Сәуле ауруы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:40:33Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:23:51Z

1 түзету

18:18, 2024 ж. қарашаның 10 кезіндегі Kasymov деген

2024-11-10T18:18:12Z

CommonsDelinker: «Hiroshima_girl.jpg» дегенді аластады, бұны Ортаққордың қатысушысы Daphne Lantier жойған, себебі:...

2017-04-04T21:11:21Z

«Hiroshima_girl.jpg» дегенді аластады, бұны Ортаққордың қатысушысы Daphne Lantier жойған, себебі:...

Жаңа бет

{{Infobox disease
| Name = Сәуле ауруы
| Image =
| Caption = Сәуле ауруынан зардап шеккен жапон қызы.
| Field = [[Toxicology]]
| DiseasesDB =
| ICD10 = {{ICD10|T|66||t|66}}
| ICD9 = {{ICD9|990}}
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus = 000026
| eMedicineSubj = article
| eMedicineTopic = 834015
| MeshID = D011832
}}
'''Сәуле ауруы'''. Бұл [[иондаушы сәуле]] әсерінен [[организм]]нің зақымдануынан болатын [[ауру]]дың ерекше түрі. Сәуле ауруы [[төрт]] дәрежеге бөлінеді: бірінші дәреже 200 «[[Р]]» дозасын алғанда пайда болады, екінші дәрежелі сәуле ауруы ағза 300—400 «Р» сәуле дозасын алса, үшінші дәрежелі ауру — 500—600 «[[Радиан|Р]]» дозасында және төртінші, ең ауыр дәрежесі 600 «Р» дозасынан асқанда сәуле [[ауру]]ына душар етеді. Сәуле ауруы [[даму]]ының төрт [[кезең]]і бар.

== Патогенезі ==
Өтпелі радиация клетка ішілік суды иондайды, сондықтан ол организмнің барлық тіндері мен ағзаларын қамтиды. Клетка ішіндегі құрылымдар зақымданады, хромосомдар мен ДНК жіптері үзіледі.Бұл тіндердің өмірін қысқартады.

Біріншіі кезең — алғашқы [[реакция]] кезеңі — алынған сәуле [[доза]]сына байланысты [[орталық нерв]] [[жүрек]]-[[қан]] [[тамыр]] [[жүйе]]лерінің қызметтері өзгеруімен қатар, [[қан қүрамы]]нда [[уақыт]]ша [[ақ]] [[түйіршік]]тер көбейіп, СОЭ арта түседі. Өте көп иондаушы сәуленің дозасы [[шок]] туғызып, соның салдарынан [[адам]] [[ес]]ін жимай өліп кетуі мүмкін. Аурудың алғашқы белгісі 1—2 [[сағат]]тан соң байқалып 48 сағатқа дейін созылады. Содан соң екінші сәуле ауруы кезеңі басталады.

Екінші кезең — аурудың білінбейтін кезеңі — екі аптаға дейін созылады. [[Клиника]]лық көрініс азды-көпті жөнделіп қан құрамы қалпына келеді.

Үшінші кезең тұсында —- адамның жалпы жағдайы әлсірейді, қанталауы айқындалып, [[сүйек майы]]ның қан түзетін қызметі төмендейді. Ауру асқынғанда ішек-қарын жолы ағзаларының қызметі де ерекше зақымдалады: [[лоқсу]], [[құсу]] жиіленеді. Ауыз қуыс кілегей қабығында желіну, жара және ісік пайда болады. Ішкі бездер қызметі тәмендеп, ағзаның реакция туғызу қабілеті нашарлайды. Жалпы әлсіздік басталып, инфекция ошақтарының белсенділігі артады.

Төртінші кезеңде — алынған сәуле дозасы онша көп болмаса, ағза айыға бастайды. Болмаса сырқаттың
созылмалы түріне ауысады.<ref>Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. – Алматы, Қазақстан, 1991. ISBN 5-615-00789-3</ref>

== Клиникалық көрінісі ==
Клиникалық көрінісі радиоактивті сәулелену мөлшеріне байланысты болады. Мөлшері 1-2 Гр (сәулелі аурудың жеңіл түрі) болғанда 3 сағаттан соң адам құсады, 6Гр болса 10-15 минуттан соң қайта-қайта құсады. Аурудың жеңіл түрінде терісі қызарып, склера тамырларына қан құйылады, аузы құрғайды. Бірнеше сағаттан соң науқастың жағдайы уақытша жақсарады. Сырқаттың 3-6-шы күні ауыз қуысында эритемалар пайда бола бастайды. Екінші - үшінші аптада некроздық баспа, тілдің ойық жарасы дамиды. Қанда лимфоцитопения байқалады.
Мөлшері 4Гр сәулелену кезінде бір аптадан кейін шеткері қандағы лейкоциттер азаяды. Ауыр жағдайларда 8-ші тәулікте агранулоцитоз дамиды, себебі сүйек миы клеткалары зақымданады. Ретикулоциттер анықталмайды, ЭТЖ шапшаңдаған.

Агранулоцитоз кезінде инфекциялық асқынулар дамиды. Тромбоцитопения геморрагиялық синдром көріністеріне жетелеп алып келеді. Мөлшері 5-6Гр сәулелену шағында 3 аптадан соң ащы ішектің радиациялық зақымдануының белгілері(іш өту, іш кебуі, ауыруы) анықталады. Ішек теспесі перитонитке соқтыруы мүмкін. Созылмалы сәулелі ауру ұзақ уақыт ішінде біртіндеп қабылданған сәулеленудің немесе организмге радиоактивті изотоптың енуімен байланысты дамиды. Адам сырттай қабылдай алатын сәулелену мөлшері жылына 0,05Гр. Созылмалы сәулелі ауру тұсында сырқаттың белгілері біртіндеп күшейеді,оны үш кезеңге бөлеміз. Сондай-ақ, ауру қабылданған изотоптың түріне,оның белсенділігіне, ерігіштік қасиетіне, организмнен шығарылатын уақытына, көбірек зақымданатын ағзаларға байланысты өсіп өрбиді.<ref>Айтбембет Б.Н. Ішкі ағза ауруларының пропедевтикасы. Оқу құралы.-Алматы:"Кітап"баспасы,2005.-268бет.</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Аурулар]]
[[Санат:Радиология]]

← Ескі түзетулер	19:23, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
+{{Infobox disease
 '''Сәуле ауруы'''. Бұл [[иондаушы сәуле]] әсерінен [[организм]]нің зақымдануынан болатын [[ауру]]дың ерекше түрі. Сәуле ауруы [[төрт]] дәрежеге бөлінеді: бірінші дәреже 200 «[[Р]]» дозасын алғанда пайда болады, екінші дәрежелі сәуле ауруы ағза 300—400 «Р» сәуле дозасын алса, үшінші дәрежелі ауру — 500—600 «[[Радиан|Р]]» дозасында және төртінші, ең ауыр дәрежесі 600 «Р» дозасынан асқанда сәуле [[ауру]]ына душар етеді. Сәуле ауруы [[даму]]ының төрт [[кезең]]і бар.
 == Патогенезі ==
-Өтпелі радиация клетка ішілік суды иондайды, сондықтан ол организмнің барлық тіндері мен ағзаларын қамтиды. [[Жасуша|Клетка]] ішіндегі құрылымдар зақымданады, хромосомдар мен ДНК жіптері үзіледі.Бұл тіндердің өмірін қысқартады.
+Өтпелі радиация клетка ішілік суды иондайды, сондықтан ол организмнің барлық тіндері мен ағзаларын қамтиды. Клетка ішіндегі құрылымдар зақымданады, хромосомдар мен ДНК жіптері үзіледі.Бұл тіндердің өмірін қысқартады.
 Біріншіі кезең — алғашқы [[реакция]] кезеңі — алынған сәуле [[доза]]сына байланысты [[орталық нерв]] [[жүрек]]-[[қан]] [[тамыр]] [[жүйе]]лерінің қызметтері өзгеруімен қатар, [[қан қүрамы]]нда [[уақыт]]ша [[ақ]] [[түйіршік]]тер көбейіп, СОЭ арта түседі. Өте көп иондаушы сәуленің дозасы [[шок]] туғызып, соның салдарынан [[адам]] [[ес]]ін жимай өліп кетуі мүмкін. Аурудың алғашқы белгісі 1—2 [[сағат]]тан соң байқалып 48 сағатқа дейін созылады. Содан соң екінші сәуле ауруы кезеңі басталады.

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-{{Infobox disease
- | Name           = Сәуле ауруы
- | Image          =
- | Caption        = Сәуле ауруынан зардап шеккен жапон қызы.
- | Field          = [[Toxicology]]
- | DiseasesDB     =
- | ICD10          = {{ICD10|T|66||t|66}}
- | ICD9           = {{ICD9|990}}
- | ICDO           =
- | OMIM           =
- | MedlinePlus    = 000026
- | eMedicineSubj  = article
- | eMedicineTopic = 834015
- | MeshID         = D011832
-}}
 '''Сәуле ауруы'''. Бұл [[иондаушы сәуле]] әсерінен [[организм]]нің зақымдануынан болатын [[ауру]]дың ерекше түрі. Сәуле ауруы [[төрт]] дәрежеге бөлінеді: бірінші дәреже 200 «[[Р]]» дозасын алғанда пайда болады, екінші дәрежелі сәуле ауруы ағза 300—400 «Р» сәуле дозасын алса, үшінші дәрежелі ауру — 500—600 «[[Радиан|Р]]» дозасында және төртінші, ең ауыр дәрежесі 600 «Р» дозасынан асқанда сәуле [[ауру]]ына душар етеді. Сәуле ауруы [[даму]]ының төрт [[кезең]]і бар.
 == Патогенезі ==
-Өтпелі радиация клетка ішілік суды иондайды, сондықтан ол организмнің барлық тіндері мен ағзаларын қамтиды. Клетка ішіндегі құрылымдар зақымданады, хромосомдар мен ДНК жіптері үзіледі.Бұл тіндердің өмірін қысқартады.
+Өтпелі радиация клетка ішілік суды иондайды, сондықтан ол организмнің барлық тіндері мен ағзаларын қамтиды. [[Жасуша|Клетка]] ішіндегі құрылымдар зақымданады, хромосомдар мен ДНК жіптері үзіледі.Бұл тіндердің өмірін қысқартады.
 Біріншіі кезең — алғашқы [[реакция]] кезеңі — алынған сәуле [[доза]]сына байланысты [[орталық нерв]] [[жүрек]]-[[қан]] [[тамыр]] [[жүйе]]лерінің қызметтері өзгеруімен қатар, [[қан қүрамы]]нда [[уақыт]]ша [[ақ]] [[түйіршік]]тер көбейіп, СОЭ арта түседі. Өте көп иондаушы сәуленің дозасы [[шок]] туғызып, соның салдарынан [[адам]] [[ес]]ін жимай өліп кетуі мүмкін. Аурудың алғашқы белгісі 1—2 [[сағат]]тан соң байқалып 48 сағатқа дейін созылады. Содан соң екінші сәуле ауруы кезеңі басталады.