https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8_%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B7 2026-04-18T18:34:36Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8_%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B7&diff=66847&oldid=prev 2025-04-25T19:05:01Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8_%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B7&diff=66846&oldid=prev 2016-01-24T12:12:51Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Түрки аруз''' - ''[[араби аруз]]'' уәзінінің ықпалымен түркі тілді халықтар әдебиетіне араб-парсы сөздерінің енуі нәтижесінде қалыптасқан [[өлең]] өлшемі.<br /> <br /> * Арабтар жаулап алған жерлерде ислам дінінің таралып, мұсылман идеологиясының үстемдік етуімен бірге араби аруз уәзіні күшпен енгізілді. <br /> * Ажам жұрты деп кемсітіп аталынатын [[Хорасан]], [[Орта Азия]], [[Шығыс Түркістан]], [[Еділ]] бойы халықтары мен қазақ жеріне де ислам дінінің енуімен бірге жергілікті халықтардың әдебиетінде парсиаруз және түрки аруз уәзіні қалыптасты. <br /> * Түрки аруз елең өлшемінің тұңғыш үлгісі [[Жүсіп Баласағұн]]идің ''«Құтадғу білік»'' (1070) дастаны. Түрки аруз уәзінінің ықпалы негізінен отырықшы өмір салтын ұстанған, араб-парсы тілінің сездік қоры кеңінен енген [[Өзбек тілі|өзбек]], [[Ұйғыр тілі|ұйғыр]], [[Татар тілі|татар]], [[Әзірбайжан әдебиеті|әзірбайжан]] халықтарының әдебиетінде басым болды. Ал, көшпелі өмір салтын ұстанған қазақ халқының сездік қорына араб-парсы тілінің диалектілері аздап енгені болмаса, түрки аруз уәзіні рухани әдеби құбылысқа айнала алмады. Шығыс әдебиетінің айтулы өкілдері Иассауи, Сопы Аллаяр, [[Әлішер Науаи]], Бабыр шығармаларымен таныс болған [[Абай]] соларға еліктеп, түрки аруз ұйқасы өлшемінде ''«Иузи - раушан, көзі - гәуһар»'', ''«Фзули, Шәмси, Сәйхали»'' өлеңдерін жазған. Абай шығыс классиктеріне қол артқан балаң шағында олардың өлең ернегіне бағынышты қалпын танытса да, ''«Әлифби»'' елеңінде Науаимен ақындық енер тартысында шеберлік жарыстырып, ұстаздарының шығармаларын талғам елегінен өткізіп, ізденімпаздық қалып танытады.&lt;ref&gt;Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Өлеңдер]]<br /> [[Санат:Араб әдебиеті]]</div>

Kasymov