Теңеу - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-06-25T14:05:25Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:56:09Z

1 түзету

12:35, 2023 ж. желтоқсанның 24 кезіндегі Әмина Н деген

2023-12-24T12:35:24Z

10:42, 2016 ж. желтоқсанның 1 кезіндегі Аманжоловна Жансая деген

2016-12-01T10:42:38Z

Жаңа бет

'''Теңеу''', ''эпитет'' - затты, нәрсені, құбылысты немесе заттың, нәрсенің, құбылыстың белгісін, қасиетін, сапасын көрсететін көркемдік [[ұғым]]. Теңеу -дай, -дей, -тай, -тей жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: Асқар таудай, дардай.

Халық тілінде тұрақты теңеу ([[алтын көпір]], бұйра толқын, сын сағат, берік байлам, ыстық ықылас, т. б.) мол ұшырасады. [[Абай поэзиясы]]нда теңеудің көптеген түрлері бар болмысымен, қиысымен қолданылған. Әсіресе, «Шоқпардай кекілі бар, қамыс кұлақ» өлеңінде аттың сынына байланысты қолданылған теңеу осының жарқын мысалы болып табылады; «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ, Қой мойынды, қоян жақ, бөкен қабақ»; «Теке мұрын, салпы ерін, ұзын тісті»; «Шапқан атқа жеткізбес бөкен желіс»,<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> сол сияқты, терең ой, терең сөз, терең ғылым сияқты теңеулер де [[Абай Құнанбайұлы|Абайдан]] бастау алған троптар. Мысалы: «Түбі терең сөз артық, бір байқарсың», «Терең ой, терең ғылым іздемейді». Ақын шығармаларында көңіл күйіне байланысты, адамдардың өмірі мен қылықтарындағы жағымсыз жайларға өкініш білдіргенде айтқан теңеудің басқа түрлері де кездеседі: «Жалаңқая жат [[мінез]] [[жау]] алады», «Ит қорлық немене екен сүйткен күні?», «Ыржаң-қылжың ит Мінез».<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ әдебиеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Абай энциклопедиясы]]
[[Санат:Қазақ тілі]]
[[Санат:Әдебиет]]

← Ескі түзетулер		14:05, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
Жол нөмірі 1:		Жол нөмірі 1:
−	'''Теңеу''' - заттың, құбылыстың ~~ерекше белгілерін~~, қасиетін, сапасын ~~көрсетпей-ақ, оны басқа затпен,құбылыспен салыстыра суреттеу~~. Теңеу ~~'''~~-дай, -дей, -тай, -тей~~'''~~ жұрнақтары ~~арқылы, '''"секілді, сияқты"''' деген шылаулармен, '''"ұқсап, құсап "''' деген сөздер~~ арқылы жасалады. Мысалы: ~~Абайдың "Жазғытұры" өлеңінде:~~	+	'''Теңеу''', ''эпитет'' - затты, нәрсені, құбылысты немесе заттың, нәрсенің, құбылыстың белгісін, қасиетін, сапасын көрсететін көркемдік [[ұғым]]. Теңеу -дай, -дей, -тай, -тей жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: Асқар таудай, дардай.

−	~~Жазғытұрғы қалмайды қыстың сызы,~~
−
−	~~'''Масатындай''' құлпырар жердің жүзі.~~
−
−	~~Жан-жануар,адамзат анталаса,~~
−
−	~~'''Ата-анадай''' елжірер күннің көзі.~~

	Халық тілінде тұрақты теңеу ([[алтын көпір]], бұйра толқын, сын сағат, берік байлам, ыстық ықылас, т. б.) мол ұшырасады. [[Абай поэзиясы]]нда теңеудің көптеген түрлері бар болмысымен, қиысымен қолданылған. Әсіресе, «Шоқпардай кекілі бар, қамыс кұлақ» өлеңінде аттың сынына байланысты қолданылған теңеу осының жарқын мысалы болып табылады; «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ, Қой мойынды, қоян жақ, бөкен қабақ»; «Теке мұрын, салпы ерін, ұзын тісті»; «Шапқан атқа жеткізбес бөкен желіс»,<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> сол сияқты, терең ой, терең сөз, терең ғылым сияқты теңеулер де [[Абай Құнанбайұлы\|Абайдан]] бастау алған троптар. Мысалы: «Түбі терең сөз артық, бір байқарсың», «Терең ой, терең ғылым іздемейді». Ақын шығармаларында көңіл күйіне байланысты, адамдардың өмірі мен қылықтарындағы жағымсыз жайларға өкініш білдіргенде айтқан теңеудің басқа түрлері де кездеседі: «Жалаңқая жат [[мінез]] [[жау]] алады», «Ит қорлық немене екен сүйткен күні?», «Ыржаң-қылжың ит Мінез».<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>		Халық тілінде тұрақты теңеу ([[алтын көпір]], бұйра толқын, сын сағат, берік байлам, ыстық ықылас, т. б.) мол ұшырасады. [[Абай поэзиясы]]нда теңеудің көптеген түрлері бар болмысымен, қиысымен қолданылған. Әсіресе, «Шоқпардай кекілі бар, қамыс кұлақ» өлеңінде аттың сынына байланысты қолданылған теңеу осының жарқын мысалы болып табылады; «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ, Қой мойынды, қоян жақ, бөкен қабақ»; «Теке мұрын, салпы ерін, ұзын тісті»; «Шапқан атқа жеткізбес бөкен желіс»,<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> сол сияқты, терең ой, терең сөз, терең ғылым сияқты теңеулер де [[Абай Құнанбайұлы\|Абайдан]] бастау алған троптар. Мысалы: «Түбі терең сөз артық, бір байқарсың», «Терең ой, терең ғылым іздемейді». Ақын шығармаларында көңіл күйіне байланысты, адамдардың өмірі мен қылықтарындағы жағымсыз жайларға өкініш білдіргенде айтқан теңеудің басқа түрлері де кездеседі: «Жалаңқая жат [[мінез]] [[жау]] алады», «Ит қорлық немене екен сүйткен күні?», «Ыржаң-қылжың ит Мінез».<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>

← Ескі түзетулер	18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)

← Ескі түзетулер		12:35, 2023 ж. желтоқсанның 24 кезіндегі түзету
Жол нөмірі 1:		Жол нөмірі 1:
−	'''Теңеу'~~'', ''эпитет~~'' - ~~затты, нәрсені, құбылысты немесе~~ заттың~~, нәрсенің~~, құбылыстың ~~белгісін~~, қасиетін, сапасын ~~көрсететін көркемдік [[ұғым]]~~. Теңеу -дай, -дей, -тай, -тей жұрнақтары ~~жалғану~~ арқылы жасалады. Мысалы: ~~Асқар таудай, дардай.~~	+	'''Теңеу''' - заттың, құбылыстың ерекше белгілерін, қасиетін, сапасын көрсетпей-ақ, оны басқа затпен,құбылыспен салыстыра суреттеу. Теңеу '''-дай, -дей, -тай, -тей''' жұрнақтары арқылы, '''"секілді, сияқты"''' деген шылаулармен, '''"ұқсап, құсап "''' деген сөздер арқылы жасалады. Мысалы: Абайдың "Жазғытұры" өлеңінде:

		+	Жазғытұрғы қалмайды қыстың сызы,
		+
		+	'''Масатындай''' құлпырар жердің жүзі.
		+
		+	Жан-жануар,адамзат анталаса,
		+
		+	'''Ата-анадай''' елжірер күннің көзі.

	Халық тілінде тұрақты теңеу ([[алтын көпір]], бұйра толқын, сын сағат, берік байлам, ыстық ықылас, т. б.) мол ұшырасады. [[Абай поэзиясы]]нда теңеудің көптеген түрлері бар болмысымен, қиысымен қолданылған. Әсіресе, «Шоқпардай кекілі бар, қамыс кұлақ» өлеңінде аттың сынына байланысты қолданылған теңеу осының жарқын мысалы болып табылады; «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ, Қой мойынды, қоян жақ, бөкен қабақ»; «Теке мұрын, салпы ерін, ұзын тісті»; «Шапқан атқа жеткізбес бөкен желіс»,<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> сол сияқты, терең ой, терең сөз, терең ғылым сияқты теңеулер де [[Абай Құнанбайұлы\|Абайдан]] бастау алған троптар. Мысалы: «Түбі терең сөз артық, бір байқарсың», «Терең ой, терең ғылым іздемейді». Ақын шығармаларында көңіл күйіне байланысты, адамдардың өмірі мен қылықтарындағы жағымсыз жайларға өкініш білдіргенде айтқан теңеудің басқа түрлері де кездеседі: «Жалаңқая жат [[мінез]] [[жау]] алады», «Ит қорлық немене екен сүйткен күні?», «Ыржаң-қылжың ит Мінез».<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>		Халық тілінде тұрақты теңеу ([[алтын көпір]], бұйра толқын, сын сағат, берік байлам, ыстық ықылас, т. б.) мол ұшырасады. [[Абай поэзиясы]]нда теңеудің көптеген түрлері бар болмысымен, қиысымен қолданылған. Әсіресе, «Шоқпардай кекілі бар, қамыс кұлақ» өлеңінде аттың сынына байланысты қолданылған теңеу осының жарқын мысалы болып табылады; «Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ, Қой мойынды, қоян жақ, бөкен қабақ»; «Теке мұрын, салпы ерін, ұзын тісті»; «Шапқан атқа жеткізбес бөкен желіс»,<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> сол сияқты, терең ой, терең сөз, терең ғылым сияқты теңеулер де [[Абай Құнанбайұлы\|Абайдан]] бастау алған троптар. Мысалы: «Түбі терең сөз артық, бір байқарсың», «Терең ой, терең ғылым іздемейді». Ақын шығармаларында көңіл күйіне байланысты, адамдардың өмірі мен қылықтарындағы жағымсыз жайларға өкініш білдіргенде айтқан теңеудің басқа түрлері де кездеседі: «Жалаңқая жат [[мінез]] [[жау]] алады», «Ит қорлық немене екен сүйткен күні?», «Ыржаң-қылжың ит Мінез».<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>