https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D1%83_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8BХимиялық реакциялар және олардың белгілері мен жүру жағдайлары - Түзету тарихы2026-04-19T17:24:46ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D1%83_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B&diff=45031&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:27Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D1%83_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B&diff=45030&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Оқулық2015-10-19T04:23:07Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Аласталуда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%9E%D2%9B%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Оқулық (мұндай бет жоқ)">Санат:Оқулық</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Magnjanu.JPG|thumb|right|Магнийдің ауада жануы]]<br />
[[Химиялық құбылыстар]] [[химиялық реакциялар]] деп аталады. Химиялық реакциялар нәтижесінде жаңа заттар түзіледі, олардың қасиеттері реакцияға түскен заттардың қасиеттерінен өзгеше болады.<br><br />
Сендер күнделікті өмірде химиялық реакцияларды жиі кездестіресіңдер, мысалы, отын мен май шамның жануын қарастырсак, реакция барысында жылу мен жарык бөлінетінін көреміз, ал реакция басталу үшін шырпымен от қоямыз. [[Темір]]ден жасалған бұйымдардың (шелек, күрек, шылапшын) механикалык әсерден бүлінген жерлері қызыл-күрең [[ұнтақ]]пен қапталып, біртіндеп тесіліп қалатыны белгілі. Ұзақ сақталған [[жұмыртқа]]ны жарғанда жағымсыз иіс байқалады, яғни шіру де химиялық реакцияға жатады. Сол сиякты сүттің ашуы нәтижесінде сары су пайда болатынын да білесіңдер. Әшекейлік [[күміс]] бұйымдардың күңгірттенуі де химиялық реакцияға мысал болады.<br><br />
[[Сурет:Wolframsym.JPG|thumb|left|Лампадағы вольфрам сымының жарық және жылу шығаруы]]<br />
<br />
Химиялық реакциялардың жүру белгілері:<br />
<br />
1. Жарык пен жылудың бөлінуі, не сіңірілуі;<br><br />
2. Заттың түсінің өзгеруі;<br><br />
3. Тұнба түзілуі немесе оның еріп кетуі;<br><br />
4. Газдың сіңірілуі немесе оның бөлінуі;<br><br />
5. Иістің пайда болуы мен оның жойылуы.<br />
<br />
Осы белгілердің барлығы реакция нәтижесінде жаңа заттардың түзілгендігіне дәлел болады.<br />
Көпшілік химиялык реакциялар өздігінен жүрмейді, оларды жүргізу үшін арнайы жағдай жасау қажет.<br><br />
[[Сурет:Xreakciya.JPG|thumb|right|Тұнба түзілуі]]<br />
<br />
Реакцияның жүру жағдайлары:<br />
<br />
1. Қатты заттардың әрекеттесуін жүзеге асыру үшін оларды ұнтақтау керек, сонда олардың жанасу бетінің ауданы артады.<br><br />
2. Газ күйіндегі заттардың әрекеттесуін жүзеге асыру үшін сығып, көлемдерін азайтып, көлем бірлігіндегі бөлшектердің санын арттыру қажет.<br><br />
3. Ерітінділердің арасында жүретін реакцияларды іс жүзінде жүзеге асыру үшін ерітіндідегі еріген заттардың мөлшерін арттыру керек.<br><br />
4. Қайсыбір реакциялар тек қыздырғанда немесе жарықпен әсер еткенде ғана жүреді.<br><br />
5. Кейбір заттар реакцияның жүруін тездетеді, олар - өршіткілер ([[катализатор]]лар), ал тежесе - [[ингибитор]] деп аталады.<br />
<br />
Химиялык реакциялар өндірісте әр түрлі халық шаруашылығына қажетті өнімдер алуға мүмкіндік береді: [[тыңайтқыштар]], дәрі-дәрмектер, құрылыс материалдары, жанар және жағар майлар, бояғыш заттар, [[металдар]], пластмассалар, талшықтар, [[каучук]]тер, т.б.<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
<br />
[[Санат:Химия]]<br />
<br />
<br />
{{Chem-stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов