https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%BE%D1%84%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2026-04-18T13:55:15Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%BE%D1%84%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=15411&oldid=prev 2025-04-25T17:55:51Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%BE%D1%84%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=15410&oldid=prev 2014-06-06T06:38:01Z

<p>clean up, replaced: <a href="/index.php/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B" title="Қазақ энциклопедиясы">Қазақ энциклопедиясы</a>, 8 том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ эн using [[Project:AWB|AWB]]</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Тофалар''' – [[Ресей Федерациясы]]ндағы [[Иркутск облысы]]ның [[Нижнеудинск]] ауданын мекендейтін түркі тілдес халық. Тофалар өздерін тупалар деп атап келген. Қазан төңкерісіне дейінгі орыс жазба деректерінде карагас (қарақаз) деген атпен мәлім болған Тофалардың саны – бір мыңдай ғана адам. Оның 40%-ы тофа тілін ана тілім деп таныған ([[2002]]). Шығу төркіні, тілі мен ұлттық салт-дәстүрі, мәдениеті жағынан Тофалар тува – төджиндерге жақын. Антропологиялық жағынан Тофалар [[моңғолоид]] нәсілінің солтүстік-шығыс тармағына жатады.<br /> <br /> Тофалар ну орманды тайгада көшіп-қонып, аңшылықты кәсіп еткен. Олар сондай-ақ бұғы өсірді. Бұғының еті – азық, сүті – сусын, өзі – көлік болды. Мекен-жайы чум деп аталатын сырықпен түйістіре құрастырып, бұғы не аң терісімен жауып тұрғызатын конус пошымды жаппа. Тофалардың төсек-орны мен киім-кешектері негізінен теріден жасалады. Т. 18 – 19 ғ-ларда Ресей өкіметі тарапынан зорлап шоқындырылған, православие дінін ұстанады. Дегенмен, Тофалардың бірқатары оған қосымша жергілікті наным-сенімді ұстанады. Тофалардың ауыз әдебиеті тыва [[фольклор]]ымен сарындас. Тофалар тілінің әліпбиі мен жазуы [[1989]] ж. ғана қабылданды. Тофалар тіліндегі 9 дауысты дыбыс қысқа және созылыңқы түрінде дыбысталады. 30 дауыссыз дыбыс фонеманың да кейбір нұсқасы бар. Қосымша арнайы әріптеріне ө, ү, і, қ, ғ, ң, ї жатады. Лексикасында моңғол, орыс тілдерінің әсері мол. [[Орыс тілі]] кең тараған. Оқу-ағарту, іс қағаздары орыс тілінде жүргізіледі. Тофалар тілі тұрмыста ғана қолданылады. Тек [[1990]] жылдан Тофалар тілі бастауыш сыныпта қосымша пән ретінде оқытыла бастады. <br /> ==Сілтемелер==<br /> «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:География]]<br /> [[Санат:Халықтар]]</div>

ArystanbekBot