https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BDТемірмәлік хан - Түзету тарихы2026-04-18T15:52:25ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=95737&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:37:26Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:37, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=95736&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Туылған → Туған (3) using AWB2016-05-04T11:15:28Z<p>clean up, replaced: Туылған → Туған (3) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Мемлекеттік қайраткер<br />
| түс = монарх<br />
| Қазақша есімі = Темірмәлік хан<br />
| Шынайы есімі = <br />
| Суреті = <br />
| Атауы = <br />
| Сурет ені =<br />
| Титулы = [[Ақ Орда]]ның 11-ші ханы<br />
| Лақап аты = <br />
| Ту = <br />
| Ту2 = <br />
| Басқара бастады = [[1378 жыл|1378]]<br />
| Басқаруын аяқтады = [[1379 жыл|1379]]<br />
| Басқарған кезеңі = <br />
| Ізашары = [[Тоқтақия хан]]<br />
| Ізбасары = [[Тоқтамыс хан]]<br />
| Тәж кигізу жорасы =<br />
| Титулы_2 = <br />
| Ту_2 = <br />
| Ту2_2 = <br />
| Реті_2 = <br />
| Басқара бастады_2 = <br />
| Басқаруын аяқтады_2 = <br />
| Ізашары_2 = <br />
| Ізбасары_2 = <br />
| Титулы_3 = <br />
| Ту_3 = <br />
| Ту2_3 = <br />
| Реті_3 = <br />
| Басқара бастады_3 = <br />
| Басқаруын аяқтады_3 = <br />
| Ізашары_3 = <br />
| Ізбасары_3 =<br />
| Діні = [[Ислам]]<br />
| Азаматтығы = <br />
| Туған күні = белгісіз<br />
| Туған жері = <br />
| Қайтыс болған күні = 1379<br />
| Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]]<br />
| Жерленді = <br />
| Династия = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]]<br />
| Туған кездегі есімі = <br />
| Әкесі = [[Ұрыс хан]]<br />
| Анасы = <br />
| Жұбайы = <br />
| Балалары = <br />
| Қызмет еткен жылдары = <br />
| Құрамында болды = <br />
| Әскер түрі = <br />
| Атағы = <br />
| Басқарды = <br />
| Шайқасы =<br />
}}<br />
'''Темірмәлік хан''' — [[1378]]-[[1379]] жылдары билік еткен [[Ақ Орда]]ның ханы. [[Ұрыс хан]]ның үшінші ұлы әрі мұрагері.<br />
<br />
== Басқаруы ==<br />
Үлкен ағасы Құтлық Бұға 1377 жылы Тоқтамыспен шайқаста қаза болған. Ұрыс хан да шамамен сол уақытта қайтыс болды. Оның мұрагері Тоқтақия болса да, ол екі айдан соң дүниеден өтті. Таққа оның інісі Темірмәлік отырды. Темірмәлік әкесы мен ағасынің қазасына себеп болған Тоқтамыс пен Едігеге қарсы кескілескен соғыс ашып, сатқындарды елден қуып тастайды. Темірмәлік өзінің жағымсыз өмір салтымен белгілі болған. Ол сұлу әйелдерді біреудің әйелі не қызы болғанына қарамай тартып алатын еді. Әрине осыдан соң оның жауларының көп болғаны анық. Әмірлердің кеңесімен Темірмәлік Тоқтамысқа жорық ұйымдастырды. Ұрыс ханның кезінен бері келе жатқан қолбасшылардың арқасында Тоқтамыс жеңіліске ұшырады. Тоқтамыс Темірді паналады. Алайда Темірмәлікке наразы топтар Тоқтамыстың жағына өтіп кетті. Ұрыс ханға қызмет еткен беклербек Қазаншы Темірмәліктен кеткен кезде, оның орнына маңғыт әмірі, әрі Едігенің әкесі Балтышақ тағайындалды. Едіге бұл кезде Тоқтамысқа қызмет етіп жүрген болатын. Сығанақтағы хан сарайындағы ақсүйектер ханға қарсы қастандық ұйымдастыруды ойлады. Осылайша 1379 жылы сығанақтық әмірлер таққа Тоқтамысты отырғызды. Сауран мен Отырар қалалары оған ұрыссыз берілді. Темірмәлік Тоқтамысты шайқаста жеңуді ойласа да, оның әскерлері Тоқтамыс жағына өтіп кетті. Темірмәлік көптеген сенімді әмірлері мен қорғаушыларының көмегімен қашуды ойлады. Алайда ол қолға түсіп, Тоқтамыстың бұйрығымен басы алынды. Онымен бірге беклербек Балтышақ та жазаға тартылды.<br />
<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
{{Ақ Орда хандары}}<br />
<br />
[[Санат:Ақ Орда хандары]]<br />
[[Санат:Ордаежендіктер]]</div>ArystanbekBot