https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B._%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%96Тартылыс құбылысы. Ауырлық күші - Түзету тарихы2026-04-19T05:54:40ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B._%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%96&diff=31373&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:10:39Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:10, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B._%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%96&diff=31372&oldid=prev10:54, 2016 ж. мамырдың 29 кезіндегі 89.33.215.53 деген2016-05-29T10:54:25Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Image:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|250px|thumb|Ағылшын ғалымы [[Исаак Ньютон]]. [[Бүкіләлемдік Тартылыс Заңы|Бүкіләлемдік тартылыс заңын]] ашты]]<br />
<br />
'''Тартылыс құбылысы. Ауырлық күші'''-балалық шағымыздан әрқайсымызға денелердің Жерге тартылуы жақсы таныс, мысалы, тебілген [[доп]]та, бұтағынан үзілген [[алма]]да [[жерг]]е түседі.<br /><br />
Демек, денелерге [[Жер]] тарапынан [[күш]] әрекет етеді. [[Жер]] барлық денелерді өзіне тартады.<br /><br />
Күнді айнала қозғалатын планеталар тартылыс өрісі әрекетінен [[Күн]]ге тартылады және өздері де бір-біріне тартылады.<br />
Барлык кеңістікті жайлаған тартылыстан «Жеті қат көкке ұшсақ та», «Жеті қабат жер астына енсек те» құтыла алмаймыз. Сондықтан [[әлем]]дегі денелердің бір-біріне тартылуы бүкіл-әлемдік тартылыс деп аталады. Ағылшын ғалымы Исаак Ньютон Бұл кұбылысты зерттеп, табиғаттың ұлы заңы- Бүкіләлемдік тартылыс заңын тұжырымдады. Бүкіләлемдік тартылыс заңының ашылу тарихымен 9-сыныпта танысатын боласыңдар.<br /><br />
Бүкіләлемдік тартылыс күші көрінісінің бірі- денелердің жерге тартылу кушін. Ауырлық күші деп атайды және оны Ға әрпімен белгілейді. Жүргізілген көптеген тәжірибелерден денеге әрекет ететін ауырлык күші дененің массасына тура пропорционал болатыны анықталған. Егер, мысалы, динамометр ілгегіне кезекпен массалары Т<sub>1</sub>,Т<sub>2</sub>, Т<sub>3</sub> денелерді іліп және әр жолы динамометр кәрсетуін белгілеп отырсақ, онда төмендегі қатынастың орындалатынына көз жеткіземіз.<ref>Физика және астрономия. - Алматы: Атамұра,2007.ISBN 9965-34-634-8</ref><br />
[[Сурет:NewtonsLawOfUniversalGravitation.svg|400px|[[Тартылыс Заңы]]]]<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Физика]]<br />
[[Санат:Астрономия]]<br />
<br />
<br />
{{Phys-stub}}</div>89.33.215.53