https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2026-04-20T04:41:07Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B&diff=33019&oldid=prev 2025-04-25T18:14:06Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B&diff=33018&oldid=prev 2014-04-22T07:39:31Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Халықтардың қоныстану географиясы''' – [[Жер шары]] бойынша халықтың таралу заңдылықтарын зерттейтін [[ғылым]], [[экономика]]лық [[география]]ның бір саласы. Әр түрлі әлеуметтік, экономикалық, [[тарих]]и және табиғи жағдайлардағы халықтың құрамын, елді мекендердің қалыптасуы мен дамуының кеңістіктегі ерекшеліктерін қарастырады.<br /> <br /> Халықтардың қоныстану географиясының зерттейтін бағыттары:<br /> * халықтың табиғи қозғалысының, демографиялық құрылымының аймақтық ерекшеліктерін; <br /> * халықтың әлеуметтік және этникалық құрамын; <br /> * [[еңбек ресурстары]] мен оларды пайдалануды; <br /> * көші-қон бағытын, қарқыны мен құрамын; <br /> * [[халықтың тығыздығы]]н және аумақ бойынша қоныстануын зерттейді.<br /> <br /> Дүние жүзінің әр түрлі аймақтарындағы халықтың тыныс-тіршілігі ежелден бері саяхатшылардың назарында болғанымен, 18 [[ғасыр]]ға дейін халықтар елтанушылық бағытта танымдық-сипаттамалық түрде ғана зерттелді. Сол замандағы халықтардың қоныстану [[география]]сы мазмұнындағы [[еңбек]]терде кереғар бағыттағы қағидалар да орын алды. Мәселен, 18 ғасырдың соңында ағылшын діндары [[Т.Мальтус]]тің ''«Халықтың қоныстану ұстанымы очеркі»'' трактатында халықтың тез өсуі нәтижесінде тағам жетіспеушілігі туындайды, сол себепті оның тууын тежеуші зұлмат күш керек, – деп адамзат баласына жат теріс пиғылдағы тұжырымға келді. 19 ғасырда [[география]] ғылымынан [[антропогеография]] бағыты бөлініп шықты. Оның негізін салушы [[неміс]] ғалымы [[Ф.Ратцель]] халықты табиғатқа тікелей тәуелді тұрғыдан қарастырып, оны биогеография ғылымының саласы ретінде ұсынды. Ал француздық ''«адамдар географиясы»'' мектебін құрушы [[Видаль де ла Блаш]] адам мен табиғат арақатынасын тарихи, экономикалық, психологиялық, тағы да басқа факторлармен байланыста түсіндірді. [[КСРО]]-да Халықтардың қоныстану географиясы жеке сала ретінде [[1940]] жылдардан дами бастады. Оның негізін құрушы [[Н.Н.Баранский]] [[2-дүниежүзілік соғыс]]ы жылдары Қазақстанда тұрып, республикамызды экономика-географиялық аудандастыру бағытындағы зерттеу еңбектерінде елді мекендердің орналасуы мен еңбек ресурстарына үлкен мән берді. Республикадағы халық санының өсуі мен даму заңдылықтарын зерттеумен [[М.Тәтімов]], [[У.Шалекенов]], [[Ұ.Ысқақов]] т.б. ғалымдар айналысуда. Қазіргі таңда Халықтардың қоныстану географиясы қоғамдық және нарықтық, өндіріс пен өндіргіш күштердің даму үрдісін, халықтың аумақтық орналасуы мен оның құрылымын зерттеумен айналысады. Халықтың саны, оның ұдайы өсу заңдылықтары, құрамы мен құрылымындағы айырмашылықтар, халықтың аумақтық қоныстануы мен көші-қоны, еңбек дағдылары мен мәдени-тұрмыстық ерекшеліктері, елді мекендер мен олардың жүйелі орналасуы геогр. тұрғыда зерттелуде. Халықтың саны мен құрамын зерттеп білуде [[халық санағы]]н жүргізудің маңызы зор. Дүние жүзі бойынша халық санағын [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]ның Халықтар туралы комиссиясы жүргізеді. Халықтардың қоныстану географиясы құрамының күрделіленуі мен мазмұнының кеңейіп дамуы барысында бірнеше жеке тармақтарға: ауыл халқының [[география]]сы, г[[еоурбанистика]], көші-қон, т.б. жіктеледі. Халықтардың қоныстану географиясының басқа ғылымдармен тоғысуы нәтижесінде жаңа ғылым салалар пайда болады. Мысалы, оның [[демография]] және [[этнография]] ғылымдарының түйісу шебінде [[демогеография]] салалары бастау алды. Адамзат қоғамының даму үрдісін кешенді зерттеу мәселесінде Халықтардың қоныстану географиясының өзіндік орны мен болашағы бар.&lt;ref&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы|Қазақ ұлттық энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Ғылым]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot