Moderator: 1 түзету

2026-06-25T14:03:10Z

1 түзету

19:38, 2026 ж. наурыздың 23 кезіндегі Rasulbek Adil деген

2026-03-23T19:38:01Z

Жаңа бет

{{Ғалым
|Есімі = Тұрсынбек Кәкішев
|Шынайы есімі =
|Суреті = Тұрсынбек Кәкішев.gif
|Сурет ені =
|Туған күні = 15.08.1927
|Туған жері = [[Ақмола облысы]], Бұланды ауданы, Алтынды ауылы
|Қайтыс болған күні = 07.09.2015
|Қайтыс болған жері = [[Алматы]]
|Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}}
|Мәнсабы = филолог [[ғалым]], [[жазушы]], сыншы, зерттеуші
|Ғылыми аясы = [[Қазақ әдебиеті]]
|Жұмыс орны = [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]](1968-2015)
|Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымдарының докторы, [[профессор]]
|Сыйлықтары =
|Альма-матер = [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]
|Ғылыми жетекші =
|Марапаттары =
}}
'''Тұрсынбек Кәкішев''' ([[1927 жыл]] - 08.09.[[2015 жыл]]) — әдебиетші, ғалым, сыншы. Филология ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы]]ның еңбек сіңірген ғылым қайраткері.

«Оңаша отау» (1982) кітабына енген «[[Абайтану]]дың алғашқы асулары»атты мақаласында қазақ әдеби сынындағы Абай шығармашылығы төңірегінде атқарылған істерге, оның ұлттық сыни- ғылыми ойдың даму эволюциясындағы көрінісіне, Абай шығармаларын зерттеуші ғалымдардың бұл іске қосқан үлесіне, жекелеген зерттеулер мен мақалаларға талдау жасайды. Автор мұнда абайтану ғылымының алғашқы кезеңіндегі зерттеулердің қазақ әдеби, ғылыми сынына негіз болғанын ерекше бөліп айтады. Кәкішев «Абайдың сатирасы» (Абай тағылымы, [[Алматы]], 1986) және «Асылдың сынығы» («Лениншіл жас», 20. 05. 1970) атты мақалаларында [[Абай]] шығармаларының тақырыптық- идеялық және көркемдік ерекшеліктеріне назар аударса, «Орыс ориенталистері Абай туралы» деген мақаласында («Ертіс», 22. 09. 1963) орыс зерттеушілерінің Абай жайында айтқан пікірлері мен берген бағаларына талдау жасайды.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>

*[[1979]] Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері.
*[[1950]] ҚазМУ-ды (қазіргі [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]) бітірген.
«Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газетінде бөлім меңгерушісі, «Мектеп» баспасында аға редактор міндетін атқарған.
*1952–58 Қазақстан Компартиясы ОК-нің Партия тарихы институтының ғылыми қызметкері,
*1960–68 Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер болды.
*[[1968]] жылдан Қазақ ұлттық университетінде аға оқытушы, доцент (1968–78), декан (1978–86), кафедра меңгерушісі
*[[2000]] жылдан осы университеттің профессоры
«Қазақ әдеби сынының туу және қалыптасу жолдары» деген тақырыпта докторлық диссиртация қорғады.

==Шығармалары==
:[[1967]] «Дәуір суреттері»,
:[[1971]] «Сын сапары»,
:[[1982]] «Оңаша отау»,
:«Қазақ әдебиеті сынының тарихы» ([[1994]]), т.б. еңбектерінде қазақ әдебиеті мен сынының тарихы терең зерттелген. Кәкішев «Қазақ әдебиетінің тарихы» (3-т., 1–2-кіт., 1967), «Қазақ кеңес әдебиеті тарихы» (1970, орыс тілінде), «Көп ұлтты кеңес әдебиетінің тарихы» (1970, Мәскеу) сияқты еңбектерді жазуға қатысты.

;Сәкен Сейфуллинге арналған
С. Сейфуллиннің шығармалары өмір жолын баяндайтын «Сәкен Сейфуллин» (1967; орыс тілінде, ЖЗЛ сериясы бойынша, Мәскеу, 1972),
:[[1968]] «Қызыл сұңқар»,
:[[1976]] «Сәкен Сейфуллин. Өнегелі өмір»,
:[[1994]]«Сәкен және Гүлбаһрам»,
:1994 «Сәкеннің соты»,
:[[1997]] «Сәкен Сейфуллин»,
:2000 «Мағжан және Сәкен» атты еңбектерін жазды.

;Өзге:
:[[1992]] «Санадағы жаралар»,
:[[1995]] «Кер заманның кереғар ойлары», т.б. жинақтарында қазақ әдебиетінің өткені, бүгіні жайлы толғаныс-пікірлері топтастырылған.
:[[1978]] «Ұштасқан үш өзенмен»,
:[[1983]] «Жол үстінде 80 күн»,
:[[1986]] «Садақ»,
:[[1989]] «Жасампаз өлке» атты сапарнамалық кітаптары жарық көрді.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер]]
[[Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары]]
[[Санат:Қазақстан филологтары]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Абайтанушылар]]

{{Bio-stub}}

← Ескі түзетулер	14:03, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Тұрсынбек Кәкішев - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

19:38, 2026 ж. наурыздың 23 кезіндегі Rasulbek Adil деген