Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:37:34Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: «Қазақ салт-дәстүрлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

2015-06-26T11:46:07Z

«Қазақ салт-дәстүрлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

Жаңа бет

'''Тыйым''' - [[тәлім-тәрбие]], [[үлгі-өнеге]], [[ақыл-кеңес]] берудегі [[тәрбие]] құралдарының бірі.

Бұл балаларды жаман [[әдет]], жат [[пиғыл]], ерсі қимыл, әдепсіз істерден сақтандыруда маңызды қызмет атқарады. «Ұлға отыз үйден тыю, қызға қырық үйден тыю» деген мақал осыған байланысты шыққан. «Бүйірін таяну –қайғының, жағын таяну - мұң-шердің, жүресінен отыру - әдепсіздіктің белгісі» деп танып, оған '''тыйым''' салған. Демек, тыйым - халықтық педагогиканың құрамдас бөлігі. Тыйым үлгілері мен сөздері ел ішінде өте көп.
* Адамға қару, мылтық кезенбе.
* Ақты жерге, суға төкпе.
* Адамды шошытпа.
* Адамды айналма.
* Адалды араммен араластырма.
* Асты қорлама, үрлеме.
* Ант ішп әбес сөйлеме.
* Аманатқа қиянат жасама.
* Адамды малды аттама.
* Ауру тілеме.
* Арамдық ойлама, істеме.
* Ауруға күлме.
* Аузыңа ие бол.
* Аспанға қарап түкірме.
* Арыңды сатпа.
* Арамтамақ болма.
* Аруаққа тіл тигізбе.
* Әдепсіз болма.
* Әлсізге күш көрсетпе, зәбірлеме.
* Әйелге өктем сөйлеме.
* Басыңды шайқама, соқпа.
* Босағада отырма.
* Босағаны көрме.
* Баскиіміңді аяғыңа киме.
* Бос бесікті тербетпе.
* Білмесең айтпа.
* Бейуақытта жылама, ұйықтама.
* Бөркіңді теріс киме.
* Баланы басқа ұрма.
* Бетіңді сызба, қисайтпа.
* Баланы шошытпа.
* Біреуге жамандыық тілеме.
* Біреудің еңбегін, ақысын жеме.
* Біреуді қарғама, сөкпе, тілдеме.
* Басыңа ие бол.
* Дініңе тіл тигізбе.
* Дұшпанға сенбе, жалынба.
* Досыңды өкпелетпе.
* Дүниеқор болма.
* Дәстүрге қарсы келме.
* Дәмге түкірме, жамандама.
* Дініңді сатпа, айырбастама.
* Дастарқанды аттама, баспа.
* Досыңды сатпа.
* Ердің сөзін екі етпе.
* Еңбектен қашпа.
* Еріншек болма.
* Ерніңді шығарма.
* Есікті қатты жаппа.
* Ер-тұрманды аттама.
* Зорлықшыл болма.
* Зинақор болма.
* Жамандыққа жол берме.
* Жақсының жолын кеспе.
* Жаман ырым жасама.
* Жала жаппа.
* Жаман жерді баспа.
* Желмен жарыспа.
* Жаман тілек тілеме.
* Жаманға ерме.
* Жақсылығыңды сатпа, бұлдама.
* Жеңілтек болма.
* Жәндікті өлтірме.
* Жерді теппе, сабама.
* Жүреңнен отырма.
* Желге қарсы түкірме.
* Жатып тамақ ішпе.
* Жаман іске үйренбе.
* Жамандыққа жақындама.
* Опасыз болма.
* Орынсыз ойбайлама.
* Отпен ойнама, шалқытпа.
* Отқа түкірме, су төкпе.
* Отты аттама.
* Орынсыз іске араласпа.
* Ошақты, жерошақты аттама.
* Өзімшіл болма.
* Өз үйіңді кісімсіме.
* Өтірік, өсек айтпа.
* Өтірікшіге ерме, құптама.
* Өтірік күлме, жылама.
* Өткенге өкінбе.
* Өтірік куәлік берме.
* Өлген адамды тілдеме.
* Өлімге күлме.
* Өлім тілеме.
* Өркөкірек болма.
* Пышақ кезенбе.
* Пышақ жүзін жалама.
* Сұрамсақ болма.
* Сабырсыз болма.
* Салақ болма.
* Сұқтанба.
* Сәбиді ұрма, теппе.
* Сараң, пайдакүнем, ұсақ болма.
* Саусағыңды беземе.
* Саусағыңды танауыңа сұқпа.
* Саусағыңды аузыңа салма.
* Суға дәретке отырма.
* Тамақты жерге төкпе.
* Тілазар болма.
* Тамақты аттама, жамандама, үрлеме.
* Табалдырықты баспа.
* Түнде үй сыпырма.
* Түнде тырнағыңды алма.
* Тырнағыңды тістеме.
* Тұзды баспа.
* Тамақтың үстіне отырма.
* Тіліңді шайнама,бұрама.
* Тамақты сораптап ішпе.
* Таңдайыңды татпа.
* Тізеңді құшақтама.
* Түнде ысқырма.
* Тісіңді қайрама.
* Таңертеңгі асты тастама.
* Тентек болма.
* Түкірігіңді, қақырығыңды жұтпа.
* Теріс сөйлеме.
* Иесіз үйге кірме.
* Итке ожаумен ас құйма.
* Иегіңді таянба.
* Инені тістеме.
* Көптің жолын кеспе.
* Көнке топырақ шашпа.
* Кірдің суын баспа.
* Көкірегіңді керме.
* Күш көрсетпе.
* Кісі мініне күлме.
* Кемтарға күлме, мазақтама.
* Кісіге саусағыңды шошайтпа.
* Кісіні сыртынан жамандама.
* Күлді шашпа.
* Көп сөйлеме, көп күлме.
* Көкті жұлма.
* Кеудеңді соқпа.
* Күншіл болма.
* Кешкі асты бақпа.
* Көп ұйықтама.
* Қолыңа ие бол.
* Қолыңды сілікпе, сермеме.
* Қайықты теңселтпе.
* Құдайға тіліңді тигізбе.
* Құдайды ұмытпа.
* Қабірді баспа.
* Қабірге қол шошайтпа.
* Қарт адамға күлме.
* Қызғаншақ болма.
* Қызға қол жұмсама.
* Құдыққа түкірме.
* Қақтың суын ішпе.
* Қонаққа қатты сөз айтпа.
* Құйынды қума.
* Қулық жасама.
* Малды үркітпе.
* Малға зәбір жасама.
* Малды ұрма, боқтама.
* Менмен болма.
* Маңдайыңды ұрма.
* Мақтаншақ болма.
* Мойныңа жіп немесе белбеу салма.
* Мезгілсіз жатпа.
* Мезгілсіз ұйықтама.
* Мезгілсіз жүрме.
* Нанды бір қолмен үзбе.
* Нанды жерге тастама.
* Нан үстінен зат қойма.
* Нас, лас болма.
* Намазды бұзба.
* Намысыңды таптама.
* Наданмен дос болма.
* Уһілеме.
* Үйге сыртыңмен кірме.
* Үлкеннен бұрын сөйлеме.
* Үлкеннен бұрын отырма.
* Үлкеннен бұрын жатпа.
* Үлкеннен бұрын тамаққа қол салма.
* Үлкенді мазалама.
* Үлкенге қатты сөйлеме.
* Үйге жүгіріп кірме.
* Үйге жылап кірме.
* Үйді сабама.
* Үйді айналып жүрме.
* Үйде ысқырма.
* Ұрысқаққа тіл қатпа.
* Ұрлық қылма, ұсақ болма.
* Ұрыншақ болма.
* Шақырмаған жерге барма.
* Шалбар жастанба.
* Ысырапқор болма.
* Ыдысты аттама, теппе.
* Ішегіңді тартпа.
* Ішімдікке бой ұрма.
* Халқыңды жамандама.
* Халыққа қарсы сөйлеме.
* Рұқсатсыз кірме.
* Рухыңды түсірме.<ref>Сейт Кенжеахметұлы, «Қазақ халқының тұрмысы мен мәдениеті».-Алматы:«Алматыкітап баспасы», 2012. ISBN 978-601-01-1116-5</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]

← Ескі түзетулер	06:37, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Тыйым - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: «Қазақ салт-дәстүрлері» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)