Тәңірқазған - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:41Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:09:59Z

1 түзету

07:40, 2024 ж. қыркүйектің 2 кезіндегі Салиха деген

2024-09-02T07:40:35Z

Kasymbot: clean up, replaced: Қаратау қаласы → Қаратау (қала) using AWB

2016-01-27T19:20:00Z

clean up, replaced: Қаратау қаласы → Қаратау (қала) using AWB

Жаңа бет

'''Тәңірқазған''' – [[палеолит]] тұрағы. [[Жамбыл облысы]] [[Қаратау (қала)|Қаратау қаласы]]нан солтүстік-шығысқа қарай 34 км жерде. 1957 – 58 жылы [[Ш.Уәлиханов атындағы Тарихи археология және этнография институты]]ның [[тас ғасыры]] ескерткіштерін зерттеумен шұғылданған [[Қаратау отряды]] (жетекшісі [[Х.Алпысбаев]]) ашып, 1961, 1963 жылдары зерттеу жұмыстарын жүргізген. Барлық тас бұйымдары жалпақ төбешіктен жинастырылған. Ғалымдардың пікірінше бұл төбешік [[төменгі антропоген]] уақытындағы [[ежелгі аллювий аңғары]]мен сай келеді. Тас құралдары 1 км² аумақта бірнеше жерде шоғырланған. 1961, 1963 жылдары тас қарулары шоғырланған төрт жерге 0,75 м тереңдікке дейін [[тікқазба]] ([[шурф]]) түсірілген. Заттардың басым бөлігі, негізінен жоғарғы қабаттан алынған. Бұйымдарды жасауға сұр, қоңыр сұр, сұр қара, қара шақпақ тас пайдаланылған. Көпшілігі сары түсті [[патина]] қабаттан жабылған. Тәңірқазғаннан алынған бұйымдар мынадай негізгі топтарға бөлінеді: 1) екі шеті өңделген долбар шапқы құралдары (32 дана); 2) дөңгелек тұрпаттар (7 дана); 3) қол шапқы тәрізді құралдар (6 дана); 4) [[унифас]]тар (3 дана); 5) тас жаңқадан жасалған бұйымдар (11 дана); 6) [[өзектастар]] (26 дана); 7) екінші қайта өңделмеген тас жаңқалары (266 дана). Жинаған заттардың типологиялық және техникалық анықтамасы Тәңірқазған Қазақстан жеріндегі ең көне ескерткіштердің бірі екендігін көрсетеді. Алынған бұйымдарды [[Еуразия]] мен [[Африка]] құрлығындағы археологиялық кешендермен қатар қоюға болады. Тәңірқазған ежелгі аңшылардың осында келіп қоныстану жолдарын анықтауға мүмкіндік беретін бірегей ескерткіш. [[Оңтүстік Қазақстан]] өңірлерінен табылған шелль-ашель уақытына жататын Тәңірқазған секілді археологиялық нысандар республика жерін алғашқы адамдардың [[плиоцен-плейстоцен]] кезеңдерінде мекендегенін айғақтайды.
<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>
==Сілтемелер==
<references />
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тарихи ескерткіштер]]

[[hi:ताजिक]]
[[ko:타지크족]]

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-[[Сурет:Тәңірқазған тұрағы.jpg|thumb|right|250px|Тәңірқазған Шелль-Ашель тұрағы]]
+'''Тәңірқазған''' – [[палеолит]] тұрағы. [[Жамбыл облысы]] [[Қаратау (қала)|Қаратау қаласы]]нан солтүстік-шығысқа қарай 34 км жерде. 1957 – 58 жылы [[Ш.Уәлиханов атындағы Тарихи археология және этнография институты]]ның [[тас ғасыры]] ескерткіштерін зерттеумен шұғылданған [[Қаратау отряды]] (жетекшісі [[Х.Алпысбаев]]) ашып, 1961, 1963 жылдары зерттеу жұмыстарын жүргізген. Барлық тас бұйымдары жалпақ төбешіктен жинастырылған. Ғалымдардың пікірінше бұл төбешік [[төменгі антропоген]] уақытындағы [[ежелгі аллювий аңғары]]мен сай келеді. Тас құралдары 1 км² аумақта бірнеше жерде шоғырланған. 1961, 1963 жылдары тас қарулары шоғырланған төрт жерге 0,75 м тереңдікке дейін [[тікқазба]] ([[шурф]]) түсірілген. Заттардың басым бөлігі, негізінен жоғарғы қабаттан алынған. Бұйымдарды жасауға сұр, қоңыр сұр, сұр қара, қара шақпақ тас пайдаланылған. Көпшілігі сары түсті [[патина]] қабаттан жабылған. Тәңірқазғаннан алынған бұйымдар мынадай негізгі топтарға бөлінеді: 1) екі шеті өңделген долбар шапқы құралдары (32 дана); 2) дөңгелек тұрпаттар (7 дана); 3) қол шапқы тәрізді құралдар (6 дана); 4) [[унифас]]тар (3 дана); 5) тас жаңқадан жасалған бұйымдар (11 дана); 6) [[өзектастар]] (26 дана); 7) екінші қайта өңделмеген тас жаңқалары (266 дана). Жинаған заттардың типологиялық және техникалық анықтамасы Тәңірқазған Қазақстан жеріндегі ең көне ескерткіштердің бірі екендігін көрсетеді. Алынған бұйымдарды [[Еуразия]] мен [[Африка]] құрлығындағы археологиялық кешендермен қатар қоюға болады. Тәңірқазған ежелгі аңшылардың осында келіп қоныстану жолдарын анықтауға мүмкіндік беретін бірегей ескерткіш. [[Оңтүстік Қазақстан]] өңірлерінен табылған шелль-ашель уақытына жататын Тәңірқазған секілді археологиялық нысандар республика жерін алғашқы адамдардың [[плиоцен-плейстоцен]] кезеңдерінде мекендегенін айғақтайды.
-'''Тәңірқазған Шелль-Ашель тұрағы''' – [[палеолит]] тұрағы, [[Жамбыл облысы]]ның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарына жататын археологиялық ескерткіш.
+<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>
-== Орналасқан жері ==
+[[Санат:Тарихи ескерткіштер]]
-Жамбыл облысы, [[Талас ауданы]]ның [[Қызыләуіт]] ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км, [[Қаратау (қала)|Қаратау қаласы]]нан солтүстік-шығысқа қарай 34 км жерде.
-== Зерттелуі ==
+[[hi:ताजिक]]
-[[1957 жыл|1957]]-[[1958 жыл|58]] жылдары Ш. Уәлиханов атындағы Тарихи археология және этнография институтының тас ғасыры ескерткіштерін зерттеумен шұғылданған Қаратау отряды (жетекшісі Х.А. Алпысбаева) ашып, [[1961 жыл|1961]]-[[1963 жыл|1963]] жылдары зерттеу жұмыстарын жүргізген. Барлық тас бұйымдары жалпақ төбешіктен жинастырылған.<br>
+[[ko:타지크족]]
-[[2000 жыл|2000]] жылы [[Карл Молдахметұлы Байпақов|К.М. Байпақов]]тың басшылығымен Ә. X. Марғұланның атындағы Археология институтының мамандары тұрақты қайта зерттеді. Қарулардың тұрақта таралуы белгілі шекара шеңберімен шектелген, одан тыс өңделген кремний бұйымдары сирек кездеседі. Тұрақтың ауданы 1 шаршы км-ден артық емес. Сұр балшықтардың жұмсақ жоғарғы қабатында көптеген жәдігерлер табылды.<ref>Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9</ref><br>
-Ғалымдардың пікірінше бұл төбешік [[төменгі антропоген]] уақытындағы [[ежелгі аллювий аңғары]]мен сай келеді. Тас құралдары 1 км² аумақта бірнеше жерде шоғырланған. 1961-1963 жылдары тас қарулары шоғырланған төрт жерге 0,75 м тереңдікке дейін тікқазба ([[шурф]]) түсірілген. Заттардың басым бөлігі, негізінен жоғарғы қабаттан алынған.
-−
-== Алынған бұйымдар ==
-Бұйымдарды жасауға сұр, қоңыр сұр, сұр қара, қара шақпақ тас пайдаланылған. Көпшілігі сары түсті патина қабаттан жабылған. Тәңірқазғаннан алынған бұйымдар мынадай негізгі топтарға бөлінеді: 1) екі шеті өңделген долбар шапқы құралдары (32 дана); 2) дөңгелек тұрпаттар (7 дана); 3) қол шапқы тәрізді құралдар (6 дана); 4) унифастар (3 дана); 5) тас жаңқадан жасалған бұйымдар (11 дана); 6) өзектастар (26 дана); 7) екінші қайта өңделмеген тас жаңқалары (266 дана). Жинаған заттардың типологиялық және техникалық анықтамасы Тәңірқазған Қазақстан жеріндегі ең көне ескерткіштердің бірі екендігін көрсетеді. Алынған бұйымдарды [[Еуразия]] мен [[Африка]] құрлығындағы археологиялық кешендермен қатар қоюға болады. Тәңірқазған ежелгі аңшылардың осында келіп қоныстану жолдарын анықтауға мүмкіндік беретін бірегей ескерткіш.<br>
-[[Оңтүстік Қазақстан]] өңірлерінен табылған шелль-ашель уақытына жататын Тәңірқазған секілді археологиялық нысандар республика жерін алғашқы адамдардың плиоцен-плейстоцен кезеңдерінде мекендегенін айғақтайды.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>
-−
-== Дереккөздер ==
-{{дереккөздер}}
-−
-{{Жамбыл облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері}}
-−
-[[Санат:Жамбыл облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
-[[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]
-[[Санат:Талас ауданы]]

← Ескі түзетулер	19:09, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)