https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8 2026-04-18T16:16:08Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8&diff=32337&oldid=prev 2025-04-25T18:14:01Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8&diff=32336&oldid=prev 2014-05-01T04:23:41Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Уәли''', (көпше түрі - айлийа) - әулие. [[Құран]]да Уәли термині [[Аллаһ]] пен [[Пайғамбар]]ға<br /> (с.а.у.) қатысты «жарылқаушы», ал адамдарға қатысты Аллаһтың үмбеті деген<br /> ұғымды білдіреді. Хадистерде ол «жақын<br /> болу» деген мағынаны аңғартады. Сөйтіп,<br /> ол Құдайдың (Аллаһтың Уәлиі) ''«жақыны»'',<br /> ''«досы»'', тіпті ''«сүйіктісі»'' деген түсінікке ие<br /> болады. Уәлиді ертеректегі дін шолушылары,<br /> мухаддистер мен захидтер осындай мағынада қолданған.<br /> Зу-н-Нун әл-Мысри сопыньщ (IX ғ.) ой<br /> толғауларында Уәли. айқын теософ. реңге ие<br /> болды. Оньмен тұстас өмір сүрген ат-<br /> Тустари, әл-Джунайд және әл-Харраз (IX - X<br /> ғ.) тәрізді сопылық ілім авторларында әулие -<br /> дінтануца да, Құдай туралы білімпаздықта да<br /> әбден жетілген адамдар, ''«оларға «жасырын<br /> нәрсенің» құпиясы мәлім, олар Құдаймен<br /> жүздесе алады»''. әл-Харраздың, әсіресе<br /> әл-Хаким ат-Тирмизидің еңбектерінде Уәли<br /> туралы егжей-тегжейлі баяндалған. Ибн<br /> Арабидің ілімінде әулие үғымына қатысты<br /> сопылық және шииттік дәстүр бір арнаға<br /> тоғысты. Оньщ ұғымында Пайғамбарлық -<br /> жаңа діни заңның ешізілуіне байланысты<br /> «әулиеліктің» жеке адамньщ бойылдағы<br /> көрінісі. Уәли Пайғамбарлық қызмет атқаруға міндетті емес, есесіне әрбір Пайғамбар Уәли болуға тиіс. Жалпы алғанда оның<br /> топшылаулары әулие Пайғамбардай артық<br /> дегенге саяды. Халықтық [[Ислам]]да ''«әулие»'' - керемет жасаушылар, ''«Құдайға<br /> ТӘН қайырымдылық» иелері, түрлі кәсіпті<br /> желеп-жебеушілер, қолдаушылар ретінде<br /> кұрметтеледі. Халыққа жақындығына, дін<br /> жолына құнай берілгендігіне, тақуалық өмір<br /> салтына орай «әулиенің»'' халық арасындағы<br /> беделі күшті болды. Сондықтан да билік<br /> басындағылар солардың қолдауына ие болуға<br /> ұмтылды. Мұның өзі түптел келгенде көптеген ''«әулиелердің»'', билеушілердің қарауына<br /> көшіп, ірі меншік несіне айналуына апарып<br /> соқта. Сонымен бірге ''«әулиенің»'' ұлт азаттық қозғалысын басқарып, отаршылдарға<br /> қарсы белсене күресетін кездері де аз болған<br /> жоқ. «Әулиелерге» және олардың табытына<br /> сиыну мұсылман елдерінде кең тараған.&lt;ref&gt;Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,<br /> 2010 ISBN 9965-26-322-1&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Дін]]<br /> [[Санат:Ислам]]<br /> <br /> <br /> {{Islam-stub}}</div>

ArystanbekBot