https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83Химиялық ластану - Түзету тарихы2026-04-19T14:14:27ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83&diff=28909&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:12Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83&diff=28908&oldid=prev14:51, 2014 ж. шілденің 6 кезіндегі Нұрлан Рахымжанов деген2014-07-06T14:51:24Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Химиялық ластану''' — [[қоршаған орта]]ның табиғи [[химиялық қасиеттер]]інің қарастырылып отырған уақыт кезеңі үшін қайсыбір заттектердің көпжылдық орташа ауытқуларынан асып түсетіндей болып өзгеруі немесе қоршаған ортаға әдетте онда болмайтын заттектердің түсуі немесе [[норма]]дан артық шамада түсуі.<br /><br />
Химиялық ластануға қоршаған ортада табиғи, табиғи – антропогенді және антропогенді немесе тіршілік ортада болып жатқан физикалық – химиялық процестер кезінде зиянды, улы заттардың пайда болуын жатқызамыз. Дамуы жоғары елдерде соңғы екі – үш онжылдықта қолданылған шараларға байланысты қоршаған ортаның химиялық ластануы екінші орынға түсіп, бірінші орынға радиактивті ластану шығып отыр. Біздің елімізді қоршаған ортаның химиялық ластану қаупі әлі де жоғары болып тұр.<br /><br />
Қзіргі кезде химиктерге химиялық заттардың 4 – 5 млн түрі белгілі. Олардың саны жыл сайын 10% өсіп отырады. Адам организміне әр түрлі жолдармен (тамақпен, ауамен, сумен) түсіп тұратын организмге жат химиялық ластаушы заттарды '''ксенобиотиктер''' (грек. ксенос – жат, биос - өмір) деп айтады.<br /><br />
Жердің геосферасы бойынша атмосфераның, гидросфераның және литосфераның ластануын айтады. Қоршаған ортаның компоненттері мен ластану орындары бойынша химиялық ластануды келесі түрлерге бөледі:<br /><br />
1) ауаның ластануы (мысалы, адамдар тұратын аймақтар, жұмыс істейтін жерлер);<br /><br />
2) тұрмыстық және өндірістік бөлмелердің;<br /><br />
3) жербетілік және жерасты суларының;<br /><br />
4) топырақтың;<br /><br />
5) тамақтың және т.б.<br /><br />
Ортаның химиялық ластаушы көздерін мынадай үлкен топтарға бөлеміз:<br /><br />
1) қоршаған ортаға сұйықтық, газды және қатты түрдегі өндірістік қалдықтарын шығаратын техникалық қондырғылар;<br /><br />
2) ластанушы заттар шығаратын немесе оларды жинақтап, сақтайтын шаруашылықтар;<br /><br />
3) ластаушы заттар келіп тұратын (трансшекаралық жылду) аймақтар;<br /><br />
4) планетарлық ластануға әкелетін атмосфералық жауын – шашын, тұрмыстық, өндірістік және ауылшарушылық қалдықты сулар.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат қорғау / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
== Сыртқы сілтемелер==<br />
[[http://1referat.kz/fizika-ximiya/ximiyalyq-lastanu.html#more-7070| химиялық ластану]]<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Экология]]<br />
[[Санат:Табиғатты қорғау]]<br />
<br />
<br />
{{Stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов