https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 2026-09-07T21:51:42Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B&diff=126859&oldid=prev 2026-07-12T14:47:39Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B&diff=126858&oldid=prev 2026-06-23T05:18:42Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Көне қалашық<br /> |Атауы = Тунус қалашығы<br /> |сурет =<br /> |өлшемі = <br /> |Сурет атауы = <br /> |Мәртебесі = <br /> |Мемлекет = [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығы]]<br /> |Қазіргі жері = [[Ресей|Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы]], Муромцев ауданы <br /> |Қалануы = XVI ғасырдың 70-ші жылдары<br /> |Қалаушы = [[Көшім хан]]<br /> |Деректерде атала бастады = 1595 жылдың тамызы<br /> |Басқаша атаулары = Тунусский городок<br /> |Халық саны = <br /> |Қиралды = XVI ғасырдың аяғы<br /> |Қиралу себебі = <br /> |Орналасуы = <br /> |Облыс картасы = <br /> |Ортаққордағы санаты = <br /> }}<br /> '''Тунус қалашығы''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Тунусский городок'') — [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығының]] құрамындағы [[ортағасыр|ортағасырлық]] қала. Қазіргі [[Ресей|Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы|Омбы облысының]] Муромцев ауданында, Нижняя Тунгуска өзенінің (Тара өзенінің тармағы) сол жақ жағалауында орналасқан.<br /> <br /> == Тарихы ==<br /> <br /> [[File:Тунус қалашығы.jpg|thumb|left|«Сібірдің хорографиялық кітабындағы» Тунус қалашығы (''Тунусъ'')]]<br /> Қалашық [[Миллер Герард Фридрих|Г.Ф. Миллер]] жинаған материалдарда Тунус болысының орталығы ретінде танымал. Оның тапқан құжаттарында қалашықтың XVI ғасырдың аяғындағы тағдыры баяндалған. 1595 жылдың наурызында таралық отряд қалашықты қоршауға алып, өрттеп жіберген. Тунус [[Семен Ульянович Ремезов|С.У. Ремезовтың]] «Сібірдің хорографиялық кітабында» және К.Н. Сербинаның картасында кездеседі. Қалашық [[Көшім хан|Көшім ханның]] шығысқа бағытталған сәтті жорықтарынан кейін салынған. Тиімді орналасуына байланысты қалашық Ертіс өңірі мен [[Барабы жазығы|Барабы даласын]] байланыстырып, маңызды саяси-экономикалық рөл ойнаған. Көршілес қалашықтармен бірге (Қоскөл IV және Екатеринск V) қорғаныс шебін құрап, [[ханттар|ханты]] тайпаларын [[Ертіс|Ертістің]] бойынан ығыстырған. Сонымен қатар қалашық алым-салық жинау орталығы қызметін атқарған. Жергілікті халықтың аздығына байланысты Көшім хан Оңтүстік [[Орал таулары|Орал]] мен шығыс [[башқұрттар|башқұрт]] жерлерінен аялы татарларын көшірген. [[Ескер|Ескердің]] түбінде жеңіліс тапқан Көшім хан Ертіс өңірінің оңтүстігіне шегініп, орыс отрядтарына қарсы күресті осы аймақтан жалғастырған. Ертіс өңіріндегі қалашықтар мен елді-мекендер ханның уақытша ордаларына айналды. Тунус қалашығының орны 2002 жылы барлау жұмыстары кезінде анықталды. 2003-2006 жылдары С.Ф. Татауров бастаған экспедиция қалашықта зерттеу жұмыстарын жүргізген. Археологиялық қазба жұмыстарының барысында Тунус қалашығының XVI ғасырдың 70-ші жылдары қаланғаны анықталды. Қалашықта табылған керамиканың пішіні мен ою-өрнегі [[Шыңғы-Тұра]], [[Тон-Тұра]] және т.б. елді-мекендерде табылған ыдыс-аяқпен бірдей.<br /> <br /> == Әдебиет ==<br /> <br /> * ''Матвеев А.В., Татауров С.Ф.'' Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с.<br /> * ''Миллер Г.Ф.'' История Сибири. Изд. 2-е, дополненное. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999, Т.1. 630 с.<br /> * ''Томилов Н.А.'' Тюркоязычное население Западно-Сибирской равнины в конце XVI - первой четверти XIX вв. Томск: Изд-во Томск. ун-та, 1981. 276 с.<br /> * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2<br /> <br /> [[Санат:Сібір хандығы]]<br /> [[Санат:Сібір тарихы]]<br /> [[Санат:Омбы облысы]]</div>

Sagzhan