Moderator: 1 түзету

2026-07-12T15:39:45Z

1 түзету

CommonsDelinker: «:File:Flag_of_the_Romanov_Monarchy.svg» деген «:File:Flag_of_Russia_(1858–1896).svg» дегенмен алмастырылды.

2025-06-13T02:50:01Z

«File:Flag_of_the_Romanov_Monarchy.svg» деген «File:Flag_of_Russia_(1858–1896).svg» дегенмен алмастырылды.

Жаңа бет

{{Ғалым
|Есімі=Уфа Ахмедсафин
|Суреті=Stamps of Kazakhstan, 2012-09.jpg
|Туған күні=15.07.1912
|Қайтыс болған күні=21.10.1984
|Туған жері=2-ауыл, [[Петропавл уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]]
|Қайтыс болған жері=[[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
|Азаматтығы=[[File:Flag of Russia (1858–1896).svg|22px|border]] [[Ресей империясы]]<br/>
{{USSR}}
|Ғылыми аясы=[[География]], [[Гидрология]], [[Геология]], [[Минералогия]]
|Ғылыми дәрежесі=геология–минералогия ғылымының докторы (1947)
|Марапаттары={{Орақ пен Балға медалі}} {{Ленин ордені}} {{Құрмет Белгісі ордені}}
|Commons=Ufa Akhmedsafin
|Альма-матер=Ташкент мемлекеттік техникалық университеті (1935)
|Сурет тақырыбы=Қазақстанның пошталық марка, 2012 жыл
|Шынайы есімі=Уфа Меңдібайұлы Ахмедсафин
}}
'''Уфа Меңдібайұлы Ахмедсафин''' ([[15 шілде]] [[1912 жыл]], 2-ауыл, [[Петропавл уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]] – [[21 қазан]] [[1984 жыл]], [[Алматы]]) — көрнекті [[ғалым]], қазақ кеңес [[гидрогеология|гидрогеологы]], [[геология]] – [[минералогия]] [[ғылым]]ының докторы (1947), Қаз.КСР Ғылым Академиясының академигі (1954; корр. мүшесі 1951). Қазақстан КСР-інің ғылымға еңбек сіңірген қайраткері (1961), [[Социалистік еңбек ері|Социалистік Еңбек Ері]] (1969).
* [[Орта Азия индустрия институты]]нын бітірген (1935).
* КСРО Ғылым Академиясының Қазақ филиалында, кейін [[Қазақстан]] Ғылым Академиясының Геология ғылымдары институтынында бөлім меңгерушісі (1940 – 1965)
* Қазақ [[тау-кен]] институтынының (қазіргі Ұлттық техникалық [[университет]]) кафедра меңгерушісі (1948 – 1951)
* Қазақстан Ғылым Академиясының Гидрогеология және гидрофизика институтынының директоры (1965 – 1984) болды. Қазақстанның гидрогеологиялық мектебінің негізін қалаушылардың бірі. Оның ғылым еңбектері Қазақстан мен Орта Азия шөлді аймақтарының гидрогеологиясын зерттеуге арналған.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref>

== Ғылыми саладағы еңбектері ==
Ахмедсафин жерасты [[су]] көздерін, олардың пайда болу, қалыптасу, таралу заңдылықтарын ашты. Сондай-ақ жерасты суларын картаға түсіру, гидрогеологиялық карталарды жасаудың жаңа тәсілдерін қарастырып, гедрогеологиялық болжамдаудың негізін қалады.

Ахмедсафин ұсынған басты теориялық және әдістемелік қағидалар тұңғыш рет Қазақстанның түбегейлі гидрогеологиялық болжам карталарын жасауға мүмкіндік берді, бұрын сусыз деп саналып келген шөл-шөлейт аймақтарда көптеген тұщы сулы артезиан және [[грунт]] суларының алаптарын ашуға негіз болды.

Ол жер астындағы тұзды және аз [[тұз]]ды сулардың табиғи және пайдаланылатын, жылма-жыл толықтырылатын қорын анықтап, оны өнеркәсіпке ауыл шаруашылығында, елді мекендерде, мал жайылымдарында, сусыз жерлерді суғаруға тиімді пайдаланудың жолдарын негіздеді. Ахметсафин 200 ғылыми еңбек жазды, оның 150-і жарияланды, 30 ғылым кандидатын дайындады, Қазақстандағы гидрогеология мектебінің негізін салды. Оның еңбектері Қазақстан мен Орта Азияның шөлді аудандарының жер асты су көздерін, олардың жаралу жөне қалыптасу заңдылықтарын анықтауда бірден-бір ғылыми тұжырым болып есептеледі.

Оны мен қатар гидрогеология болжау, картаға түсіру жөне классификациялау принңиптерін негіздеуге арналған. Ахмедсафин ұсынған басты теориялық қағидалар тұңғыш рет Қазақстанның түбегейлі гидрогеология болжам картасын жасауға мүмкіндік беріп, бұрын сусыз деп саналып келген аймақта 70 артезиан алабын ашуға негіз болды.

== Қоғамдық жұмысы ==

* Көп жылдар бойы Қаз КСР Жоспарлау комиссиясы ғылыми-техникалық кеңесінің су секциясының төрағасы және бірқатар ғылыми және ғылыми-техникалық кеңестердің мүшесі болып келді.
* 1955–59 жылдары Қаз КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1955 – 1959) және Төралқа мүшесі болды.
* Ахметсафин гидрогеологиялық саласынан 8 ғылым докторын, 40-тан астам ғылым кандидатын даярлаған.
== Марапаттары ==

* Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының иегері (1980).
* Ленин орденімен т.б. ордендер және медальдармен марапатталған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том</ref>

==Шығармалары==
* Методика составления карт прогнозов и обзор артезианских бассейнов Казахстана, А-А., 1961;
* Формирование и гидродинамика артезианских вод Южного Казахстана, А.-А., 1973 (соавт);
* Прогнозная карта региональной водообеспеченности Казахстана ресурсами подземных вод, А.-А., 1983 (соавт);
* Формирования подземных вод Казахстана, А.-А., 1985.

== Дереккөздер==
<references/>

==Сыртқы сілтеме==
*[http://ns1.inform.kz/kaz/article/2187453 АХМЕДСАФИН Уфа Меңдібайұлы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304221244/http://ns1.inform.kz/kaz/article/2187453 |date=2016-03-04 }}

{{Bio-stub}}

[[Санат:28 шілдеде туғандар]]
[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:Аққайың ауданында туғандар]]
[[Санат:21 қазанда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1984 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:КСРО геологтары]]
[[Санат:Қазақстан геологтары]]
[[Санат:Социалистік еңбек ерлері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Ленин орденінің иегерлері]]
[[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]]
[[Санат:Геология-минералогия ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері]]
[[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]]

← Ескі түзетулер	15:39, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Уфа Меңдібайұлы Ахмедсафин - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

CommonsDelinker: «:File:Flag_of_the_Romanov_Monarchy.svg» деген «:File:Flag_of_Russia_(1858–1896).svg» дегенмен алмастырылды.