Moderator: 1 түзету

2026-06-25T14:18:57Z

1 түзету

10:41, 2021 ж. қыркүйектің 18 кезіндегі Салиха деген

2021-09-18T10:41:59Z

Жаңа бет

{{Кинематограф
|есімі = Хұсейін Жүсіпұлы Әмір-Темір
|сурет =
|туған күні = 17.01.1940
|туған жері = [[Қызылорда облысы]]
|қайтыс болған күні =
|қайтыс болған жері =
|мамандығы = театр [[режиссер]]і
|азаматтығы = {{USSR}}<br />{{KAZ}}
|белсенді жылдары = [[1963]] – осы уақыт
|марапаттары =
{{{!}}
{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}} {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
'''Хұсейін Жүсіпұлы Әмір-Темір''' ([[17 қаңтар]], [[1940 жыл]]ы [[Қызылорда облысы]], Тереңөзек ауданы, Қызылту ауылында туған) – театр режиссері. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]. [[Н. Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық музыкалық драма театры]]ның көркемдік жетекшісі.

==Жалпы мәліметтер==
Алматы қаласындағы өнер институтының театр бөлімін (1967) және Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының Жоғары режисерлік курсын (1972) бітірген. Алғашында [[Қарағанды]] және [[Қызылорда]] облыстарының [[драма театр]]ы [[труппа]]ларында актер, одан кейін соңғы театр сахнасында спектакльдер қоюмен режисерлік өнерге бет бұрды. Театрда тұңғыш рет [[Т.Ахтанов]]тың “[[Махаббат мұңы]]” [[спектакл]]ін (1973) қойған. Бұдан кейінгі жылдары қойған спектакльдері қатарында: [[О.Бодықов]]тың, С.Баязитовтың, Д.Досжановтың, Я.Амандықовтың, І.Сүйенішовтың, С.Балғабаевтың, Т.Нұрмағанбетовтің, Иран-Ғайыптың, А.Кіребаевтың пьесалары бар. Әмір-темір аталмыш спектакльдерді қоюмен жергілікті авторларды драматургия жанрына тарта отырып, Қызылорда облысы театрының репертуарын жаңа туындылармен толықтырды. Әмір-темір театр сахнасына ұлттық классикалық қаламгерлер [[Ғ.Мүсірепов]], (“[[Қозы Көрпеш – Баян сұлу]]”, 1968, 1985; “[[Ақан Сері – Ақтоқты]]”, 1979), [[М.Әуезов]] (“[[Түнгі сарын]]”, 1978; “Еңлік – Кебек”, 1985, соңғысын Т.Өтебаевпен бірге), Б.Майлин (“Майдан”, 1987) және осы заманғы қазақ жазушылары Т.Ахтанов (“Ант”, 1975, 1982; “Әке мен бала”, 1976; “Күшік күйеу”, 1977), С.Жүнісов (“Қызым, саған айтам”, 1973; “Жаралы гүлдер”, 1975), І.Мұхамеджанов (“Бөлтірік бөрік астында”,1975; “Өзіме де сол керек”, 1979; “Жат елде”, 1983), Д.Исабеков (“Әпке”, 1978; “Ертеңді күту”, 1981; “Мұрагерлер”, 1983; “Жоғалған ескерткіш”, 1991), Ә.Әлімжанов пен М.Д. Симашко (“Комиссар Жангелдин”), Н.Оразалин, “Тас киіктер” (соңғы екеуі де 1980), сондай-ақ аудармалар бойынша В.М. Шукшин (“Өлермендер”, 1975), И.Эркень (“Сау басыма сақина”, 1979; сол жылы Бүкілодақтық байқаудың дипломымен марапатталған), У.Шекспир (“Король Лир”, 1977, сол жылы Республикалық театрлар байқауының 3-дәрежелі дипломымен марапатталған), Ф.Шиллер (“Зұлымдық пен махаббат” (1980; Бүкілодақтық байқаудың лауреаты атанды, 1981), И.П. Друцэ (“Ең киелі қасиет”, 1982), т.б. драматургтар шығармаларын қою арқылы Қызылорда облысы драма театрының өсіп-өркендеуі мен шығармашылық даму жолына аса елеулі үлес қосты. 1993 – 2003 жылдары [[Талдықорған]] қаласындағы қазақ драма театрының, ал 2003 жылдан Қызылорда облысы драма театрының көркемдік жағын басқарады. [[Тараз]] қаласында өткен 6- және [[Петропавл]] қаласында өткен 10-Қазақстан театрлары фестивальдерінің лауреаты (1998, 2002).<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том</ref>

==Марапаттары==
* КСРО Мәдениет министрлігінің арнайы «Құрмет» грамотасы;
* ҚР Мәдениет министрлігінің «Құрмет» грамотасы (2 мәрте);
* КСРО мәдениет министрлігінің «Ауыл мәдениет саласының үздігі» құрметті төсбелгісі;
* Халықаралық және республикалық театр фистивальдерінің бірнеше мәрте жүлдегері;
* 2000 жылы президент жарлығымен «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]» құрметті атағының иегері.
* «[[Құрмет ордені]]»нің иегері.
* 2015 жылы ТМД халықаралық парламент ассамблясының «Достастық» орденімен марапатталды.
* «Еңбектегі ерлігі үшін» медальі;
* Қазақстанның «Еңбек ардагері» медальінің иегері.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан театр режиссёрлері]]
[[Санат:Сырдария ауданында (Қызылорда облысы) туғандар]]

← Ескі түзетулер	14:18, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Хұсейін Жүсіпұлы Әмір-темір - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

10:41, 2021 ж. қыркүйектің 18 кезіндегі Салиха деген