Moderator: 1 түзету

2025-04-25T17:59:17Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Нидерланды → Нидерланд (3) using AWB

2014-04-22T14:23:45Z

clean up, replaced: Нидерланды → Нидерланд (3) using AWB

Жаңа бет

'''Шенген аймағы''', [[1985]] жылы [[Шенген]] қаласында ([[Люксембург]]) келісім жасалды .Осы келісім бойынша [[Еуропа]]ның 26 мемлекеті аттас келісімге қол қойып, [[коалиция]]ға бірікті. Халықаралық саяхат кезінде [[Шенген]] аймағы біртұтас мемлекет тәрізді сын танытады. [[Шекара]]лық тексеріс аймаққа кірген және шыққан кезде ғана, аймаққа кіретін мемлекетедің бірегей сыртқы шегінде жүргізіледі, ал аймақ ішінде [[шекара]]лық бақылау толығымен алынып тасталған.
Бастапқы кезде [[Шенген]] аймағының [[нормативтік-құқықтық база]]сы [[Еуропалық одақ]]тан бөлек болды.[[1999]] жылы [[Амстердам]] келісімі күшіне кіргесін, біртұтас заң шығарушылық бірлестікке жүйеленді. Ресми түрде [[Шенген]] аймағына [[Еуропалық одақ]]қа кірмейтін төрт мемлекет кіреді олар: [[Исландия]], [[Норвегия]], [[Швейцария]] және [[Лихтенштейн]], одан басқа [[де-факто]] – [[Монако]], [[Сан-Марино]] және [[Ватикан]] сияқты [[Евроодаққа]] кірмейтін [[микро]] мемлекеттерде бар. Одан басқа тағы бір мемлекетте [[Андорра]]да [[Шенген]] аймағының мемлекеттерімен ішкі [[шекара]]лық бақылау жоқ Еуропалық одақтың барлық мемлекеттері [[Ұлыбритания]] мен [[Ирландиядан]] басқа [[Шенген]] аймағына кіруге міндеттеме алды. Одан басқа [[Румыниия]], [[Болгария]] және [[Кипр]] мемлекеттерінен басқалары айтқандарында тұрды.Казіргі кезде аймақтың аумағы 4 312 099 шаршы километр құрайды, онда 400 млн.адам тұрады.

==Шенген ережелері==
[[Шенген]] ережелеріне сәйкес аймаққа кіретін мемлекеттердің ішкі шегінде [[шекара]]лық бақылауды жою қарастырылады,сонымен қатар аймақпен шекаралас басқа елдермен сыртқы шегінде бақылау күшейтіледі.Сол сияқты,елдер, уақытша қатынасқан адамдарға(біріккен [[Шенген]] [[виза]]сы қоса есептеледі),сыртқы шекте біртұтас саясат жүргізуге міндеттеме алады. Аймақтың сыртқы шегінде өзара келісілген бақылау жүргізілсе, шекарааралық полицилық сот ынтымақтандастырылады.
Әуежайларда, қонақ үйлерде жеке бас төлқұжатын тексеру үшін паспорт немесе [[Еуроодақ]]қа мүше болатын мемлекет азаматында болатын жеке идентификациялық карта талап етіледі. Кейбір кездерде, ішкі шекараларға қауіп төнуі мүмкін болған жағдайда, (мысалы маңызды саяси саммиттер немесе спорттық жарыстар кезінде) кейбір [[Шенген]] аймағына кіретін мемлекеттер шекараларында күзетілу күшейтіледі. Бірақ күшейтілу мерзімі 30 күннен артық болмауы керек.

==Тарихы==
[[Шенген]] аймағы [[1995]] жылы [[26 наурыз]] күні пайда болды, сол күні келесі жеті мемлекет арасында: [[Бельгия]], [[Франция]],[[Германия]], [[Люксембург]], [[Нидерланд]], [[Португалия]] и [[Испания]] мемлекет аралық [[шекара]] алынып тасталды.[[1997]] жылы оларға [[Италия]] мен [[Австрия]] қосылды. [[1999]] жылы [[Амстердам]] келісімі бойынша, келісім acquis communautaire-нің бір бөлімі ретінде қабылданды, (казіргі кезде жаңадан қабылданған мемлекеттер құптайтын ЕО құқықтық нормаларының бірлестігі ). [[2000]] жылы аймаққа [[Грекия]] қосылды,ал [[2001]] жылы [[Шенген]] аймағына [[Скандинавия]] паспорт одағына кіретін ([[Дания]], [[Финляндия]], [[Швеция]]) мемлекеттері қосылды, сол сияқты [[Евроодақ]]қа кірмейтін — [[Исландия]] мен [[Норвегия]] одақтастығы қосылды .
[[2007]] жылы аймаққа тағы да 9 ел кірді — [[Чехия]], [[Эстония]], [[Венгрия]], [[Латвия]], [[Литва]], [[Мальта]], [[Польша]], [[Словакия мен [[Словения]] (олардың бәрі үш жыл бұрын ЕО мүше болған еді). [[Швейцария]] [[Шенген]] аймағына [[2008]] жылдың [[12 желтоқсан]] күні қосылды, [[2011]] жылдың [[19 желтоқсан]]ында [[Лихтенштейн]] кірді, олар аймақтағы ЕО кірмейтін сәйкестігіне сай үшінші және төртінші мемлекет болып есептеледі.

==Mүшелік==
Осы кезде [[Шенген]] аймғын 26 мемлекттен тұрады,оның төртеуінен баcқасы [[Еуроодаққа]] мүше елдер. ЕО мүше емес екі ел, — [[Исландия]] мен [[Норвегия]] — [[Скандинавия]] паспорт одағын құрайды ресми түрде ЕО [[Шенген]] әрекетімен байланысқан елдер деп саналады.Тағы екі ел: [[Швейцария]] мен [[Лихтенштейн]] [[Шенген]] аймағына сол шарттармен кірген. [[Де-факто]] [[Шенген]] аймағына бірнеше [[микро]] мемлекеттер қосылады,олар [[Шенген]] келісімі елдерімен, [[шекара]]сын ашық не жартылай ашық ұстайды.
[[Шенген]] ережелерін толық қабылдайтын ел [[Еуроодақ]]тың эксперттерінің төрт түрліәзірлік бағалауын алуы тиіс.Олар - әуе кеңістігі [[шекара]]сының, визалар,полициялық ынтымақтастықтың,дербес мәліметтерді қорғау әзірлігінің дайындығы.

==Болашақта кіретін елдер==
[[2011]] жылдың [[22 қыркүйег]]інде [[Брюссел]]де өткен [[Еуроодақ]] ішкі істер министрлігінің құрылтайында [[Болгария]] мен [[Румынияға]] [[Шенген]] аймағына қосылуға тыйым салынды. Оған себеп – [[Нидерланд]] мен [[Финляндияны]] [[Бухарест]] пен [[Софияда]] жүргізілетін [[жемқорлық]]қа қарсы істер қанағаттандырмай, сол жерлерді [[жемқорлық]]ты-қауіпті санауы.
[[2011]] жылдың [[9 желтоқсан]]ында [[Еуроодақ]] басшылары, [[Брюссель]]де екікүндік саммитті бітірер кезде [[Шенген]] аймағына [[Румыния]] мен [[Белоруссия]]ның кіруі туралы мәселені [[2012]] жылдың наурызында шешіледі деп жоспарлады.
[[2012]] жылдың [[2 наурыз]]ында [[Еуроодақ]]тың 27 мемлекет басшылары [[Брюссель]] саммитінде [[Румыния]] мен [[Белорауссия]]ның енгізілу мәселесін [[Нидерланд]] сұрауы бойынша кем дегенде [[2013]] жылға қалдырылды.

==Пайдалынған әдебиеттір==

http://ria.ru/infografika/20110513/374047549.html

http://www.ria.ru/world/20120302/583676942.html

http://www.novinite.com/view_news.php?id=143320

http://www.eu2008.si/en/News_and_Documents/Press_Releases/March/0325MNZschengen.html

[[Санат:Еуропа]]

← Ескі түзетулер	17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Шенген аймағы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Нидерланды → Нидерланд (3) using AWB