https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 2026-04-18T10:57:19Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83&diff=27903&oldid=prev 2025-04-25T18:07:27Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:07, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83&diff=27902&oldid=prev 2016-02-07T17:24:50Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Шынығу түрлері</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[File:Шыныгу.jpg|thumb|300px|Таза ауада шаңғы тебу.]]<br /> '''Шынығу'''&lt;ref&gt;Шаңырақ (Бас редактор Р.Н.Нұрғалиев). Алматы -1991. ISBN 5-89800-035-6 (1-й з-д)&lt;/ref&gt; - [[Организм|организмнің]] [[ауа райы |ауа райының]] қолайсыз әсеріне [[Төзімділік|төзімділігін]] арттыруға арналған шаралар жиынтығы. Шынығуға негізінен [[ауа]], [[су]], [[Күн|күн]] сәулесі пайдаланылады және бұлар [[Дене|дене]] шынықтыру жаттығуларымен байланыстырылса, шынықтырудың төзімділігі арта түседі.<br /> <br /> == Шынығу түрлері ==<br /> <br /> === Таза ауа ===<br /> Таза ауа - шынығудың ең кең тараған және жеңіл түрі. Бұл жағдайда [[Жыл мезгілдері|жыл маусымының]] ерекшелігі ескерілуі тиіс:<br /> * жылдың жылы кезеңінде шынығу үшін ұзақ уақыт таза ауада [[Серуендер|серуендейді]]; [[ауа температурасы]] 16°С-тан төмен болмаса, үйдің [[Терезе|терезесін]] ашып қойып ұйықтауға болады;<br /> * жылдың суық кезеңінде шынығу үшін белгілі бір уақыт жаяу серуендеу, [[Шаңғы|шаңғы тебу]], жеңіл киініп, шынығу жүгірісі деп аталатын &quot;баяу&quot;, &quot;жүгіру&quot;, [[Коньки спорты|коньки тебу]] т.б. пайдаланылады. Далада организмді мұздатып алмау үшін тез қимылдап, жаттығуды ұзаққа созбайды.<br /> * '''Жалаңаяқ жүру.''' Үйдің ішінде біраз уақыт жалаңаяқ жүру де пайдалы. Бұның ұзақтығын 1минуттан бастап, әрбір 5-7 күн сайын 1 минутқа ұзартып отырып, 10-15 минутқа жеткізеді.<br /> <br /> === Су процедурасы ===<br /> Су ауаға қарағанда жақсы шынықтырады. Судың [[жылу өткізгіштік]] қасиеті ауаның жылу өткізгіштігінен 23 есе артық. Су теріс температуралық әсер етумен бірге механикалық әсер етіп - [[массаж]] жасайды. [[Капиллярлық қысым|Капиллярлық]] қан айналысын жақсартады. Су көмегімен үй жағдайында шынығудың ең көп тараған түрлері: <br /> * денені сулы [[Орамал|орамалмен]] ысқылап сүрту - суық судың температурасы 34-35°С-тан төмен болмағаны жөн. Күн сайын дымқыл орамалмен сүртінгенде 6-7 күннен кейін судың температурасын бір градустан төмендетіп отырып, оны 24-22°С-қа дейін жеткізеді. Денені дымқыл орамалмен ысқылауды және суық сумен жуыну осы температурада 2-3 ай бойы жасайды. Бұдан кейін адамның денсаулығында ешқандай өзгеріс [[Дем алу жүйесі|(тыныс алу жолдарының қабынуы]], [[әлсіздік]], қалжырау немесе кейгіштік, [[абыржу]], [[Ұйқы|ұйқы қашу]], асқа [[тәбет]] тартпау) байқалмаса, судың температурасы -22°С шамасында шынығуға көшуге болады, оны әрбір 10 күн сайын 1°С-қа кемітеді, ал дымықыл орамалмен күнделікті сүртіну (суық суға жуынуы) жағдайында судың температурасын 10-12°С -қа (су құбырындағы судың температурасы) жеткізеді;<br /> * душ - шынығудың тиімді тәсілі, әсіресе, контрасты (қарама-қарсы) деп аталатын душ қабылдау ( бірақ бұны тек дені сау және едәуір шыныққан адамдар пайдаланған жөн). Бұл тәсілде 3 минуттай уақыт ішінде жылы суды (40°С шамасындағы) бірнеше рет суық сумен алмастырып отырады.<br /> <br /> === Дене жаттығулары ===<br /> {{main|Дене жаттығулары}}<br /> <br /> === Таңертеңгілік гимнастика ===<br /> {{main|Ертеңгілік гигиеналық гимнастика}}<br /> <br /> === Шомылу ===<br /> Айдын суға шомылудың пайдасы зор, ол денені шынықтыруға жан-жақты әсер етеді, өйткені судың термикалық және механикалық тітіркендіру әсері ауа, күн сәулесі әсерлерімен және суда жүзу қимылымен ұласады.<br /> {{main|Шомылу}}<br /> <br /> === &quot;Морж&quot; болу ===<br /> Қыста суық суға түсумен (&quot;морж&quot; болу) тек денсаулығы зор адамдар ғана айналысуға болады. Ол үшін организмді суық судың әсеріне алдын-ала біртіндеп (бір жылдан кем емес) үйретеді. Суық суға 20-30 секундтан артық түспей, тез, жылдам қимылдау қажет. Қыста суға түсумен шұғылданушылар дәрігердің бақылауында болады.<br /> <br /> === Ыстық бу ===<br /> Бу моншасын жылу,бу, су және механикалық тітіркендіру әсерлерімен ұштастырғанда, олар организмнің зат алмасу, тыныс алу және қан айналысы процесін жақсартып, дененің шынығуына қолайлы жағдай жасады.<br /> {{main|Монша}}<br /> <br /> == Тағы қараңыз ==<br /> * [[Ауа ваннасы]] <br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Санат:Денсаулық]][[Санат:Медицина]][[Санат:Спорт]]</div>

Kasymov