https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BA_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%A1%D0%A1%D0%A5%29Сұйық-сұйык хроматографиясы (ССХ) - Түзету тарихы2026-04-18T23:51:26ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BA_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_(%D0%A1%D0%A1%D0%A5)&diff=38523&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:44Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BA_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_(%D0%A1%D0%A1%D0%A5)&diff=38522&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-06-20T12:26:58Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Сұйық-сұйык хроматографиясы (ССХ)'''. Сұйық-сұйықтык хроматографияны бөліп тарату деп те ағайды,<br />
мұндағы қатты түйіршікті материал қозғалыссыз сұйық фазаға<br />
төсеніш қызметін атқарады. Бұл екі сұйық полюстік дәрежесі<br />
жағынан түрліше болып, өзара араласпауы керек. Осы екі сұйықты<br />
да бірдей қозғалыссыз бір фазаға орнықтыруға болады. Әдетте,<br />
полюсті еріткішті [[силикагель]], алюминий тотығы, [[магний]] силикаты<br />
сияқты кеуекті төсенішке салады. Қалыпты және айналған фазалары бар ССХ сұйық-сұйықты<br />
[[хроматограмма]] көмегімен фталь қышқылы [[эфирлер]]і қоспасын<br />
талдаудың екі хроматограммасы бар. Онда шаймалау реті ескеру<br />
мақсатымен, уақытты кері бағытта орналастырған. Ондағы<br />
қозғалыссыз сұйық фазаны бағананы қайтадан толтырмай-ақ<br />
ауыстыруға болады. бұл, әрине, оның артықшылығы. Алайда оның<br />
жеңіл ауыстырылуы, жуылып кету қаупін де болдырмай қоймайды.<br />
[[Сурет:Натрий.JPG|400px|centre]]<br />
Бұл әдіс те белгілі хроматографиялық бағаналар пайдаланылады. Демек. бағаналардың бөлу қабілеті бірдей де бағасы қымбаттау суретте, ішінде химиялық егілген сұйық фазасы бар бағанада<br />
бөлінген кезде алынған хроматограмма келтірілген.<br />
Газды хроматография көмегімен, жүргізілетін сапалық және<br />
сандық талдау сұйықтық хроматофафияға ұқсас. Заттын жеке де<br />
таза түрде бөлінуі, тұтылу уақыты немесе көлемі бойынша<br />
жүргізіліп, ал заттың сандық мөлшерін анықтау шоқтықтар биіктігін<br />
немесе ауданын өлшеуге негізделген. Мұнымен қатар қандай<br />
болмасын сандық талдау әдістерімен жүзеге асырылған бөлу<br />
нәтижесінен алынған бөлік бойынша талдау да пайдаланады.<br />
Сұйықтық хроматография органикалық химиядан [[синтетика]]лық,<br />
технологиялық немесе зерттеулік жұмыстарда жиі қолданылады.<br />
Мысалы. бұл әдіспен мұнай, [[бензин]] және басқа да мұнайды айдағаннан алынатын көмірсутектердің, түрлі изомерлердін құрамын жеткілікті де жемісті талдайды. Сондай-ақ бұл әдіс ұшпайтын, және<br />
тұрақсыз қосылыстардың, полюссіз және әлсіз полюсті т.б. заттардың талдауын жеңілдетті.<br />
Соңғы кезде сорбенттерді сәл түрлендіріп, ептеп өзгертіп пайдалануда. Мұндай сорбенттер өзгелерді ығыстыруда. Ондағы басты<br />
себептердің бірі - химиялық тұрақтылық. Ол үшін силикагельдің<br />
беткі қабатындағы силанолды топтарды түрлі органикалық топтарға<br />
ауыстырып, олардың активтігі мен сұрыптаушылығын едәуір<br />
арттырады:<br />
<br />
Si-0-Si-(C<sub>2</sub>H<sub>3</sub>)CH<sub>3</sub>; Si-0-Si-(CH<sub>2</sub>)<sub>17</sub>CH<sub>3</sub>;<br />
<br />
Si-0-Si-CH<sub>2</sub>-; Si-O-Si- (CH<sub>2</sub>)<sub>3</sub>-NH<sub>2</sub>,<br />
<br />
Si-O-Si- (CH<sub>2</sub>)n-(-CN) және басқалар.<br />
<br />
Егер силикагель-құрамына цианопропильді -(СН<sub>2</sub>)<sub>3</sub>- CN, аминопропильді<br />
-(CH<sub>2</sub>)<sub>3</sub>-NH<sub>2</sub> және оксипропилді - (СН2)<sub>3</sub>-ОН<sub>2</sub> топ сияқтыларды еңгізсе, полюсті силикагель пайда болады.<br />
Өзгеріске түскен полюсті сорбенттерде шаймалықты ауыстыр-<br />
ғандағы тепе-теңцік силикагельден тезірек орналасады да, оларда<br />
нәтиженің қайталанылуы едзуір жақсарады. Ал, мүндай түрленген,<br />
өңделген полюссіз сорбент ретінде мысалы, алғашқы үш қүрылым<br />
пайдаланылады. Көмірсутектердің радикалында көміртек атомдары-<br />
ның эр түрлі саны болуы мүмкін. Мүндай сорбенттер гидрофобты-<br />
суды итеретін молекулаларга жақындау болады. Дұрыс шар пішінді<br />
қүрылымдағы сорбенттерді пайдалангандағы нэтиже жақсы<br />
шығады. <br />
<ref>Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Аналитикалық химия]]<br />
[[Санат:Химия]]<br />
[[Санат:Ғылым]]</div>ArystanbekBot