https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%AB%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96Ылғалды ауалар көрсеткіштері - Түзету тарихы2026-04-21T04:31:17ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AB%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=38535&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:45Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%AB%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=38534&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-06-16T06:06:43Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Гигрометр ().JPG|thumb|[[Гигрометр]]]]<br />
<p style="text-indent: 25px;"> '''''Ылғалды ауалар''''' - булы-газды қоспалар түрінде болады. Оларды, әртүрлі практикалық жағдайында кұрғатуға, жылытуға, желдетуге және [[машина]]лар мен [[механизм]]дердің жұмыстық денесі ретінде қолданады. Ол және басқа да [[газ]]ды қоспалар үшін, суммалы парциалды қысым құраушы қоспасы, қысым қоспалары теңдігі туралы [[қатынас]]ы, әділ түрде қолданады, яғни'' Р<sub>қ.а</sub>+Р<sub>б</sub>=Р'', мұндағы (1.20) [[формула]]сына сәйкес құрғақ ауаның [[Парциальдық қысым|парциалды қысымы]] ''Р<sub>с.в</sub>=рr<sub>қ.а</sub>'' және будың парциалды қысымы Р<sub>б</sub>рr<sub>б</sub>. Мұндағы, r<sub>қ.а</sub> және r<sub>б</sub> [[құрғақ ауа]] және будың салыстырмалы көлемдерінің құрамы.<br />
<p style="text-indent: 25px;"> Ылғалды ауадағы, будың температурасы, қанығу температурасынан артық болуы мүмкін. Сірә, бұл жағдайда, бу қызған жағдайында болады. Мұндай ''қоспа, қурғақ ауа мен қызған будан туруын қаныққан ылғалды ауа деп атайды''. Ол, сол сияқты сипатталады, ондағы оның, температурасына сәйкес, будың парциалды қысымы, қанығу қысымынан кем болады. Егер [[Температура|қоспа]] температурасы, оның парциалды қысымы кезіндегі, сулы будың қанығу температурасына сәйкес болса, бу, қоспаның қаныққан жағдайында болады. Бұл қаныққан ылғалды [[Температура|ауа]]. Мұнда, будың парциалды қысымы, қанығу қысымына сәйкес келеді. Сулы бу, ылғалды ауадағы - оны салқындату кезінде, жоғарғы [[температура]]да болмайды да, қанығу температурасынан кем болады, оның парциалды қысымына сәйкес келеді, өйткені ол, [[Температура|суға]] айналады және ауа құрамынан бөлінеді.<br />
<p style="text-indent: 25px;"> Ылғалды ауа температурасы, ол кезде, будың қаныққан жағдайында болады да, ''шық нуктесінің температурасы деп аталады''. Температураны төмендеткендегі, шық нүктесінің температурасының төмендеуі, будың суға айналуына әкеліп соғады. Ылғалды ауа үшін, сондай және басқа булы қоспа үшін мына анықтама тән.<br />
<p style="text-indent: 25px;">''1м<sup>3</sup> ылғалды ауадағы, ылғал [[масса]]сын, абсолютты ылғалдығы деп атайды. Ол, оның парциалды қысымы мен қоспа температурасы кезіндегі, сулы будың тығыздығы р тең.<br />
<p style="text-indent: 25px;">1 кг құрғақ ауага келетін, сулы бу массасының граммдағысын, ылғал мөлшері деп атайды (г/кг құрғақ ауа):''<br />
:''d=(m<sub>6</sub>/m<sub>қ.a</sub>)*1000.'' (10.1)<br />
<p style="text-indent: 25px;">Ылғалды ауаның маңызды көрсеткіштері болып, оның<br />
салыстырмалы ылғалдығы жатады.'' Салыстырмалы ылғалдылығы-φ, оның 1м<sup>3</sup> бу массасының ылғалды ауа қатынасына тең болады немесе р<sub>б</sub> қоспаның сол қысым мен [[температура]] кезіндегі мүмкінді ең жогаргысына (max) р<sub>б.mах</sub> тең:''<br />
:φ = ρ<sub>б</sub>/ρ<sub>б.mах</sub>. (10.4)<br />
<p style="text-indent: 25px;">Ылғалды [[ауа температурасы]] кезіндегі, [[бу]]дың ең жоғарғы (max) мүмкінді парциалды қысымы, қанығу қысымына тең болады. Ылғалды ауа температурасы, ылғалды ауа қысымына сәйкес, су буының қанығу температурасынан кем болады. Сөйтіп, мысалы, ылғалды ауа қысымы 0,1 МПа және [[температура]]сы 50°С кезіндегі, ең жоғарғы (max) парциалды қысымы, су буының кестеге сәйкес, Р<sub>n.mах</sub>=0,123....0,1МПа тең. Шекті жағдайында, ылғалды ауа қысымы кезінде, ондағы ылғалды ауа температурасы - қаныққан су буының температурасына тең, сулы будың ең жоғарғы (max) парциалды қысымы - ылғалды ауаның қысымына тең. Мысалы, ауаның қысымы 0,1 МПа және будыкі 0,1 МПа тең, олай болса, ылғалды ауа, тек қана [[су]] буынан тұрады.<br />
<p style="text-indent: 25px;">Ылғалды ауаның тығыздығы (кг/м3)<br />
:''ρ = (1+0,001d)/V,'' (10.5)<br />
мұндағы 0,001''d'' - 1 кг құрғақ ауаға келетін, санды су буы.<br />
:Мұнада, V= V<sub>қос</sub> = V<sub>n</sub><br />
:Бұдан, V= 0,001''d/p<sub>n</sub>''<br />
<p style="text-indent: 25px;">Ылғалды ауаның газ тұрақтылығын, [[Идеал газ|идеалды газ]] күйінің теңдеуінен табамыз:<br />
:''R = P/(ρ<sub>қос</sub>*T).'' (10.6)<br />
<p style="text-indent: 25px;">[[Энтальпия]], (1 + 0,001''d'') кг ылғалды ауаға жатады, немесе ондағы құрғақ ауаның 1кг жатуы:<br />
:''i<sub>қос</sub> = i<sub>қ.a</sub> +0,001d*i<sub>n</sub> .''<br />
<p style="text-indent: 25px;">Келтірілген формула, кез келген булы-газды қоспаға қолдануы мүмкін.<ref>Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Жылу техникасы]]<br />
[[Санат:Ғылым]]<br />
<br />
[[ar:رطوبة نسبية]]<br />
[[cs:Vlhkost vzduchu#Relativní (poměrná) vlhkost vzduchu]]<br />
[[en:Relative humidity]]<br />
[[et:Suhteline õhuniiskus]]<br />
[[fa:رطوبت نسبی]]<br />
[[fr:Humidité relative]]<br />
[[id:Kelembaban relatif]]<br />
[[io:Relativa humideso]]<br />
[[it:Umidità relativa]]<br />
[[lt:Santykinis drėgnumas]]<br />
[[lv:Relatīvais mitrums]]<br />
[[mr:सापेक्ष आर्द्रता]]<br />
[[nl:Relatieve luchtvochtigheid]]<br />
[[nn:Relativ fukt]]<br />
[[no:Relativ fuktighet]]<br />
[[pl:Wilgotność względna]]<br />
[[pt:Umidade relativa]]<br />
[[ru:Относительная влажность]]<br />
[[simple:Relative humidity]]<br />
[[ta:சாரீரப்பதன்]]<br />
[[th:ความชื้นสัมพัทธ์]]<br />
[[uk:Вологість відносна]]<br />
[[zh:相對濕度]]</div>ArystanbekBot