https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9BТығыздық - Түзету тарихы2026-04-18T12:06:51ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B&diff=48969&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:26:12Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B&diff=48968&oldid=prev04:43, 2016 ж. мамырдың 19 кезіндегі Wenislawski деген2016-05-19T04:43:59Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Тығыздық'''. [[Масса|Зат массасының]] осы [[Көлем|зат көлеміне]] қатынасымен өлшене отырып, сол затты сипаттайтын өте маңызды [[физикалық қасиеттер]]дің бірі.<ref name=s1>Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов, [[2000]]. — 328 бет.</ref><br />
<br />
Заттың тығыздығын анықтау үшін міндетті түрде көлемдері 1 м<sup>3</sup> немесе 1 см<sup>3</sup> болатын денелерді жасаудың қажеттігі жоқ. Ол үшін алдымен тығыздығы анықталатын дененің массасы мен көлемін өлшеп алып, сонан соң массаны [[көлем]]ге бөлсек болғаны. Сонда біз көлем бірлігіне сәйкес келетін массаны, яғни тығыздықты табамыз. Сонымен заттың тығыздығын табу үшін дененің массасын оның келеміне бөлу керек. Заттың тығыздығын - р, дененің массасын - m, оның көлемін - V әріптерімен белгіеді. <br />
<br />
Зат тығыздығының бірлігі үшін бірліктердің Халықаралық жүйесінде (SI) килограмның метр кубқа қатынасы (кг/м<sup>3</sup>) алынған. Бұл - көлемі 1 м<sup>3</sup> болатын, массасы 1 килограмға тең біртекті заттың тығыздығы. Есептеулер жүргізу кезінде тығыздықтың г/см<sup>3</sup>, т/м<sup>3</sup>сияқты басқа да бірліктері қолданылады.<br />Бұл, әсіресе, пішіні күрделі болып келетін денелердің көлемін есептеуге өте қолайлы.<br />Көп жағдайда бір дене тегі әртүрлі заттардан жасалады. Бұндай жағдайда р=m/V формуласы бойынша есептеулер жүргізе отырып, денені құрайтын материалдың орташа тығыздығы (р<sub>отр</sub>) табылады. Мысалы, кеменін негізгі бөлігі болаттан жасалғанымен, оның әртүрлі заттардан жасалған ([[ағаш]], [[шыны]], [[пластмас]]са, түсті [[металл]], т. б.) бөліктері де бар.<br />Әсіресе, кеменің көп аумағын [[ауа]] толтырып тұрады. Міне, сондықтан кеменің орташа тығыздығы (р = 500 кг/м^3) судың тығыздығынан аз болады да, кеме суға батпайды . Ал бұл кеменің суда жүзуін қамтамасыз етеді.<br />
<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
* [[Тығыздық (Стоматология)|Тығыздық Стоматологияда]]<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Физика]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Wenislawski