Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:25:27Z

1 түзету

Тұрысбек Жанеля 7д: сөйлем аяқталды жаңа сөйлемді бас әріппен бастадым

2026-04-25T06:08:35Z

сөйлем аяқталды жаңа сөйлемді бас әріппен бастадым

Жаңа бет

[[File:Tokyo Sky Tree 2012.JPG|left|230px|thumb| Tokyo Sky Tree аспан ағашы - әлемнің ең биік телемұнара, 2012]]
{{nihongo|'''Токио'''|東京|Tōkyō}} — [[Жапония]]ның астанасы, әкімшілік, қаржылық, мәдени және өндірістік орталығы. Хонсю аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Канто жазығында, Тынық мұхитындағы Токио шығанағының мүйісінде орналасқан. Халық саны 12,544 млн адам, ауданы — 2 187 км², халық тығыздығы Жапония префектуралары ішіндегі ең жоғарысы — 5 740 адам/ км².

Токио дүние жүзі елордалар арасындағы ең жоғарғы [[Жалпы ішкі өнім]], [[ЖІӨ]] шығаратын қала.

== Экономикасы ==
Токио — [[Нью-Йорк]] және [[Лондон]]мен қатар әлемнің қаржылық орталықтарының бірі. Сонымен бірге, Токио — әлемдегі ең экономикалық дамыған агломерация. [[PricewaterhouseCoopers]] компаниясының зерттеуіне сәйкес токиялық қала аймағы (Токио, Канагава және Тиба префектураларымен бірге, 35,2 млн адам) [[2005 жыл]]ға сәйкес жалпы $ 1,191 трлн [[ЖІӨ]] (сатып алу қабілеті паритеті бойынша) өндіріп әлемдегі ірі агломерациялардың ішінде ЖІӨ бойынша алғашқы орында. 2008 жылы ЖІӨ (САҚП бойынша) Токио $ 1,497 трлн жетті.<ref>[http://www.rbcdaily.ru/world/562949978996329 Города-локомотивы]</ref> [[2009 жыл]]ы [[Fortune Global 500]] тізіміндегі 51 компания осы Токиода орналасты.

Токио ірі халықаралық қаржы орталығы бола отырып әлемдік ірі инвестициялық [[банк]]тер мен сақтандыру компанияларының бас-пәтері болып табылады, сонымен қатар Жапониядағы көліктік, баспа және эфирге тарату концентраторы функцияларын атқарады. [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейінгі орталықтандырылған экономикалық өсу кезінде көптеген ірі компаниялар өз пәтерлерін [[Осака]] (тарихи қаржы орталығы) сияқты қалалардан Токиоға билікке кең қолжетімді пайдалану мақсатында көшірген. Соңғы кездері бұл тенденция Токиода халық саны өсуі мен ондағы өмірдің қымбатшылығына байланысты тоқтады.

Токио «[[Экономист]]» журналы бойынша 14 жыл қатарынан 2006 жылға дейін әлемдегі ең қымбат (өмір сүру қымбатшылығы бойынша) қала деп болған.

Жапонияның [[Токия қор биржасы]] — ең ірі биржа, нарықтық капитализациясы бойынша әлемдегі екіншісі және айналымдағы үлесі бойынша төртінші.

Туризмде Токио экономикасына үлкен үлес беруде.

== Қала аты ==
Бастапқыда Эдо, саға дегенді білдірген, есімімен белгілі болған қала <ref name="placenames">Room, Adrian. ''Placenames of the World''. McFarland & Company (1996), [http://books.google.com/books?id=PzIer-wYbnQC&pg=PA360&sig=X75YRM_z45rzt4ZcemXMFhn9uWs p360]. ISBN 0-7864-1814-1.</ref> Токио деген есімін (''Tōkyō'': ''tō'' (шығыс) + ''kyō'' (астана) іс жүзінде империялық астанаға айналған 1868 жылы алды.<ref name=placenames/> Ертедегі Мейжи кезінде де қала «Tōkei» (Төкей) деп аталған, немесе дәл солайша қытау әріптерімен «Токио» деп көрсетілген. Кейде әлі де құжаттарда «Төкей» деп кездескенімен бұл аты ескірген.<ref name="Tōkei">{{cite book
| title=Japanese Capitals in Historical Perspective: Place, Power and Memory in Kyoto, Edo and Tokyo
| last=Waley
| first=Paul
| publisher=[[Routledge]]
| year=2003
| pages=p. 253
| isbn=070071409X
}}</ref> This pronunciation is now obsolete.

== Бауырлас қалалар ==
Токионың 11 [[бауырлас қалалар]]ы бар:<ref>[http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/PROFILE/policy11.htm Tokyo Marathon - Tokyo Metropolitan Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602031052/http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/PROFILE/policy11.htm |date=2008-06-02 }}</ref>
{|
| valign="top" |
* {{flagicon|PRC}} [[Бейжің]], [[Қытай|ҚХР]]
* {{flagicon|GER}} [[Берлин]], [[Германия]]
* {{flagicon|EGY}} [[Каир]], [[Мысыр]]
* {{flagicon|Indonesia}} [[Жакарта]], [[Индонезия]]
* {{flagicon|RUS}} [[Мәскеу]], [[Ресей|РФ]]
* {{flagicon|AUS}} [[Жаңа Оңтүстік Уэлс]], [[Аустралия]] 
| valign="top" |
* {{flagicon|USA}} [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
* {{flagicon|FRA}} [[Париж]], [[Франция]]
* {{flagicon|ITA}} [[Рома]], [[Италия]]
* {{flagicon|BRA}} [[São Paulo (state)|São Paulo]], [[Бразилия]]
* {{flagicon|ROK}} [[Сеул]], [[Корея]]
|}

== Галерея ==
<gallery caption="Токионің көрнекті тарихи жерлері" gallery mode=packed>
KokyoL0059.jpg|Император сарайы Эдо
Diet of Japan Kokkai 2009.jpg|Жапония парламент ғимараты
Okuma lecture hall Waseda University 2007-01.jpg|Васэда атақты университет
Nippon Budokan 2010.jpg|Ниппон Будокан аренасы
Kabuki-za theater 2010.jpg|Гинза ауданы, Кабуки-ZA театры
San-ai Building at night.jpg|Гинзадагы Сан-ай ғимарат түнде
</gallery>

{{wide image|Tokyo from the top of the SkyTree (cropped).JPG|1100px|Токио панорамасы, алыста Фудзияма тауы, [[Tokyo Skytree]] мұнарадан жасалган cурет }}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жапонияның әкімшілік бөлінісі және өңірлері}}
{{Азия елордалары}}
{{Жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаған қалалар}}

[[Санат:Жапония префектуралары]]
[[Санат:Азия елордалары]]
[[Санат:Жазғы Олимпиада ойындары астаналары]]
[[Санат:Жазғы Универсиада астаналары]]
[[Санат:Канто аймағы]]
[[Санат:Жапонияның миллионер қалалары]]
[[Санат:Токио]]

← Ескі түзетулер	06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Токио - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Тұрысбек Жанеля 7д: сөйлем аяқталды жаңа сөйлемді бас әріппен бастадым