https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D1%84%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8FСұйық-қатты фазалы хроматография - Түзету тарихы2026-04-18T22:52:06ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D1%84%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F&diff=38521&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:44Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D1%84%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F&diff=38520&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-06-16T05:23:45Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Сұйық-қатты фазалы хроматография'''. Сұйык-қатты фазалы хроматографияныц екі түрі кобірек дамыған: полюсті сорбентте полюссіз шаймалықты пайдаланып хроматографиялау (айналмаған фазаның тура түрі) және полюссіз [[сорбент]]те<br />
полюсті шаймалықты пайдаланып (екінші түрі. айналған фаза) хроматографиялау. Біріншісінде сынама құрамдас бөліктерінің ұсталып тұруы, сорбенттің гидросильді тобындағы [[адсорбция]]мен<br />
байланысты. Полюсті молекулалар полюссізден гөрі күштірек<br />
тұрақтанады және сыйымдылық коэффициентінің өсуі бойынша<br />
есептегенде шаймалаудың, әдетте, мына реттілігі байқалады: дұрыс<br />
көмірсутектер [[олифин]]дер ароматты көмірсутектер — органикалық<br />
галогенидтер < сульфидтер < жай [[эфирлер]] < нитроқосылыстар <<br />
күрделі эфирлер - [[альдегид]]тер, [[кетон]]дар < спирттер < аминдер <<br />
сульфондар < сульфаксидтер < амидтер < карбонды қышқылдар. <br />
[[Сурет:Уақыт.JPG|400px|centre]]<br />
Органикалық қосылыстардағы функционалдық топтарды,<br />
әдетте, [[адсорбция]] күшімен сипаттайды. Органикалық қосылыстарды<br />
кластарға бөлу үшін, әсіресе сұйықты-қатты фазалы хроматография<br />
тиімді екен. Сол сияқты изомерлі және стериялық эффектілердің де<br />
бөлуге септігі болады, мысалы, суретте келтірілгендей, кейбір<br />
жағдайларда изомерлерге де бөледі. Бұл әдіс бойынша сандық<br />
анықтауды жүргізгенде туындайтын негізгі қиындық [[концентрация]]<br />
артқан кезде байқалатын адсорбция изотермасының түзу сызықты<br />
болмауымен байланысты. Тәжірибеден байқалғандай, күшті адсорбцияланатындармен салыстырғанда нашар адсорбцияланатын заттардың сызықтық аралығы кеңдеу болады. Бұл кейбір жекеленген<br />
адсорбциялық орталықтарда дипольдік және сутектік байланыстың<br />
түзілуі есебінен әрекеттесудің туындауы мүмкін екендігін нұскайды,<br />
ал вандер-вальстік әлсіз күштер кең аймақта әсерлі болуы мүмкін. Адсорбенттің активтігін; жылжымалы фазаға молекулалары<br />
едәуір активті орталықта селективті адсорбцияланған судың шамалы<br />
мөлшерін енгізіп төмендетуге болады. Мұның нәтижесінде түзу<br />
сызықты аймақ кеңейеді. Судың адсорбциясы қайтымды, сондықтан<br />
еріткіштегі судың құрамын өзгерте отырып, адсорбенттің активтігін<br />
реттеуге болады.<br />
<br />
Полюсті адсорбентпен өте әлсіз (к' « 1 ) немесе өте күшті<br />
( к ' » 10 ) әрекеттесетін затты, қозғалыссыз фазалы хроматографиямен бөлуге болмайды, алайда оларды яғни айналған фазасы барымен<br />
онай бөледі. Мұндай жағдайларда беткі қабаты полюссіз сорбентті<br />
пайдаланады. Шаймалаушы ретінде суды және оның [[спирт]]пен,<br />
[[ацетонитрил]]мен, трагидрофуранмен қоспасын пайдаланады. Хроматографияланатын қосылыстар [[гидрофобты]] қозғалыссыз фазамен<br />
әрекегтеседі. Айналған фаза жағдайында гомологтарға жеңіл<br />
бөлінеді.<br />
Полюсті функционалдық топ мөлшерінің артуы заттың қозғалысты фазамен әрекеттесуінін күшеюіне және тұтылудың азаюына<br />
әкеледі. Шаймалықтың құрамы тутылуға едәуір ықпал етіп,<br />
қосылыстың таңдалып барып бөлінуіне де әсер етеді. Органикалық<br />
құрамдас бөлік артқан кезде тұтылу уақыты қысқарып, жылжымайтын фазадағы органикалық құрылым мен Igk' арасында тура<br />
тәуелділік байқалады. Берілген зат молекулалық түрден иондануға<br />
ауысқанда, полюсті қозғалысты фазамен әрекеттесуі бірден артады.<br />
Қосылыстың қыптқылды негізді қасиетіндегі айырмашылық,<br />
олардың айналған фазадағы бөлінудің негізі болып табылады.<br />
Шаймадағы әлсіз қышқылдар мен негіздердің иондану күйі<br />
оның рН өзгерісіне ықпал етеді. Айналған фаза жағдайында тепетеңдік айналмаған фазадағыға қарағанда тездеу қалыптасады, бұл<br />
осы әдістің кеңірек таралуына себеп.<ref>Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Аналитикалық химия]]<br />
[[Санат:Химия]]<br />
[[Санат:Ғылым]]</div>ArystanbekBot