https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2026-09-25T18:41:58Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=32281&oldid=prev 2025-04-25T18:14:01Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=32280&oldid=prev 2014-05-05T08:36:39Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Талибан Қозғалысы''' Ауғанстандағы діни-саяси күш.<br /> <br /> Бұл қозғалыс Ауғанстанның саяси сахнасына 1994 жылы шықты.<br /> <br /> ==Тарихы==<br /> «Талибан» сөзінің арабша төркіні «талиб» - білім іздеуші, оқушы.<br /> <br /> Талибан қозғалысы Исламшыл студенттердің әскери ұйымы ретінде пайда болды. Кеңес Одағының басқыншылық әрекеттерінен қашқан босқын студенттер солтүстік-батыс [[Пәкстанда]] талибтер қозғалысын негіздеді. Оның құрамы «ауған соғысының жетімдерінен»<br /> жасақталды.<br /> <br /> Талибтер өздерін «Аллаһтың шэкірттеріміз»депатады.<br /> ==Мақсаттары==<br /> <br /> Ислам дінін таза ұстау; ауған жерінде Аллаһтың калауымен мемлекет орнату; Ислам билігін басқа елдерге тарату. Талибан көсемдерінің<br /> көпшілігі Пешеварға таяу жердегі Хаккани медресесін тәмамдағандар.<br /> ==Негізін салушы==<br /> [[молла Мохаммад Омар]] және [[молла Мохаммад Раббани]].<br /> <br /> Талибтер Хаккани медресесін өздерінің идеологиялық орталығы ретінде ерекше қастерлейді. Көпшілігі өздерінің есімдеріне Хаккани<br /> сөзін қосып атайды. Көптеген сарапшылар Талибан қозғалысын Кеңес Одағына қарсы АҚШ-тың арнаулы мекемелері ұйымдастырды деп<br /> біледі. Кеңес-ауған соғысы жылдарында АҚШ моджахедтермен қоса талибтерді де қарулан дыр ды. Пәкстан арқылы ауған<br /> жауынгерлеріне «Стингер» зымырандары жеткізілді. Бұл әскер шуравиге (Кеңес эскеріне) қарсы жасақталған болатын. Кеңес әскері Ауғанстаннан шығарылған соң билікке талас тіптен күшейді. Талибтер сол кезде билік басында тұрған [[моджахед]]тер үкіметіне қарсы шықты.<br /> <br /> 1994 -1995 жылдарында [[пуштун]] тайпасынан құралған талиб жасақтары ауған жерінің 50%-ын бағындырды. Қандағар қаласы Талибан қозғалысының ортасына айналды.<br /> <br /> 1996 жылында Кабулды басып алып, талибтер өкімет басына келді. Мохаммад Омар «мұсылмандар билеушісі» титулына ие болып, Шуру (кеңес) органын басқар ды. Ауған жерінде қатаң [[Ислам]]дық саяси құрылыс пен өмір салты енгізіле бастады. Әйелдерге түгелдей паранжа кию<br /> міндеттелді. Тырнақ бояғандардың саусағы кесілетін болды. Радио мен теледидар таралымы тоқгатылды, музыка тыңдауға, Батыс<br /> әдебиетін оқуғатыйым салынды. Мәдени салала талибтердің Исламға қарсы дүниемен күресі Бамиан аңғарындағы Будданың<br /> алып ескерткіштерін күйретумен шетіне жетті.<br /> <br /> II-V ғасырларда жасалған 38,53 метрлік биік ескерткіштер БҰҰ, Ислам конференциясы ұйымы отініштеріне қарамастан талқандалды.<br /> <br /> 2001 жылында шығарылған жарлық бойынша ауған ерлеріне Батыс үлгісімен шаш қоюға, сақал қыруға тыйым салынды.<br /> [[Ислам]]нан өзге дінді уағыздауға қатаң шек қойылды. Жезөкшелік, зинақорлық, гомосексуализм үшін өлім жазасы белгілейді.<br /> <br /> 2003 жылында АҚШ пен оның одақтастары Ауғанстанға басып кіріп, елдегі 19 Талибан Қозғалысын биліктен тайдыр ды. Алайда АҚШ әскері<br /> талибтерді толық талқандай алмады.<br /> <br /> &lt;ref&gt;Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,<br /> 2010 ISBN 9965-26-322-1&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Дін]]<br /> [[Санат:Ислам]]<br /> <br /> <br /> {{Islam-stub}}</div>

ArystanbekBot