https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%83 2026-04-20T18:47:15Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%83&diff=44105&oldid=prev 2025-04-25T18:25:05Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%83&diff=44104&oldid=prev 2014-04-30T12:13:57Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>==Шектеулі айырымды есептеу==<br /> '''Шектеулі айырымды есептеу'''[[функция]]ның [[аргумент]]і үздіксіз өзгереді деп ұйғарылатын [[дифференциалдық есептеу]] мен [[интегралдық есептеу]]ден өзгеше — аргументі дискретті болып өзгеретін функцияларды зерттейтін [[математика]] саласы. Шектеулі айырымды есептеудің жуық есептеулер ([[интерполяция]], [[сандық дифференциалдау]] мен [[интегралдау]], дифференциалдық теңдеулерді жуықтап шешу) үшін маңызы зор. Шектеулі айырымдар деп төмендегі қатыстарды айтады:<br /> Δf (xn)=f (xn+1) –f(xn)<br /> (1-реттік айырым),<br /> Δf (xn) = Δf (xn+1)–Δf (xn)<br /> (2-реттік айырым),<br /> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . <br /> Δk f (xn)=Δk–1f (xn+1)–Δk–1f (xn)<br /> (k-реттік айырым),<br /> мұндағы xn=x0+nh, h — тұрақты [[шама]], n — бүтін сан. Δkf(x) шектеулі айырымы мен оған сәйкес келетін dkf(x) дифференциалының арасында белгілі ұқсастық бар; шектеулі айырымнан туындыға көшу:<br /> <br /> [[формула]]сы арқылы орындалады, мұндағы h — аргументтің көрші екі мәнінің айырымы. Шектеулі айырымды есептеудің маңызды саласы:<br /> F[x,Δf(x),…,Δkf (x)] = 0 (*)<br /> түріндегі шектеулі айырымдар теңдеулерін шешуге арналған. Бұл теңдеулерін шешу дифференциалдық теңдеулерді шешуге ұқсас болып келеді. Әдетте (*) теңдеуіндегі айырымдар функцияның сәйкес мәндерімен ауыстырылып: <br /> Ф[ x, f(х), f(х1), …, f(хk)]=0<br /> түрінде, яғни қалыпты рекурренттік формула түріне келтіріліп жазылады. Шектеулі айырымды есептеуінде функциялардың қосындысын, яғни k-нің үлкен мәнінде f(a)+f(a+h)+…+f(a+kh) қосындысын табу (дәл не жуық) есебінің де үлкен маңызы бар. Ол<br /> <br /> формуласының көмегімен шешіледі, мұндағы F(x)–ΔF(x)= =f(х) — айырымдық [[теңдеу]]інің шешімі.<br /> ==Дереккөздер==<br /> *[[Қазақ энциклопедиясы]], 9 том<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Математика]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot