегенде, судың немесе&lt;br /&gt;
гидроксидті иондардың тотығуы жүреді:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;О - 4е&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt; —&amp;gt; 0&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; + 4Н&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
40Н&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt; - 4е&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt;  —&amp;gt; О&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt; + 2Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сол сияқты анодта катиондардың да тотығуы мүмкін, мәселен:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
РЬ&amp;lt;sup&amp;gt;2+&amp;lt;/sup&amp;gt; + 2Н&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;0 = РЬ0&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;+ 4Н&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt; + 2е&amp;lt;sup&amp;gt;-&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Жүйеде ток жоқ кезде электродтағы тепе-теңдік потенциалы&lt;br /&gt;
Нернст теңдеуімен өрнектеледі, ал ток өткенде электрод потенциалы&lt;br /&gt;
есептеуден алшақ кетеді. Мұндайда бірнеше себептерге байланысты&lt;br /&gt;
жүретін электрод поляризациясы жөнінде айтылады.&lt;br /&gt;
Олардың арасында электрод затынан өзгеше болағын электро-&lt;br /&gt;
химиялық реакция өнімінің түзілуі (химиялық поляризация);&lt;br /&gt;
электрод маңындағы зарядсызданған иондар қонцентрациясының&lt;br /&gt;
өзгеруі (қонцентрациялық поляризация); электрохимиялық реакцияның темендеуі мен оның кайғымсыздығы (электрохимиялық поляризация - аса кернеулік) сияқтылармен байланысты поляризацияларды айтуға болады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Катодтағы потенциалдың өзгеруін катодты поляризация дейді.&lt;br /&gt;
Мұндайда [[катод]] потенциалы теріс маңайга қарай ығысады, ал&lt;br /&gt;
анодтағы потенциалдың өзгеруін анодты поляризация дейді, [[анод]]&lt;br /&gt;
потенциалы он жаққа карай жылжиды. Электролиз тұсындағы ток&lt;br /&gt;
эсерінен катод иен анодтағы потенциалдардың өзгерісі поляризация&lt;br /&gt;
потендиалының пайда болуына себепші болады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Айталық, мыс сульфатының 1М ерітіндісін электролиздегенде,&lt;br /&gt;
ондағы платина электродтардың катодына мыс бөлініп, анодында&lt;br /&gt;
судың тотығуы жүреді. Мұндайда платиналы катод мысқа, ал анод&lt;br /&gt;
оттекке айналады. Мұның нәтижесінде жаңа гальваникалық элемент&lt;br /&gt;
пайда болады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
CuS0&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;|Cu&amp;lt;sup&amp;gt;(-)&amp;lt;/sup&amp;gt;I Pt II РЬ&amp;lt;sup&amp;gt;(+)&amp;lt;/sup&amp;gt; РЬ&amp;lt;sup&amp;gt;(+)&amp;lt;/sup&amp;gt; I 0&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Электролиздің электр қозғаушы күшіне кері бағытталған ЭҚК&lt;br /&gt;
оған қарсы әсер етеді. Мұндай құбылысты элекгродтардың химиялық поляризациялануы ретінде карастырады. Бұл поляризациялану&lt;br /&gt;
ЭҚК-і делінеді. Ол (9.5) теңдеуі бойынша былай есептелінеді:&lt;br /&gt;
1,23 - 0.34 = 0,89 В, өйткені:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Е&amp;lt;sub&amp;gt;a&amp;lt;/sub&amp;gt; - Е&amp;lt;sup&amp;gt;0&amp;lt;/sup&amp;gt;&amp;lt;sub&amp;gt;O2&amp;lt;/sub&amp;gt; +Е&amp;lt;sub&amp;gt;4Н&amp;lt;sup&amp;gt;+&amp;lt;/sup&amp;gt;/2Н20&amp;lt;/sub&amp;gt; =1,23В.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Егер осы тізбекті үзіп. электродтарды гальванометрге тұйықтаса, онда кері бағыттағы гальваникалық элемент жұмыс істеп - мыс&lt;br /&gt;
ери бастайды.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Электролиз тез жүруі үшін электродтарга поляризация ЭҚК-нен&lt;br /&gt;
артық мөлшердегі кернеу беру қажет. Химиялық поляризацияны&lt;br /&gt;
онын өнімінен активті өзара әрекеттесетін затты қосу арқылы&lt;br /&gt;
азайтуға болады. Мысалы, сутектін бөлінуі нәтижесінде катодта&lt;br /&gt;
туындайтын поляризацияны азайту үшін электролитке азот қышқылы сияқты әр түрлі тотықтырғыштарды, ал анодтағы поляризацияны төмендету үшін тотықсыздандырғыштарды қосады. Поляризацияны азайтуға арналған заттарды деполяризатор дейді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Берілген ерітіндідегі элементтің шама-мөлшерін элекгрогравиметрия эдісі арқылы анықтауға арналған құрылгынын схемасы&lt;br /&gt;
суретте кескінделген.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Құрылғы аккумулятор немесе элементтер немесе ВС-5М&lt;br /&gt;
батареямен қоректенсді. ток түзеткіш арқылы ток көзіне жалғанады.&lt;br /&gt;
Электролиз кезінде ток күші - [[амперметр]], кернеу - вольтметрмен&lt;br /&gt;
өлшенеді. Көбіне платина электроды жиі қолданылады, жұмысшы&lt;br /&gt;
электродтағы қосалқы процестерді азайтып, ток тығыздығын&lt;br /&gt;
төмендету үшін оның металл шөгіндісі (металл не тотық түрінде)&lt;br /&gt;
бөлінетін беткі ауданы барынша үлкен болуы қажет.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Платина торынан цилиндр түрінде әзірленген электрод аса&lt;br /&gt;
тиімді. Мұны платина сымынан немесе пластинкасынан ширатып&lt;br /&gt;
жасайды. Электрод басқа да кез келген металдан әзірленуі мүмкін.&lt;br /&gt;
Электролиз кезінде ерітіндіні кез келген тәсілмен араластырады.&lt;br /&gt;
Электрогравиметрлік талдауды гравиметрияның бір түрі ретінде&lt;br /&gt;
карастыру керек. Шөгіндетуші орнында электрондар, ал бөлінген&lt;br /&gt;
металдар не тотықтар гравиметрлік пішінде болады, өйткені шөгінді&lt;br /&gt;
нашар ериді және кермексіз затпен мүлдем ластанбайды. Алынған&lt;br /&gt;
шөгінді жеңіл шайылады, тез кебеді, өлшеуге қиындық келтірмейді.&lt;br /&gt;
Оны жүргізуге кезіндегі электрогравиметрияда мынадай жұмыс реті&lt;br /&gt;
орындалады: платинадан жасалған жұмысшы электродтың құрғақ&lt;br /&gt;
күйіндегі массасы анықталады; электродтарды талданатын ерітіидіге батырып. электр тізбегін тұйықтайды; мүнымен бір мезгілде&lt;br /&gt;
секундомер қосылады; берілген кернеуде немесе ток күшінде&lt;br /&gt;
электролизді жүргізеді (оқтын-оқтын анықталатын құрамның толық&lt;br /&gt;
шөгінділенуі гексеріледі) электролиз біткен соң, бетінде шөгіндісі&lt;br /&gt;
бар электродты электролиттен алып, тізбекті ток көзінен айырып,&lt;br /&gt;
электродты сумен не басқа еріткішпен шайып, құргата кегітіреді;&lt;br /&gt;
электродтың салмағын өлшеп, талданатын қосиа мен ерітінді&lt;br /&gt;
құрамындағы құрамдық зат пен шөгінді массасын есептейді; егер&lt;br /&gt;
құрамында екі не одан да көп құрамдық зат болса, онда осыған&lt;br /&gt;
дейінгі жұмыстарды өз ретімен қайталайды; платиналық элек гродтың беткі қабатындағы шөгіндіні. айталық, металдардың [[азот]] қышқылында еруі сияқты әдісті пайдаланып, тазалайды да, электродты&lt;br /&gt;
келесі талдау жұмысына әзірлейді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Электрогравиметриялық жеке бөлу==&lt;br /&gt;
'''Электрогравиметриялық жеке бөлу'''&lt;br /&gt;
[[Электролиз]] кезінде бірнеше металдардың бөліну ретін шешу&lt;br /&gt;
үшін олардың стандартты потенциалдарын салыстыру керек. Егер&lt;br /&gt;
олардың мэні айтарлықтай өзгеше болса, онда металды оңай&lt;br /&gt;
анықтауға болады. Егер қалдық қонцентрациясы бастапқыдан ІО&amp;lt;sup&amp;gt;−4&amp;lt;/sup&amp;gt;-&lt;br /&gt;
10&amp;lt;sup&amp;gt;−5&amp;lt;/sup&amp;gt; проценттей болса, металдың бөлінуін аяқталды деп санайды.&lt;br /&gt;
Мұндай мөлшердегі үлеске бір электрондық алмасудағы потенциал&lt;br /&gt;
бөлінуіне 0,12-0,18 В қажет.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Екі металдың стандартты потенциал мәндері өзара жақын&lt;br /&gt;
болган жағдайда, оларды бөлу үшін біреуімен кешенді қосылыс&lt;br /&gt;
түзетін реагентті қолдануга болады. Бұл орайда [[аммиак]], [[калий]],&lt;br /&gt;
тиоцианаминді, қымыздық, шарап қышқылы сияқтыларды пайдаланады. Кешенді қосылыстагы беріктік артқан сайын, электродты&lt;br /&gt;
потенциал тым төмендейді. Осының нәтижесінде кешен түзетін&lt;br /&gt;
қосылыссыз жеке бөліне бермейтін заттың иондарын жеке бөлу&lt;br /&gt;
мүмкіндігі туындайды.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Құрамында бірнеше катиондары болатын ерітінділерді талдау&lt;br /&gt;
мақсатымен, аса тұрақты кешенді қосылыс түзетін көптеген әдістердің ұсынылғанына карамастан, мәндай қоспаларды электролиздеуді&lt;br /&gt;
тұрақты потенциалды ұстап тұруды қамтамасыз ететін қосымша&lt;br /&gt;
прибор мен салыстыру электродын құрылғы схемасына енгізіп,&lt;br /&gt;
бақыланатын потенциалда жүргізген ыңғайлы. Ондай құрылғы&lt;br /&gt;
міндетін потенциостат атқара алады. өндірісте оның П = 5827 М&lt;br /&gt;
және П-5848 М екі түрі кен таралған. Сондай-ақ кулонометрдің&lt;br /&gt;
потеициостатты бөлігін де пайдалануға болады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Тұнбаға түсу қасиетіне әсер стетін себептер==&lt;br /&gt;
'''Тұнбаға түсу қасиетіне әсер стетін себептер'''&lt;br /&gt;
Электрогравиметрия әдісі кезінде барынша таза, тығыз, ұсақ&lt;br /&gt;
кристалды шөгінді алуга ұмтылу қажет. Мұндай шөгіндіні ешбір&lt;br /&gt;
ысырапсыз шайып, тазалап, кегттіріп, керек болса, қайтадан жеңіл&lt;br /&gt;
ерітуге болады. Шөгінді қасиеті электролиздің жүру жағдайына&lt;br /&gt;
тәуелді. Ток тығыздығы (ток күші мен электрод бетінің қатынасы)&lt;br /&gt;
төмен болса, электролиз ұзақ жүріп, электродта әлсіз ұсталатып, ірі&lt;br /&gt;
кристалл шогінді түзілуі мүмкін. Ал ток тығыздығы жоғары болса,&lt;br /&gt;
металл иондарының разряд жылдамдыгы артып, [[катод]] маңаиындағы&lt;br /&gt;
кеңістік таралып, сутек иондарының разряды үшін жағдай тудыратын [[катод]] потенциалы теріс аймаққа қарай ығысады (қонцентрациялық поляризация). Мұндайда сутек пен металл бірге бөлініп, сутек&lt;br /&gt;
газы металды - оның шөгіндісін қоректендіреді. сөйтіп ол борпылдақ жұмсақтанып. электрод бетіне нашар жабысып, бірікпейді де,&lt;br /&gt;
ауада оңай тотығып, қоректену көзін ағытып тастағанда ұнтақталып&lt;br /&gt;
кетуі де мүмкін.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Тожірибе көрсеткендей, ток тығыздығының орташа мәні (0,001-&lt;br /&gt;
0,01 А/см&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt; аралықта [[катод]] маңындағы кеңістіктегі металдың кемуі)&lt;br /&gt;
ерітіндіде болатын [[диффузия]] есебінен толығып үлгереді, нәтижесінде катод потенциалы ығыспай тұрақты калып, бұған сәйкес&lt;br /&gt;
сутек бөлінбей, катодқа берік жабысқан тығыз да жылтыр металл&lt;br /&gt;
шөгіндісі ұсталады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Электр шөгінді жылдамдығын анықтаушы кезең катодты кеністіктегі катиондар диффузиясы болып табылады және бұған орай&lt;br /&gt;
күллі ерітіндіні жақсы араластырып, температураны 60-80°С&lt;br /&gt;
қыздырады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Сынап электродындағы электролиз==&lt;br /&gt;
'''Сынап электродындағы электролиз'''&lt;br /&gt;
Сынап катодында жүргізілетін электролиз талдау әдісіне&lt;br /&gt;
мүмкіндік ашады. Кедергі болатын иондардан жеңіл арылып, онан&lt;br /&gt;
әрі талдауға кажетті бірнеше иондарды қалдырады. Мысалы, болат&lt;br /&gt;
қорытпасын талдау кезінде, оны толық еріткен соң, темірді және&lt;br /&gt;
басқа да кедергі келтіретін металдарды электр арқылы бөлгенде,&lt;br /&gt;
сонда электролит ерітіндісінде [[алюминий]], [[ваннадий]], [[германий]],&lt;br /&gt;
лантан сияқты өте аз мөлшердегі металдар қалады. Мысалы, осы&lt;br /&gt;
әдіс арқылы мырышты қорытпаларды талдағанда да, ерітіндіден&lt;br /&gt;
негізгі және басқа да қажетсіз металдарды бөліп, алюминий, [[магний]]&lt;br /&gt;
сияқты активті металдарды қалдырады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сынапты электрод сутек бойынша аса кернеулікке ие, ал қалыпты температура мен 0.01 А/см ток тығыздығында -1.04B. Осынын&lt;br /&gt;
нәтижесінде, көптеген металдарды амальгамда (сынаптағы металл&lt;br /&gt;
ерітіндісі) тіпті қышқылды ортадан бөліп алуға болады, өйткені&lt;br /&gt;
бөлінген металл сынапта еріп, амальгамға айналады.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ал амальгамның түзілуі платина не басқа электродта бөлінбейтін, шөкпейтін металдардың бөлінуін жеңілдетеді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сол сияқты, құрамында көптеген металы бар қоспаны сынапты&lt;br /&gt;
катодта талдағанда, олардың күкірт қышқылды ерітінділерінен [[темір]], [[мыс]], [[никель]], [[кобальт]], [[мырыш]], [[германий]], [[күміс]], [[кадмий]], [[индий]],&lt;br /&gt;
[[қалайы]], [[хром]], [[молибден]], [[қорғасын]], [[висмут]], [[селен]], [[теллур]], [[сынап]],&lt;br /&gt;
[[алтын]], [[платина]], [[иридий]], [[родий]], палладий сияқты металдар жеке&lt;br /&gt;
бөлініп, амальгам түзеді, ал [[алюминий]], [[берилий]], [[бор]], [[тантад]], [[ниобий]], [[вольфрам]], сирек жер элементтері, [[титан]], [[ванадий]], [[цирқоний]],&lt;br /&gt;
және басқалары толығымен электролитте қалады. Бұл одіс бойынша,&lt;br /&gt;
металдардың арасында рутений, [[мышьяк]] және сурьма толық&lt;br /&gt;
бөлінбейді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сонымен, қышқылды ерітінділерді электролиздегенде, сынапты&lt;br /&gt;
катодта 20-дан астам металдар ерітіндіден амальгамға айналып,&lt;br /&gt;
ерітіндіде шамалысы ғана қалады, әрине, бұл жай кен, минерал,&lt;br /&gt;
қорытпа сияқты күрделі құрамды талдауды едәуір жеңілдетеді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Ішкі электролиз==&lt;br /&gt;
'''Ішкі электролиз'''&lt;br /&gt;
Бұл - элекгрогравиметрияның құрамына енетін әдістің бір түрі.&lt;br /&gt;
Ол гальваникалық жүп құрайтын электродтарды ерітіндіге&lt;br /&gt;
батырғанда пайда болатын электр ток күшін пайдалану нәтижесінде&lt;br /&gt;
ерітіндіден металдардың бөлінуіне негізделген. Аспап құрылысы екі электродтан тұрады:&lt;br /&gt;
бірі платинадан, екіншісі талданылатынға қарағанда, біршама&lt;br /&gt;
активті эйтеуір бір металдан жасалған. Мұндай электрод жүбыи&lt;br /&gt;
электролитке батырғанда, потенциалдар айырымы туындайды.&lt;br /&gt;
Активтігі біршама төмендеу платина электродында (катодта) ерітіндіден анықталатын металдың бөлінуінен тотықсыздану процесі&lt;br /&gt;
жүреді: ал активтілеу электрод ери бастап, ерітіндіге өзіне сәйкес&lt;br /&gt;
катиондар береді. Айталық, мыс сульфаты ерітіндісіне платина және&lt;br /&gt;
мырыштан тұратын электрод жұбын енгізсе, онда мырыш металы&lt;br /&gt;
мырыш катионына айналып, ерітіндіге ауысса, ерітіндідегі мыс&lt;br /&gt;
катионы платина электродында тотықсызданып, шөгінді түрінде&lt;br /&gt;
бөлінеді. Катодты көбінесе платина торынан, кейде жез не болаттан&lt;br /&gt;
әзірлейді, ал анод үшін әдетте, [[мырыш]], [[никель]], [[кадмий]] және&lt;br /&gt;
басқаларды пайдаланады. Анодты әр түрлі металдардан ауыстыра&lt;br /&gt;
құрау арқылы. түрлі қоспадағы металдарды тиісті катион түрінде&lt;br /&gt;
бөлуге болады. Катодта қалыпты потенциалы анод потенциалынан&lt;br /&gt;
артық болатын металдар бөлінеді. Ал қалыпты потенциалы, [[анод]]-&lt;br /&gt;
тікінен аз болатын барлық катиондар ерітіндіде калады. Олай болса,&lt;br /&gt;
ерітіндіде бірнеше металдың иондары болса, әр түрлі анодты&lt;br /&gt;
алмастыра отырып, әрбір металды рет-ретімен бөліп, анықтайды. Ол&lt;br /&gt;
үшін, жеке бөлінген металдың салмағын өлшеп немесе гравиметрлік&lt;br /&gt;
әдіс жеткіліксіз болған жағдайда оны тиісті еріткіште ерітіп, басқа&lt;br /&gt;
сезімтал әдістің бірімен анықтайды.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Жалпы ішкі электролиз әдісін түсті металдарды (олардың үлгідегі мөлшері 50 мг шамасында болса да) анықтау үшін қолданады.&lt;br /&gt;
Сондай-ақ құрылым қарапайымдылығы оны кез келген лабораторияда тиімді етуі - бұл әдістің артықшылығы. Бөлінген металды,&lt;br /&gt;
еріткіштің аз көлемінде қайта еріту арқылы қонцентрлейді.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Үлгідегі анықталатын металл мөлшері молдау болса, ондайда&lt;br /&gt;
белсенді деген электрод-анодта бөлінуі мүмкін. Мұны болдырмау&lt;br /&gt;
үшін, анодтың беткі қабатын қоллодий сияқты желімнің өте нәзік&lt;br /&gt;
қабатымен каптайды, ал кейде [[анод]] пен [[катод]] кеңістігін жартылай&lt;br /&gt;
өткізгіш арқылы бөледі.&amp;lt;ref&amp;gt;Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Дереккөздер==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{wikify}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Суретсіз мақала}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Санат:Аналитикалық химия]]&lt;br /&gt;
[[Санат:Химия]]&lt;br /&gt;
[[Санат:Ғылым]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>ArystanbekBot</name></author>	</entry>

	</feed>