https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%AB%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BAЫрық бітік - Түзету тарихы2026-04-18T12:36:44ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AB%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BA&diff=67645&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:05:08Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AB%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BA&diff=67644&oldid=prev08:09, 2013 ж. тамыздың 12 кезіндегі Arystanbek деген2013-08-12T08:09:04Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Or8212-161-12.jpg|thumb|250px|«Ырық бітік» қолжазбасының 12-беті]]<br />
'''Ырық бітік''' («Книга гаданий»,«The Book of Omens», Ïrq bitig) — шамамен IX ғ түрік бітікпен жазылған кітап. Ұйғыр қағандығы кезінде жазылған деп есептеледі. Өлшемі 13,75 х 8,75 см. Кітаптың басы мен аяғында қытайша Будда дініне арналған өлең жазылған. Қалған 58 бетте [[түркі бітік]] қағаз бетіне сиямен жазылған.<br />
<br />
== Табылуы ==<br />
1907 ж [[Стейн, Аурель|А. Стейн]] [[Могао]] Үңгіріндегі мешіт қызметкерінен басқа қолжазбалармен бірге сатып алған. Қолжазба қазіргі Қытайдағы Ганьсу ауданының Дунхуан деген жерінен табылған. Қазір [[Британ музейі|Британ музейінде]] (Лондон) сақтаулы. Коды: Or. 8212/161.<br />
<br />
== Ғылыми зерттеулері ==<br />
Алғаш ғылыми зерттеуін В.Томсен жасады. 1951 ж. орыс түркологы С.Малов транскрипциясы мен орыс тіліне аудармасын жасады. <br />
<br />
== Әдебиеттер ==<br />
* Thomsen V. Dr. M. A. Stein`s Manuscripts in Turkish «Runic» Script from Miran and Tun-huang. Published and Translated by… JRAS, Қаңтардың, 1912, 181—227<br />
* [http://irq.kaznpu.kz/pdf/Malov_1951.pdf Малов С. Е. Памятники древнетюрской письменности. Тексты и исследования. М.-Л., 1951, с. 80 — 92]<br />
* Каменные письмена. Древнетюркская поэзия VI—XII веков / Сост., пер., лит. обр. А. В. Преловского. — М.: Новый ключ, 2005. ISBN 5-7082-0147-9<br />
* Кляшторный С. Г. Манихейский мотив в древнетюркской «Книге предзнаменований» // Тюркологический сборник 2005. Тюркские народы России и Великой степи. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2006.<br />
* [http://www.rbardalzo.narod.ru/yrk_bitig.html Книга уйгурских шаманов «Ырк Битиг»]<br />
<br />
== Сілтемелер ==<br />
* [http://idp.bl.uk/ The International Dunhuang Project сайтынан Or.8216/161 кодымен іздегенде осы қолжазбаның сапалы суретін көруге болады]<br />
* [http://irq.kaznpu.kz/?lang=k&mod=1&tid=4&oid=80&m=1 Көне түрік тіліндегі мәтін, латынша транскрипциясы мен қазақ тіліндегі аудармасы]<br />
* [http://vatec2.fkidg1.uni-frankfurt.de/vatecasp/Irk_Bitig.htm Транслитерациясы мен ағылшынша аудармасы]<br />
<br />
<br />
[[Санат: Әдебиет]]<br />
[[Санат: Тарих]]<br />
[[Санат:Түркі тілдері]]</div>Arystanbek