Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:02:00Z

1 түзету

Wenislawski: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */

2015-05-07T21:00:41Z

‎Кіріспе бөлімін өңдеді

Жаңа бет

{{Infobox mineral
| name = Chalcopyrite
| category = [[Sulfide mineral]]
| boxwidth =
| boxbgcolor =
| image = Chalcopyrite-Quartz-237645.jpg
| caption = Twinned chacopyrite crystal from the Camp Bird Mine, Ouray County, Colorado (size:5.2 x 3.6 x 2.7 cm)
| formula = CuFeS<sub>2</sub>
| strunz = 02.CB.10a
| symmetry = Tetragonal {{overline|4}}2m – scalenohedral
| unit cell = a = 5.289 Å, c = 10.423 Å; Z = 4
| molweight = 183.54
| color = Brass yellow, may have iridescent purplish tarnish.
| habit = Predominantly the disphenoid and resembles a tetrahedron, commonly massive, and sometimes botryoidal.
| system = [[Tetragonal]] Scalenohedral {{overline|4}}2m
| twinning = Penetration twins
| cleavage = Indistinct on {011}
| fracture = Irregular to uneven
| tenacity = Brittle
| mohs = 3.5
| luster = Metallic
| refractive =
| opticalprop =
| birefringence =
| pleochroism =
| streak = Greenish black
| gravity = 4.1 – 4.3
| melt =
| fusibility =
| diagnostic =
| solubility = Soluble in HNO<sub>3</sub>
| diaphaneity = Opaque
| other = magnetic on heating
| references = <ref>Klein, Cornelis and Cornelius S. Hurlbut, Jr., ''Manual of Mineralogy,'' Wiley, 20th ed., 1985, pp. 277 – 278 ISBN 0-471-80580-7</ref><ref>Palache, C., H. Berman, and C. Frondel (1944) ''Dana’s system of mineralogy,'' (7th edition), v. I, 219–224</ref><ref>http://www.mindat.org/min-955.html mindat.org</ref><ref>http://webmineral.com/data/Chalcopyrite.shtml Webmineral.com</ref><ref name=HBM>[http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/chalcopyrite.pdf Handbook of Mineralogy]</ref>
}}
'''Халькопирит''' (''грекше'' chalkos — [[мыс]] және [[пирит]]), [[мыс]] [[колчедан]]ы — [[сульфидтер]] класына жататын минерал. [[Химия]]лық формуласы: CuFeS2, құрамы (%): Cu — 34,64, Fe — 30,42, қоспалары: Ag, Au, Tl, тағы басқалар. Тетрагоналды сингонияда кристалданады. Агрегаттары түйірлі, тұтас немесе сеппе түрінде болады. Түсі сары, [[металл]] тәрізді жылтыр, жымдастығы жетілмеген, [[Электр тогы|электр тогын]] нашар өткізеді, 1000С-та балқиды. Қаттылығы [[Моос шкаласы|Моос]] шкаласы бойынша 3 — 4, тығыздығы 4,1 — 4,3 г/см3. Халькопирит [[магма]]лық (негізді атпа тау жыныстарындағы [[мыс]]ты-[[никель]]ді сульфидті кентастарда), гидротермалдық (жапсарлық, [[мыс]]ты-[[турмалин]]дік, [[мыс]] кентастарының сеппелі формациялары, [[колчедан]]дық), шөгінді ([[мыс]]ты құмтастар мен тақтатастар) кендерде әртүрлі сульфидтермен бірге кездеседі. [[Қазақстан]]да [[Жезқазған]], [[Қоңырат]] кендерінен табылған. Халькопирит — [[мыс]] алынатын негізгі [[кентас]].<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет.
ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Мыс минералдары]]
[[Санат:Темір минералдары]]
[[Санат:Сульфид минералдар]]

{{Geology-stub}}

← Ескі түзетулер	18:02, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Халькопирит - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Wenislawski: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */