https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A2%D0%B0%D0%B7%D0%B0_%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80Таза заттар мен қоспалар - Түзету тарихы2026-04-20T07:11:03ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D0%B7%D0%B0_%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=45027&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:27Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A2%D0%B0%D0%B7%D0%B0_%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=45026&oldid=prev2.132.237.113: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */2016-02-24T04:10:24Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Kosylys.JPG|thumb|right|300px]] <br />
Заттар көбінесе таза күйінде болмайды, мысалы, табиғи [[Минералдық заттар|минералдар]] әр түрлі құрамдас бөліктерден тұрады. Сондыктан табиғи минералдардан өндіріс орындарында бір ғана [[өнім]] алынбайды, қосымша заттар түзіледі.<br><br />
Қоспалар құрамына қарай біртекті және әртекті болады.<br><br />
Таза заттар бірдей молекулалардан, ал коспалар әр түрлі заттардың молекулаларынан тұрады.<br>[[Сурет:Kospalalal.JPG|thumb|right|400px|Қоспалардың жіктелуі]]<br />
Біртекті қоспалардың құраушыларының [[агрегаттық күй]]лері бірдей болады және оларды жай көзбен көруге болмайды, өйткені олар өте ұсақ күйде болады (газ қоспасы, тұздың, канттың судағы ерітінділері).<br />
<br />
Ауа негізінен ''[[оттегі]]'' мен ''[[азот]]'' газдарының қоспасы. Ауада заттардың жануы ондағы оттегінің қасиетін сақтайтындығынан болады. Сендер таза судың түссіз, иіссіз, дәмсіз, <big>100°С</big>-да қайнап, <big>0°С</big>- да қататын сұйық зат екенін білесіңдер. Ал суға ас тұзын еріткенде, оған ащы дәм береді. Мынадай тәжірибе жасайық. Қайнап тұрған суға тұз салғанда, оның қайнауы тоқтайды. Яғни [[тұз]] ерітіндісінің қайнау температурасы <big>100°С</big>-дан жоғары болатынын байқаймыз. Тұз ерітіндісі қайнау үшін тағы қыздыру керек. Қыс мезгілінде [[көктайғақ]]ты болдырмау үшін жолдарға тұз шашады. Сонда судың қату температурасы төмендейді.<br />
<br />
Әртекті қоспалардың кұраушылары әр түрлі болады, мысалы, ''[[су]]'' мен ''[[саз]]'' екіге бөлініп тұрады.<br><br />
Қоспа кұрамындағы заттар өздерінің қасиеттерін сактайды. Мысалы, тұз бен құмның қоспасын суда ерітсек, тұз ериді де құм ерімей ыдыстың түбіне шөгіп қалады, сөйтіп бөліп алуға болады.<br />
<br />
Таза заттардың қасиеттері тұрақты болады, ал [[қоспа]]ның қасиеті өзгеріп отырады (<big>ʈ<sub>°</sub> балқу, ʈ<sub>°</sub> қайнау</big> т.б.).<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
<br />
[[Санат:Химия]]<br />
<br />
<br />
{{Chem-stub}}</div>2.132.237.113