https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D2%93%D2%B1%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80Таңғұттар - Түзету тарихы2026-04-18T11:00:49ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D2%93%D2%B1%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=76759&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:14:30Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D2%93%D2%B1%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=76758&oldid=prevAzim Nurbergen: Мақала шеберханасы арқылы бастады2014-12-31T12:31:22Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Мақала шеберханасы (мұндай бет жоқ)">Мақала шеберханасы</a> арқылы бастады</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Таңғұттар''' (Тангуд) - [[Орталық Азия]]ның шығысындағы [[Гоби]] шөлі мен [[Ұлы Қытай қорғаны]]ның аралығын қоныстанған тайпалар бірлестігі. <br />
[[Сурет:Таңғыт жауынгерлері.jpg|350px|thumb|Таңғыт жауынгерлері]]<br />
==Си Ся мемлекеті==<br />
Таңғұттар елі XI ғасырда күшейіп, Си Ся (Батыс Ся) мемлекетін құрды. Алғашқы кездері қытайлықтарға тәуелді болған олар Сун империясының солтүстік - батысындағы [[Ішкі Моңғолия]]мен шекаралас аймақтағы Ганьсу және Шэньси өңірін қоныстанды. 1038 жылы таңғұттар билігіне [[император]] Юань Хао келді. Таңғұт [[мемлекет]]і жас болса да, оның жақсы қаруланған [[атты әскер]]і болатын. <br />
==Қытай - таңғұт соғыстары==<br />
XI ғасырда ұзаққа созылғат қытай - таңғұт соғыстары Си Ся мемлекетіне де, Қытайға да ауыр тиді. Сәл тыныштық орнай қалса, шекаралық аймақта қақтығыс бұрқ ете түсетін. Немесе таңғұттар [[соғыс]] ашса болды, гүлдеп тұрған аймақ шаңы көтеріліп, тозып кететін болды. Осы себептерге байланысты Үндістан мен Орталық Азияға баратын [[сауда]] жолдары үзіліп, Қытайдың дамуы тоқырап қалды. Сауда жолдары қайта ашылса да, оларды таңғұттар үнемі жауып отырды. Ақыры өз жерінен айырыла бастаған Сун империясы 1043 жылғы келісім бойынша таңғұттарға [[салық]] төлеуге келісті. Күшіне енген таңғыттар Ляо мемлекетімен Қытайға қарсы одақ құрып, XII ғасырда қазіргі Қытай жерінің иеленген төрт мемлекеттің біріне айналды. <br />
==Шыңғыс хан жорықтары==<br />
1205 жылы [[Шыңғыс хан]]ның әскері Си Ся мемлекетін алғаш рет шабуылдап, одан еш нәтиже шығара алмады. 1207 және 1210 жылдары қайта басталған шабуылдары да табыс әкелмей, ақыры [[бітім]] жасап тарасты. Тек 1226 жылы Батысқа жорығын тәмамдаған Шыңғыс хан, табандылықпен қарсылық көрсеткен Си Ся мемлекетін қайта шабуылдады. Таңғұттар 1227 жылғы моңғолдардың соққысына шыдамай біржолата талқандалды. <ref>Алтын Орда: Қазақ хандығы (I бөлім). Қазақстан балалар энциклопедиясы / Т. Жұмаханов, Б. Жұматаев, Т. Шаңбай. - Алматы: "Аруна" баспасы, 2007. - 224 бет, илл. ISBN 9965-26-042-7 </ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
{{references}}<br />
<br />
<br />
[[Санат:Тарих]]<br />
[[Санат:Көшпенділер]]<br />
[[Санат:Рулар]]</div>Azim Nurbergen