https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%83_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2026-09-08T02:35:41Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%83_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B&diff=46251&oldid=prev 2025-04-25T18:25:35Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%83_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B&diff=46250&oldid=prev 2014-08-09T05:20:56Z

<p>Sibom <a href="/index.php?title=%D0%A5%D0%98%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D2%9A_%D0%AD%D0%9B%D0%95%D0%9C%D0%95%D0%9D%D0%A2%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%94%D0%86%D2%A2_%D0%90%D0%A8%D0%AB%D0%9B%D0%A3_%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A5%D0%AB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ АШЫЛУ ТАРИХЫ (мұндай бет жоқ)">ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ АШЫЛУ ТАРИХЫ</a> бетін <a href="/index.php/%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%83_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B" title="Химиялық элементтердің ашылу тарихы">Химиялық элементтердің ашылу тарихы</a> бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>==ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРДІҢ АШЫЛУ ТАРИХЫ==<br /> <br /> '''''Химиялық элементтер''''' — ядродағы зарядтары бірдей болып келетін атомдар тобы. Табиғатта кездесетін барлық жай және күрделі заттар химиялық элементтерден түзіледі.<br /> <br /> ==CІЛТІЛІК МЕТАЛДАР==<br /> <br /> *ЛИТИЙ-1817ж. А.Арфедсон ашты.<br /> *НАТРИЙ мен КАЛИЙДІ-1807 ж. Г.Дэви ашты.<br /> *РУБИДИЙ мен ЦЕЗИЙДІ-1861 ж. Р.Бунзен ашты.<br /> <br /> ==СІЛТІЛІК ЖЕР МЕТАЛДАР==<br /> <br /> *БЕРИЛЛИЙ-1798 ж. берилл минералынан француз химигі Л. Воклен тапты. Металл күйінде алғаш рет неміс химигі Р. Влер алды. <br /> *МАГНИЙ- 1808 ж. ағылшын ғалымы Г.Дэви ашты.<br /> *КАЛЦИЙ-1808 ж.ағылшын ғалымы Г.Дэви ашты.<br /> *СТРОНЦИЙ-1808 ж.жеке түрінде Хемфри Дэви алған.<br /> *БАРИЙ-1774 ж. Карл Шееле ашқан.<br /> <br /> ==ЖЕР МЕТАЛДАР==<br /> <br /> *БОР-алғаш рет 1808 ж. француз химиктері Ж. Гей-Люссак пен Л. Тенар бор ангидридін металл калиймен тотықсыздандыру арқылы алған.<br /> *АЛЮМИНИЙ- бос күйінде алғаш рет 1825 жылы даниялық физик Ханс Кристиан Эрстед алған.<br /> *ГАЛЛИЙ-1875 ж. француз химигі П.Э. Лекок де Буабодран ашып, оны Франция құрметіне ''ГАЛЛИЙ'' деп атаған.<br /> *ТАЛЛИЙ-1861 жылдың наурыз айында ағылшын ғалымы Уильям Крукс күкірт қышқылы өндірістерінің бірінде ауланатын шаңды зерттейді,ал ол шаң ''ТАЛЛИЙ'' болып шығады.<br /> <br /> ==КӨМІРТЕК ТОПШАСЫ==<br /> <br /> *КӨМІРТЕК- 1780 жылы А.Лавуазье көміртектің табиғатын зерттеді. Оған латынша «карбонеум» көмір деген атау 1827 жылы берілді.<br /> <br /> ==АЗОТ ТОПШАСЫ==<br /> <br /> *АЗОТ-1772 жылы ағылшын ғалымы Даниэль Резерфорд ашқан. <br /> *ФОСФОР-1669 ж.Фосфорды алғаш ашқан – Гамбургтік алхимик Геннинг Бранд. <br /> *КҮШӘН-1789 жылы А. Л. Лавуазье ашқан.<br /> <br /> ==ХОЛЬКОГЕНДЕР==<br /> <br /> *КҮКІРТ- Күкірт біздің заманымыздан 2000 жыл бұрын белгілі болған.<br /> *СЕЛЕН-1817 ж. швед ғалымы Й.Берцелиус ашқан. <br /> *ТЕЛЛУР- венгр геологы Ф.Мюллер (1740 – 1825) ашқан (1782). 1798 жылы неміс ғалымы М.Г. Клапрот (1743 – 1817) осы жаңалықты бекітіп, (латынша tellurіs – Жер) элементке “теллур” атын берді.<br /> *ПОЛОНИЙ- 1898 ж. француз ғалымдары П.Кюри мен Складовская-Кюри ашып, оны М.Складовская-Кюридің отаны — Польшаның (латын тілінде Polonіa) құрметіне атаған.<br /> <br /> ==ГАЛОГЕНДЕР==<br /> <br /> *ФТОР-1886 ж. бос күйінде алғаш француз химигі А.Муассон алған. <br /> *ХЛОР- 1774 ж. алғаш швед химигі К. Шелле пиролюзитті тұз қышқылымен әрекеттестіріп алған.<br /> *БРОМ- 1826 жылы француз химигі А. Балар бос күйінде бөліп алды. <br /> *ИОД- 1811 ж. француз химигі Б.Куртуа ашқан.<br /> *АСТАТ-алғаш рет 1940 жылы бөлініп шығарылған.<br /> <br /> ==ИНЕРТТІ ГАЗДАР==<br /> <br /> *ГЕЛИЙ-1868 ж. француз астрономы Ж.Жансен мен ағылшын астрономы Дж. Н. Локьер күн сәулесінің спектрінен тапқан, 1895 ж. ағылшын химигі У.Рамзай радиоактивтік клевеит минералынан бөліп алған.<br /> *НЕОН-1898 ж. ағылшын ғалымдары У.Рамзай мен М.Траверс сұйық ауаның ұшқыш фракциясын зерттеу кезінде ашқан. <br /> *АРГОН-1894 жылы Дэвид Рэлей және Уильям Рамзай ашқан.<br /> *КРИПТОН-1898 ж. ағылшын химиктері У.Рамзай мен М.Траверс сұйық ауаны буландырғаннан қалған бөлігінен тапқан. <br /> *КСЕНОН-1898 ж. ағылшын химиктері У.Рамзай мен М.Траверс алғаш рет криптонды зерттеу кезінде ашқан, сондықтан оны “К.” (грек. xenos – бөтен) деп атаған.<br /> *РАДОН-1899 ж. алғаш американдық физик Р.Оуэнс торийдің ыдырауы кезінде байқаған.<br /> <br /> == ҚОСЫМША ТРИАДА==<br /> <br /> ''ТЕМІР''<br /> *РУТЕНИЙ-алғаш рет 1844 ж. Қазан университетінің профессоры, орыс химик Карл Клаус ашып, оны Ресейдің құрметіне атаған (Rutheniа - Ресейдің орта ғасырдағы латынша аты).<br /> *ХАССИЙ- 1984 жылы Германияда Дармштадт қаласындағы Ауыр иондарды зерттеу орталығында (нем. Gesellschaft für Schwerionenforschung, GSI) ашылған.<br /> ''КОБАЛЬТ''<br /> *РОДИЙ- 1804 ж. ағылшын химигі У.Х. Волластон ашты.<br /> *МЕЙТНЕРИЙ-Алғашқы рет 1982 ж. Германияда Дрмштадт қаласындағы Ауыр иондарды зерттеу орталығында (нем. Gesellschaft für Schwerionenforschung, GSI)<br /> 209Bi+58Fe → 266Mt+n<br /> реакциясы нәтижесінде алынған.<br /> Бастапқы кезде атын унниленний (Unnilennium) деп қойған. Бірақ 1997 жылы австриялық физик Лиза Мейтнердің құрметіне Мейтнерий (Мt) деп аталды.<br /> ''НИКЕЛЬ''<br /> * ПАЛЛАДИЙ-алғаш 1803 ж. ағылшын ғалымы У.Х. Волластон ашқан (1766 – 1828). Элемент Паллада астероидының құрметіне аталған.<br /> *ПЛАТИНА-таза күйінде алғаш рет 1803 жылдан ағылшын ғалымы У.Х. Волластон алған.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> <br /> [[Санат:Химия]]</div>

Sibom