https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%2C_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29Теңіз (көл, Қорғалжын ауданы) - Түзету тарихы2026-09-08T21:07:06ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_(%D0%BA%D3%A9%D0%BB,_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B)&diff=130645&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-07-12T19:01:26Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:01, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_(%D0%BA%D3%A9%D0%BB,_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B)&diff=130644&oldid=prevСалиха: Салиха Теңіз (көл) бетін Теңіз (көл, Қорғалжын ауданы) бетіне жылжытты: Атауын өзгерту2022-08-09T06:08:58Z<p>Салиха <a href="/index.php?title=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_(%D0%BA%D3%A9%D0%BB)&action=edit&redlink=1" class="new" title="Теңіз (көл) (мұндай бет жоқ)">Теңіз (көл)</a> бетін <a href="/index.php/%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_(%D0%BA%D3%A9%D0%BB,_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B)" title="Теңіз (көл, Қорғалжын ауданы)">Теңіз (көл, Қорғалжын ауданы)</a> бетіне жылжытты: Атауын өзгерту</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Көл<br />
|Атауы = Теңіз<br />
|Төл атауы = <br />
|Сурет = Tengiz and Korgaljinski Lakes, Kazakhstan.jpg<br />
|Сурет тақырыбы = <br />
|Координаттары = 50/26/23/N/68/54/0/E<br />
|CoordScale = 1000000<br />
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 305<br />
|Ұзындығы = 74,4<br />
|Ені = 40,2<br />
|Ауданы = 1590<br />
|Көлемі = <br />
|Жағалау сызығының ұзындығы = 470<br />
|Тереңдігі = 7,75<br />
|Орташа тереңдігі = 2,5<br />
|Судың тұздылығы = <18,2‰<br />
|Судың мөлдірлігі = 0,5—4,0<br />
|Суды жинау ауданы = <br />
|Құятын өзендер = Нұра/Құланөтпес (өзен) <br />
|Шығатын өзендер = <br />
|Ел = Қазақстан<br />
|Аймақ = Ақмола облысы<br />
|Аудан = Қорғалжын ауданы<br />
|Позициялық карта = <br />
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақмола облысы<br />
|Ортаққордағы санаты = Lake Tengiz<br />
}}<br />
{{мағына|Теңіз (айрық)}}<br />
'''Теңіз''' – [[Теңіз-Қорғалжын артезиан алабы|Теңіз-Қорғалжын]] алабындағы көл.<br />
<br />
== Географиялық орны ==<br />
[[Ақмола облысы]] [[Қорғалжын ауданы]]ның оңтүстік-батысында. Көл ойыстың батыс бөлігіндегі тектоникалық қазаншұңқырда жатыр. [[Солтүстік Қазақстан|Солтүстік]] және [[Орталық Қазақстан]]дағы ірі тұзды су қоймаларының бірі, теңіз деңгейінен 304,4 м биіктікте орналасқан. Көл үлкен батыс бөліктен және солтүстік-шығыстағы шығанақты бөлігінен тұрады.<br />
<br />
== Гидрографикасы ==<br />
Теңізге құятын өзен суларының азаюына байланысты ауданы кейінгі жылдары 1161,5 км<sup>2</sup> дейін кішірейді (бұрын 1590,0 км<sup>2</sup> болатын), ұзындығы 74,4 км, ені 32 км (бұрын 40,2 км). Жағалау сызығы 488,0 км. Су жиналатын алабы 94900 км<sup>2</sup>. Негізгі бөлігінің тереңдігі солтүстігінде 6,75 м (бұрын 8 м), шығанағында 3 м. Көл түбі жайпақ, тегіс, негізінен қоймалжың сұрғылт қара түсті, емдік қасиеті бар тұнбадан тұрады. Солтүстік-шығыс бөлігінде балдыр өседі. [[Желтоқсан]]да қатады, мұзының қалыңдығы 1 м-ге жетеді, сәуірде ериді. Су деңгейі көктемде 0,5 м-ге көтеріледі, қазанда төмендейді. Көлде жыл бойы су болады. Теңізге [[Нұра]], [[Құланөтпес (өзен)|Құланөтпес]] өзендері, Еспесай, Үлкен және Кіші Тобылғысай, тағыда басқа жылғалар құяды.<br />
<br />
== Жағалау сипаты, балықтары мен құстары ==<br />
Көлдің батыс жағалауы аласа төбешікті, басқа жағы жатық, түйетайлы, жазыққа ұласады. Жағасы [[гипс]]ті [[саз]]дан түзілген, батыс жағасы тастақты. Шығыс жағалауы шығанақтармен қатты тілімделген, мұнда үлкенді-кішілі 70 арал бар. Көлге су құстары ұя салады (жылына 50 мың жұпқа дейін), оның ішінде кәдімгі [[Қоқиқаздар|қоқиқаз]] (21 мың басқа дейін) бар. Суында [[Мөңке балық|мөңке]], [[оңғақ]], [[нәлім]], [[Өзен алабұғасы|алабұға]], [[Торта балық|торта]], [[шортан]], [[аққайран]] сияқты балықтар мекендейді. Көл суы ашқылтым. Суы көп жылдары солтүстік-шығыстағы шығанағының тұздылығы 2,9%, суы аз жылдары 18,2% болады. Теңіз [[Қорғалжын қорығы|Қорғалжын мемлекеттік қорығы]]ның құрамына кіреді.<ref>АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
[[Санат:Қорғалжын ауданы көлдері]]<br />
[[Санат:Нұра су алабы]]</div>Салиха