https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82Томас Аквинат - Түзету тарихы2026-04-18T13:19:45ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82&diff=73685&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:08:02Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82&diff=73684&oldid=prevDexbot: Removing Link GA template (handled by wikidata)2015-03-25T12:05:45Z<p>Removing Link GA template (<a href="/index.php?title=D:Wikidata:Development_plan&action=edit&redlink=1" class="new" title="D:Wikidata:Development plan (мұндай бет жоқ)">handled by wikidata</a>)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Ынфобох Урітер<br />
|name = Томас Аквинат<br />
|image = Thomas Aquinas in Stained Glass crop.jpg<br />
|alt =<br />
|caption = <br />
|birthname = Томас Аквинас<br />
|birthdate = 28 қаңтар 1225<br />
|birthplace = [[Аквино]]<br />
|deathdate = 7 наурыз1274<br />
|deathplace = [[Рим]] <br />
|feast_day = <br />
|occupation = [[философ]], [[теолог]]<br />
|nationality =<br />
|education =<br />
|alma_mater =<br />
|notableworks = ''[[Summa Theologica]]''<br />
|genre = [[Scholasticism]], [[Thomism]]<br />
|subject = [[Metaphysics]], [[Logic]], [[Mind]], [[Epistemology]], [[Ethics]], [[Political philosophy|Politics]]<br />
|influences = [[Aristotle]], [[Averroes]], [[Avicenna]], [[Albertus Magnus]], [[Paul the Apostle]], [[Anicius Manlius Severinus Boethius|Boethius]], [[Johannes Scotus Eriugena|Eriugena]], [[Anselm of Canterbury|Anselm]], [[Maimonides]], [[Augustine of Hippo]], [[John of Damascus]] |<br />
|influenced = [[Giles of Rome]], [[Godfrey of Fontaines]], [[Richard Hooker|Hooker]], [[John Locke|Locke]], [[Dante]], [[Leibniz]], [[Jacques Maritain|Martain]], [[Étienne Gilson|Gilson]], [[G.E.M. Anscombe|Anscombe]], [[Juan Donoso Cortés|Donoso Cortés]], [[Meister Eckhart|Eckhart]], [[G. K. Chesterton|Chesterton]], [[James Joyce|Joyce]], [[Anthony Kenny|Kenny]], [[Pope Pius XII]], [[Olavo de Carvalho|Carvalho]]; ''See also'' [[Thomism]], [[Roman Catholic theology]], [[Mortimer J. Adler]], [[Cornelio Fabro]], [[Fulton J. Sheen]], [[Reginald Garrigou-Lagrange]]<br />
|awards =<br />
|signature =<br />
|website =<br />
|portaldisp = }}<br />
<br />
''' Томас Аквинат''' {{lang-la|Thomas Aquinas}}, {{lang-it|Tommaso d'Aquino}};( [[1225]], [[Аквино]] — [[1274]], [[Рим]]) - [[италия]]ндық [[дін]]и ойшыл. Католикалық шіркеудің ең ірі ойшылы. Дегдар отбасынан шықса да, ол ата-анасының қарсылығына қарамастан, доминикалық діни ұйымға кіреді. [[Париж]]дегі Сенжак монастырында, кейін Париж университетінде дәріс береді. Италияға қайтып [[Рим]] Папасының сарайында болады. Сол жылдар ол [[Аристотель]]дің философиясын тереңдетіп, өз ілімінің негізіне айналдырады. [[1269]] жылы Парижге қайтып оралып, Құдай тану қосындысы жұмысын жалғастырады. [[1274]] жылы Неапольдан Лионға шіркеулік кеңеске бара жатып қайтыс болады. Философия қарама қайшылыққа ұрынған шағында, оның көмекке дінді шақыруы қажет. Фома Аквинский - теоретикалық теологияның негізін қалаушы. Фома Аквинский ілімінің негізіне құдайды қойып, бірте-бірте періште мен адамдарға түсіп, шіркеу мен мистика арқылы болашақ өмір іліміне көтеріледі. [[1879]] жылы Папа Лео 13 католикалық унтер мен сименариялардағы сабақ берудің тым төмен дәрежесіне таң қалып, Фома Аквинский зерттеуді оқу бағдарламасының міндетті шартына айналдырады. Міне сол кезде ғана Мерьсе неотомистік ілім ашып, оны кейінгі шәкірттері томизмді жаңаша ағымдар - феноменология мен экзистенциализммен біріктіруге тырысқан.Ол мемлекеттің жағымды рөлін мойындады, оған құдайдың еркін жүзеге асырушы деп бағалады. Рухани және зайырлы биліктердің арақатынасын жан мен тәннің арақатынасы ретінде қарастырды. Бірақ, рухани билік (шіркеу) мемл. биліктен жоғары тұрғанда ғана шіркеу мен мемл. қатар өмір сүріп, өзара әрекеттесе алады деген пікірінен танбады. Әйтсе де, оның көптеген пікірлері Аристотельдің саяси ойларымен үндесіп жатыр. Мысалы Аквинский мемлекеттік биліктің дербес, табиғи жолмен қалыптасуын жақтады, оған діндарлардың араласуына қарсы шықты. Әсіресе, Аквинский әрқылы басқару пішімдерінің — монархияның, аристократия мен демократияның лайықты “таза” пішімдерін бойына жинақтаған мемлекетті ұлықтады. Абсолюттік монархия мен саяси монархияның ара-жігін аша түсіндіріп, монарх билігі заң шеңберінде айқындалатын соңғысын, яки, монархияның саяси түрін дәріптеді.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]], 1-том</ref><ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1</ref><ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007 ISBN 9965-32-491-3</ref><br />
[[Сурет:Saint Thomas Aquinas.jpg|left|150px]] <br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{commons|Thomas Aquinas| Томас Аквинат}}<br />
<br />
[[Санат:Философия]]<br />
[[Санат:1225 жылы туғандар]]<br />
[[Санат:1274 жылы қайтыс болғандар]]<br />
[[Санат:Италия философтары]]<br />
[[Санат:Метафизиктер]]<br />
[[Санат:Христиан әулиелері]]<br />
[[Санат:Католицизм]]</div>Dexbot