https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 2026-09-07T19:08:23Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80&diff=118608&oldid=prev 2026-06-26T06:37:34Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:37, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80&diff=118607&oldid=prev 2026-01-17T17:45:26Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Тұсаукесер''' – [[сәби]] қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын [[ғұрып]], ырым. <br /> <br /> Ол үшін арнайы [[ала жіп]] дайындалады. Бұл ала жіп аттамасын деген ұғымнан шыққан. Сол жіппен баланың аяғын тұсап, оны жүріс-тұрысы ширақ әйелге қидырады. Сүріншек, жайбасар адамдарға баланың тұсауын кестірмейді. Тұсауы кесілген баланы қолынан ұстап жүгіртеді, [[шашу]] шашылады. Баланың ата-анасы тұсау кесушіге кәдесін береді. Тұсау кесу тойының негізгі жабдықтары 1,5 м ала жіп, өткір қайшы немесе пышақ. <br /> <br /> Тұсаукесердің жібін дайындаудың бірнеше түрлері, жолдары, сенімдері де бар. Көбейіп, көгере берсін деп [[көк шөп]]тен есіп жасайды. Бай болсын деп малдың [[Тоқ ішек|тоқ ішегі]]нен де өреді. Адал болсын деп ала жіптен де жасайды. <br /> <br /> Тұсау кесу тойына ауылдың қыз-келіншектері, әжелер шақырылады. Ет асылып, шай қайнатылады. Тойға келгендер шашуға құрт, май, тәтті тағамдар, балаға ойыншық, [[асық]], [[Сылдырмақ (аспап)|сылдырмақ]], т.б. әкеледі. Бұдан кейін 2 – 3 жасар балаларды жарыстырып, озғандарына бәйге береді. Балаларға [[өлең]], [[жыр]], [[тақпақ]], жаңылтпаш айтқызады. Той тарқарда әжелер тойдан немерелеріне сарқыт деп қалталарына тәтті, бауырсақ, құрт-ірімшік салып алады. Тұсау кескен адамға көйлек немесе аяқ киім сыйлайды.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кенжеахметов С., Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары, А., 1994&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Тұсаукесер тойының салт-дәстүрлері == <br /> === Тұсаукесер күнін белгілеп, қонақтарды шақыру === <br /> Сәби &quot;тәй-тәйлап&quot; жүре бастағанда өткізіледі. Алдымен, тұсаукесер күні белгіленіп, арнайы қонақтар шақырылады. Бұл күні кейбір ауқатты адамдар көкпар да тартқызып, арты думанды тойға да ұласып кетуі ғажап емес.<br /> <br /> === Көпшілік арасында баланың тұсауын кесетін адамды таңдап алу ===<br /> Жиналған көпшілік арасынан көбінесе жүрісі жылдам, қимылы ширақ, іске епті қасиеттерімен көзге түсетін қағілез, пысық адам таңдалып алынып, нәрестенің тұсаукесерін соған тапсырады. Тұсау кескен адамға сәбидің тұсауына байланыстығ, арнайы &quot;тұсаукесер&quot; сыйлығы беріледі.<br /> <br /> === Кең дала, таза ауада жайылған дастархан жанына қазық қағып, аяғы тұсалған баланы арқандап қою ===<br /> Тұсаукесер салты алдында жиналғандар кең дала, таза ауаға шығып, үсті түрлі тәтті дәмге толы бала-шағаға арналған дастархан жанына қазық қағып, аяғы тұсалған баланы арқандап қояды.<br /> <br /> === Балаларды жаяу жарысқа жіберу ===<br /> Тойдың негізгі жанкүйерлері - балалар алыстан жаяу жарысқа жіберіледі, қай озып келгені арқанды қиып, барлық дастархандағы дәмге ие болады, оған арнайы сыйлық беріледі.<br /> <br /> === Баланың тұсауын кесу ===<br /> Бұдан соң &quot;Жүйрік бол!&quot;, &quot;Шауып кет!&quot; т.б. тілектер айта отырып, екі қолынан екі адам жетектеген баланың тұсауын таңдалып алынған адам ала жіппен кесіп жібереді. Тұсауы кесілген соң, сәбиді екі адам ортаға алып шығып тез-тез жүргізеді. Осы кезде &quot;Тұсаукесер&quot; жыры шырқалады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]</div>

Kasymov