https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2026-05-09T05:13:51Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC&diff=90597&oldid=prev 2025-04-25T19:29:28Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:29, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC&diff=90596&oldid=prev 2015-07-20T04:55:07Z

<p>-<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Құқық (мұндай бет жоқ)">Санат:Құқық</a>; ±<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%97%D0%B0%D2%A3&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Заң (мұндай бет жоқ)">Санат:Заң</a>→<a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80" title="Санат:Қоғамдық құрылымдар">Санат:Қоғамдық құрылымдар</a>; ±<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Қазақ мәдениеті (мұндай бет жоқ)">Санат:Қазақ мәдениеті</a>→<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Конституциялық құқық (мұндай бет жоқ)">Санат:Конституциялық құқық</a> (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралыны...</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Трайбализм''', рушылдық – қоғамдық жікке бөлінушілікті тудыратын этнос ішіндегі [[ру]]-[[тайпа]]лар мен жеке адамдар бойындағы тайпалық, рулық сезім, құбылыс.<br /> <br /> Трайбализм негізінен билікке таласушылықты, [[сепаратизм]]ді қоздыратын құбылыс ретінде саяси мәдениеті төмен, [[демократия]]лық институттары нашар дамыған елдерге ([[Азия]], [[Африка]] елдері, т.б.) тән.<br /> <br /> [[Этногенетика]]лық тегі тайпалық-рулық құрылыс негізінде қалыптасуына және ғасырлар бойы жүздік құрылымдар бойынша басқарылуына байланысты қазақ халқында тайпалық, рулық сезім осы күнге дейін сақталған. [[Қазақ]] дәстүрлі әдет құқығы бойынша әр адам өз шыққан тегі мен жеті атасын білуі тиістігі тұқым тазалығы мен тектілік қасиеттің орнығуына, адамдар арасында туыстық қатынастардың жойылмауы мен сол арқылы халықтың өзін-өзі сақтап қалуына жағдай жасады, мемлекеттік басқару құрылымын оңтайландырды. Дегенмен, жеке адамдар арасындағы ірілі-ұсақты билікке таласушылық ру-тайпалардың залалды бақталастығы мен бәсекелестігіне, дау-жанжалға ұласып, рулық сезім рушылдық-жікшілдікке соғып отырды.<br /> <br /> Қазақ еліндегі трайбализм өзге елдердегі [[жершілдік]], этностық [[жікшілдік]] секілді құбылыстарға ұқсас қызмет атқарды, тиісінше қазақ мемлекеттілігін нығайта түсуге кедергі жасады. Қазақ хандығы дәуірінде [[Тәуке хан]]ның “[[Жеті жарғы]]сы” рушылдық құбылыстарға батыл тосқауыл қоюымен ерекшеленді.<br /> <br /> Әр кезеңдерде өмір сүрген қазақ зиялылары рушылдықты “мемлекетке іріткі салатын қоғамдық дерт” ретінде бағалап, оны біржола жоюды, елдік, мемлекетшілдік сананы жоғары қойып, орнықтыруды ұсынды. 20-ғасырдың соңынан бастап қазақ қоғамында [[урбанизация]] және нарықтық үдерістердің күшеюі трайбализмнің бәсеңдеуіне ықпал етті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{stub:Заң}}<br /> {{Stub: Қазақ мәдениеті}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Қоғамдық құрылымдар]]<br /> [[Санат:Конституциялық құқық]]</div>

Нұрлан Рахымжанов