https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8BХанбали мазһабы - Түзету тарихы2026-04-19T06:12:31ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B&diff=73555&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:08:00Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B&diff=73554&oldid=prevKasymbot: clean up, replaced: Бағдат (қала) → Бағдат using AWB2016-12-23T09:28:12Z<p>clean up, replaced: Бағдат (қала) → Бағдат using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Діни ұйым<br />
| атауы = Ханбали мазһабы<br />
| түпнұсқасы = {{lang-ar|المذهب الحنبلي}}<br />
| эмблема = Ahmad bin Hanbal Name.png<br />
| ені = <br />
| эмблема атауы = <br />
| басқа атаулары = ханбалилік, ханбализм<br />
| құрылуы = <br />
| негізін салушы = [[Ахмад ибн Ханбал]]<br />
| елдер = <br />
| ұлттық құрамы = <br />
| тілдер = <br />
| саны = <br />
| атағы = <br />
| басшы = <br />
| көсемдері = <br />
| орынбасарлары = <br />
| штаб-квартирасы = <br />
| резиденциясы = <br />
| бас ғибадатханасы = <br />
| құрылды = IX ғасыр<br />
| таратылды = <br />
| бұрын = <br />
| құрылымы = <br />
| басқару = <br />
| бөлімдері = <br />
| контроль = <br />
| ЖОО = <br />
| идеологиясы =<br />
| құқықтық мектебі = <br />
| сенімі = [[Әһл әс-Сунна|сүнни]] [[ислам]]<br />
| ордены = <br />
| жақтастары = <br />
| қарсыластары = <br />
| басылымдары = <br />
}}<br />
<br />
'''Ханбали мазһабы''' ({{lang-ar|المذهب الحنبلي}}, мазһаб өкілдері '''''ханбалилер''''' деп аталады, {{lang-ar|الحنابلة}}) — [[Әһл әс-Сунна|сүннетке еруші мұсылмандардың]] бүгінгі күнге дейін сақталған төрт [[фиқһ]] мектептерінің (''[[Мазһабтар|мазһаб]]'') бірі. Мазһабтың негізін қалаушы — ең әйгілі [[хадис]]танушылардың бірі [[бағдат]]тық ғұлама [[Ахмад ибн Ханбал]].<br />
<br />
[[Ирак]] аумағында пайда болған ханбали мазһабы XI—XII ғасырларда Шам қалаларыда таралып, осы өлке ханбалилердің «екінші отанына» айналды. Шам аумағынан ханбалилік [[Исмаилия|исмаилилер]] билеп отырған және [[шафиғи мазһабы]] басымдыққа ие болған [[Мысыр]]ға таралады. [[Моңғол шапқыншылығы|Моңғол басқыншыларына]] қарсылық көрсеткендіктен, XIII ғасырға таман ханбалилер мұсылман әлеміндегі ықпалынан айырылып қалды.<br />
<br />
Тірі кезінде Ахмад ибн Ханбал шариғи [[құқық]] бойынша бір ғана еңбек жазғандықтан, оның ілімін дамыту ісін ұлдары мен жақын шәкірттері қолына алды. Ханбали мазһабы өкілдерінің арасында Әбу Бәкр ал-Халлал, Ибн Ақил, [[Ибн әл-Жаузи]], [[Ибн Таймийа]] секілді көптеген атақты мұсылман ғұламалары болды.<br />
<br />
Жақтаушыларының саны бойынша ханбали мазһабы төрт мазһабтың ішінде соңғы орында орналасқан. Ханбали құқық мектебі [[Сауд Арабиясы]] мен [[Катар]] мемлекеттерінің ресми мазһабы; [[Біріккен Араб Әмірліктері]], [[Оман]] сұлтанаты және [[Парсы шығанағы]]ның маңында орналасқан басқа да мемлекеттерде біршама ханбали мазһабының өкілдері тұрады. [[Ирак]], [[Сирия]], Мысыр, [[Палестина]] және [[Ауғанстан]] елдерінде ханбалилердің азғантай қауымдары бар.<br />
<br />
== Анықтамасы ==<br />
''[[Мазһаб]]'' деп [[Ислам]] дініндегі шариғи құқық мектептерін атайды. Ежелден мазһабтар ''асхаб әл-хадис'' («хадисті ұстанушылар») және ''асхаб әр-рай'' («жеке пікірді ұстанушылар») деген екі түрге бөлінеді. Әл-Муқаддаси, [[әш-Шаһрастани]], [[Ибн Халдун]], Ибн ән-Надим секілді ғұламалар бір ауыздан ханбали мазһабын бірінші аталған топқа жатқызған{{sfn|George Makdisi|1979|p=3—4}}. Бірақ атақты тарихшы [[Мұхаммед ибн Джәрир әт-Табари|әт-Табари]] (839—923) ханбали мектебінің мазһаб екенін, Ибн Ханбалдың құқықтанушы екенін мойындамаған{{sfn|George Makdisi|1979|p=7}}.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
== Әдебиет ==<br />
* {{мақала|авторы=George Makdisi|тақырыбы=The Significance of the Sunni Schools of Law in Islamic Religious History|басылым=International Journal of Middle East Studies|баспасы=Cambridge University Press|жыл=1979|томы=10|нөмірі=1|ref=George Makdisi}}<br />
<br />
[[Санат:Мазһабтар]]</div>Kasymbot