https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A5%D0%B0%D1%87%D0%BC%D0%B0%D1%81Хачмас - Түзету тарихы2026-09-08T01:36:33ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B0%D1%87%D0%BC%D0%B0%D1%81&diff=114190&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:36Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B0%D1%87%D0%BC%D0%B0%D1%81&diff=114189&oldid=prevМағыпар: дереккөз2026-01-17T19:32:22Z<p>дереккөз</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Хачмас<br />
|шынайы атауы = {{lang-az|Xaçmaz}}<br />
|сурет = Xacmaz02252.jpg<br />
|сурет атауы = <br />
|жағдайы = <br />
|ел = Әзербайжан<br />
|елтаңба = <br />
|ту = <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min =28 |lat_sec =01 <br />
|lon_dir =E |lon_deg =48 |lon_min =48 |lon_sec =10 <br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|аймақ түрі = Аудан<br />
|аймағы = Хачмас ауданы<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = <br />
|ауданы = <br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым округі түрі = <br />
|қауым округі = <br />
|кестедегі қауым округі = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = 1938 <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары = <br />
|статус алуы = 1938<br />
|жер аумағы = <br />
|биiктiктiң түрi = <br />
|орталығының биiктігі = 42 ± 1 <br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 39 100<br />
|санақ жылы = 2026<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +4:00<br />
|DST = <br />
|телефон коды = +994 2332<br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = <br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты = <br />
|сайт тілі = <br />
}}<br />
<br />
'''Хачмас''' ({{lang-az|Xaçmaz}}) — [[Әзербайжан]]ның солтүстігіндегі қала. [[Хачмас ауданы]]ның әкімшілік орталығы.<br />
Хачмас халқының саны 2026 жылы 39 100 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/az/population-of-khachmaz-9025.html|title=Население Хачмаз|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-17|lang=}}</ref><br />
<br />
== Географиялық сипаттамасы ==<br />
Кудиалчай өзенінде орналасқан. [[Баку]]ден солтүстік-батысқа қарай 163 км жерде орналасқан Гудермес-Баку желісіндегі теміржол стансасы бар.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-az-Khachmaz|title=Хачмаз|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-17|lang=}}</ref><br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Қала атауының шығу тегі ежелгі заманда осы аймақты мекендеген Хачматақ тайпасымен байланысты. Олар ғұндардың жауынгерлік тобына кірді және VII ғасырдың ортасына қарай бүгінгі Оғыз ауданының жерлеріне біржола қоныс аударды.<ref>{{citeweb|url=https://interesnoe.me/source-23232544/post-4059481|title=Хачмаз, Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-18|lang=}}</ref><br />
<br />
Хачмаз 1938 жылы қала мәртебесін алды. Қазіргі қалада көптеген тарихи және сәулет ескерткіштері әлі күнге дейін сақталған. Мұнда Меккеге дұрыс бағытталмағандықтан «дұрыс емес» мешіт деп аталатын Жұма мешіті орналасқан. Осыған байланысты мешіттің ішіндегі намазхандар намаз оқығанда сәл оңға бұрылуға мәжбүр.<br />
Қала маңында бірнеше қорғандар орналасқан, бұл мыс дәуірінде осы аймақта адамдардың қоныстанғанын көрсетеді. Хачмастың жанында ежелгі діни ғимарат - XV ғасырға жататын Шейх Юсиф кесенесі орналасқан.<br />
<br />
== Экономикасы және инфрақұрылымы ==<br />
Қала, басқа да көптеген әзербайжан елді мекендері сияқты, жақсы дамыған кілем тоқу өнеркәсібі, консерві фабрикасы, сыра қайнату зауыты, кеден кеңсесі және келушілер үшін ашық Ахундов атындағы кітапхана бар. Қаланың көрікті жерлеріне шахмат мектебі мен теміржол вокзалы, қалалық саябақ және қала орталығындағы жасыл аймақтар кіреді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2321-Hachmas.html|title=Азия. Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-01-18|lang=}}</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{Әзербайжан қалалары}}<br />
[[Санат:Әзербайжан қалалары]]</div>Мағыпар