https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%28%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%29 2026-04-19T00:08:59Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_(%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80)&diff=86373&oldid=prev 2025-04-25T19:20:59Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:20, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_(%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80)&diff=86372&oldid=prev 2017-01-27T07:39:37Z

<p>«<a href="/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82:3-Tastenmaus_Microsoft.jpg&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Сурет:3-Tastenmaus Microsoft.jpg (мұндай бет жоқ)">File:3-Tastenmaus_Microsoft.jpg»</a> деген «<a href="/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82:3-Tasten-Maus_Microsoft.jpg&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Сурет:3-Tasten-Maus Microsoft.jpg (мұндай бет жоқ)">File:3-Tasten-Maus_Microsoft.jpg»</a> дегенмен алмастырылды.</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:3-Tasten-Maus Microsoft.jpg|thumb|right|Қазіргі [[2007]] заманның компьютерлік тышқаны. Жалпы қалыпталған қасиеттері&amp;nbsp;— екі түйме мен тегершік.]]<br /> [[Сурет:Mouse mechanism diagram.svg|thumb|'''Тышқан (компьютер)''']]<br /> '''Тышқан''' ({{lang-en|mouse}}&amp;nbsp;— тышқан) — бейнебетте көрсетілген белгілі бір тілдесу элементтерін меңзеп, оларды бөлектеу үшін пайдаланушы қолданатын құрылғы.<br /> <br /> '''[[Тінтуір төсемі|Тінтуір]]''' – өзін тегіс бетке қозғалтқанда бейне беттегі жүгіргіні (курсорды) жылжытатын шағын манипулятор. Тінтуір [[компьютер]]мен әдетте сым арқылы жалғанатын және тұрпаты кәдімгі тышқанға ұқсайтын, беткі үш батырмасы бар қорапша. Оны басында қалжыңдап &lt;Mouse&gt; - &lt;Тышқан&gt; деп атағанымен, кейіннен осы сөз ресми атауына айналып кетті.<br /> Тінтуірді үстел бетіне немесе басқада жазықтық бетінде қозғалтқан кезде [[компьютер]] бейне бетінде тінтуір көрсеткіші – жүгіргі сол ретпен қозғалады. Жүгіргі орындалып отырған амалға қарай өз түрін өзгерте алады. Қандай да бір әрекетті орындау қажет болғанда пайдаланушы '''тінтуір''' пернелерінің бірін басады.<br /> <br /> Тышқанның бір қолмен ұстауға арналған, жайпақ табанды қаптамасы, үстінде бір немесе бірнеше батырмасы, түп жағында көп бағытты бергіш құрылғысы (әдетте кішкентай шар) және оны компьютерге жалғайтын сымы болады.<br /> <br /> Тышқанды қозғай отырып, пайдалану бейнебеттегі жүгіргіні басқарады. Бейнебетте элементтер мен әмірлер таңдау үшін пайдаланушы тышқан батырмаларының бірін басып, тышқан нұқымын жасауы керек.<br /> <br /> ==Түрі==<br /> '''Айналдырғыш тышқан''' немесе '''дөңгелекшелі тышқан''', оның, яғни [[тінтуірдің сол жақ пернесі]] және [[тінтуірдіӊ оӊ жақ пернесі]] арасында дөңгелекшесі бар. Ол бейнебет құрамын біртіндеп қарап шығуға мүмкіндік береді.<br /> <br /> '''Оптикалық тышқан''' – меңзейтін құрылғының соңғы жаңа түрі, онда жұмыршақтың орнына жарық шығаратын элемент орнатылған. Ол жарық шығаратын элемент шағылыстыратын жарық ағынының өзгеруіне жауап ретінде жылжуды тіркеп отырады.<br /> <br /> ==Меңзері==<br /> '''тышқан меңзері''' (Курсор мыши; mouse cursor) — тышқан арқылы дисплей экраны бойынша орын ауыстыратын [[графика]]лық [[символ]].<br /> <br /> ==Нұсқағышы==<br /> '''Тінтуір нұсқағышы''' (Указатель мыши; mouse pointer) — егер тышқан [[компьютер]]ге қосылса және тышқан драйвері жүктелсе, онда тышқан нұсқағышы өрқашан [[экран]]да тұрады. Мөтіндік режімде нұсқағыш кәдімгі тіктөртбүрыш пішінінде болады. [[Графика]]лық режімде нұсқағыштың стандартты пішіні солға қарай жоғары бағытгалған жебелікке ұқсас, алайда көбінесе орындайтын [[операция]]сына карай нұсқағыш басқа пішінді: кос жебелікті, кресті, жақтауды жөне т.б. қабылдайды. Уақыт көбірек жүмсалатын операцияларда нұсқағыш құмсағатқа айналады. Бүл өрекетімен [[программа]] &quot;шамалы күтіңіз, ақпаратты енгізу әзірге мүмкін емес&quot; дегенді хабарлайды; тышқан нұсқағышын мәтіндік меңзерден ажырата білу керек.&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Информатика және компьютерлік техника / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А. Қ. Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5&lt;/ref&gt;<br /> &lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007 ж.&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Ақпараттану]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

CommonsDelinker