https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2026-04-18T13:20:57Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=39141&oldid=prev 2025-04-25T18:14:49Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=39140&oldid=prev 2014-06-06T06:20:05Z

<p>clean up, replaced: <a href="/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B" title="Қазақ энциклопедиясы">Қазақ энциклопедиясы</a>, 8 том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ эн using [[Project:AWB|AWB]]</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[File:Injury icon 2.svg|thumb| alt=A.]]<br /> [[File:US Navy 030309-N-6077T-012 The ship's Computerized Axial Tomography, (CAT), Scan is capable of locating and imaging internal injuries.jpg|thumb| ''[[Ішкі жарақатты анықтау]]''.]]<br /> '''ТРАВМАТОЛОГИЯ''' (грекше ‘‘trauma’’ – жарақат және ‘‘logos’’ – ілім) – клиникалық медицинаның жарақатты, оның түрлері мен себептерін, өту барысын зерттеп, осыған лайық емдеу және алдын ала сақтану шараларын іздестіретін саласы. <br /> ==Тарихы==<br /> Буынның шығуы мен сынық туралы алғашқы деректер және оларды емдеу [[Гиппократ]]тың еңбегінде жазылған. Мысалы, ол шығып кеткен буынды алты түрлі жолмен орнына түсіруге болатынын сол кезде айтқан. Орта ғасырларда травматология мәселелеріне көп көңіл бөлген ғұлама ғалымдардың бірі – [[Әбу Әли ибн Сина]]. Оның “[[Дәрігерлік ғылымның каноны]]” деп аталатын медициналық энциклопедиясында әр түрлі жарақат, сынық, буынның шығуы сипатталып, оларды емдеудің жолдары баяндалған. Ибн-Сина өз еңбектерінде кейбір жекелеген травматологиялық құралдарды қалай пайдалануды қарапайым сөздермен түсіндіріп, көркем суреттермен бейнелеп көрсеткен. Орта ғасырларда араб дәрігерлері қол-аяқ сынғанда гипс қоспасын пайдаланғаны белгілі, осы әдіс күні бүгінге дейін маңызын жойған жоқ. Осы кезеңдегі еуропалық дәрігерлер де сынықты емдеуде үлкен жетістікке жетіп, өздерінің емдеу әдістерін жазып қалдырған. <br /> ==Үлес қосқандар==<br /> Әсіресе, француз хирургі [[А.Паре]]нің (1510 – 1590) хирургия және травматология саласында сіңірген еңбегі орасан зор болды. Ол ашық сынықты емдеу үшін металдан жасалған тұйық шинаны (таңғыш қалақ) пайдаланды. Одан басқа француз хирургтері [[Ж.Мальген]] (1806 – 65) мен [[Г.Дюпюитерн]] (1777 – 1835), швейцариялық хирург, [[Нобель сыйлығы]]ның лауреаты [[Т.Кохер]] (1841 – 1917), австралиялық дәрігер [[Л.Белер]] (1885 – 1975), ресейлік хирургтар [[Е.Мухин]] (1766 – 1850), [[Н.Пирогов]] (1810 – 1881), т.б. ғалымдар травматологияның дамуына үлкен үлес қосты. Травматологияның жедел, қарқынды дамуына [[рентген сәулесі]]нің ашылуы үлкен әсер етті. Рентгенологиялық әдістер тірек-қимыл аппаратының жарақатына дәл диагноз қоюға, сынған сүйекті дұрыс емдеуді жақсартуға, сондай-ақ травматология саласы бойынша жан-жақты ғылыми зерттеулер жүргізуге жол ашты. <br /> ==Қазақстанда дамуы==<br /> Травматологияның Қазақстанда дамуына 1958 жылы қазіргі [[Қазақ ұлттық медицина университеті]]нде осы аттас кафедраның ашылуы себеп болды. Кафедра 1971 жылы жарақат алғандарға көмек көрсету орталығының 4-ауруханаға орналастырылуына байланысты көшірілді.<br /> ==Зерттеулер== <br /> *[[Сүйек пластикасы]], яғни адамның өз сүйегін өзіне өзгенің сүйегін жамау (Г.Эдельштейн), *[[сүйек аутопластикасы]], яғни өз сүйегін өзіне жалғау (Ә.Сегізбаев), <br /> *[[остеосинтез]], яғни, сүйек тініне жамау салу (Б.Хабижанов) зерттелді. <br /> *[[Сүйек-буын туберкулезі]]н хирургиялық жолмен емдеу тәсілдері табылып, тіндерді консервілеу мәселелері анықталды (К.Пальгов); <br /> *[[остеонекроз]] (сүйектің өліеттенуі) патогенезіне жаңаша сипаттама берілді (Т.Сұлтанбаев), <br /> *аяқ сынығын хирургиялық жолмен емдеу (Х.Мақажанов);<br /> *ұршығы тайып туған нәрестенің ұршық буынын орнына салу әдісі (К.Садырбаев);<br /> *балаларда болатын туа біткен қисық мойынды, шұңқыр кеуде ауруын емдеу тәсілдері (А.Қарабеков) ұсынылды. <br /> ==Пайдалануы==<br /> Республикамызда травматология мәселелерімен Қазақ ұлттық медицина университетінде, [[Батыс Қазақстан]], [[Қарағанды]], [[Семей]], Қазақ және Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академияларында, Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында [[ортопедия]] және травматология кафедралары, 2002 жылы Астана қаласында Қазақстанда тұңғыш ашылған травматология және ортопедия ғылыми-зертханалық институты, барлық облыс орталықтарындағы клиникалық ауруханалар шұғылданады.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Сілтеме ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Медицина]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot