https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9BСырмақ - Түзету тарихы2026-04-18T13:53:50ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B&diff=29931&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:34Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B&diff=29930&oldid=prev17:31, 2017 ж. наурыздың 6 кезіндегі Салиха деген2017-03-06T17:31:06Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Сырмақ — киізден жасалып өрнектелетін төсеніш.jpg|thumb|right|150px|Сырмақ — киізден жасалып өрнектелетін төсеніш.]]<br />
'''Сырмақ''' ({{lang-ky|Шырдак}}) — [[киіз]]ден жасалып, [[Өрнектеу|өрнектелген]] [[Қазақтар|қазақ]] төсеніштері. Көбіне үйдің қабырғалары мен еденін сәндеу үшін қолданылатын қолдан жасалған, арнайы тоқу технологиялары бар бұйымдар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref name="БСЭ">{{cite web<br />
|url = http://slovari.yandex.ru/Сырмак/значение/<br />
|title = Сырмак<br />
|author = <br />
|date = <br />
|work = <br />
|publisher = Большая Советская Энциклопедия<br />
|accessdate = 2012-04-16<br />
|lang = ru<br />
}}</ref><br />
<br />
== Атауы ==<br />
«Сырмақ» атауы оны дайындау әдісінен алынған. [[Қазақтар|Қазақта]] «сыру» деген сөз арасын жиі етіп тігетін тігістің түрі, жиі етіп бастырып тігу дегенді білдіреді.<ref name="dmk.kz">{{cite web<br />
|url = http://dmk.kz/aksham/syirmak.html<br />
|title = Сырмақ<br />
|author = Күләйхан Төлеубекова<br />
|date = 2010-10-02<br />
|work = Дала мен қала<br />
|publisher = www.dmk.kz<br />
|accessdate = 2012-04-16<br />
|lang = <br />
}}</ref><br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Алғашқы сырмақ пішінінің қалыптасуына қазақ елінің ежелгі тұрмысында кездесетін қарапайым жағдайлар себеп болған. Мысалы, көнерген киіздерді қабаттап төсеу, одан соң оны қобырай бермеу үшін қабаттап көктеу. Осындай жағдайдан бара-бара қабаттауды белгілі бір пішінге келтіріп, ықшамдап төсеп, көктеуді де бірте-бірте жиі тігістерге ауыстырып, одан әрі сыруға көшкен деп санауға болатын сияқты. Бұдан әрі басылған кесек киіздерден қалаған мөлшерде кесіп алып, оны қабаттап сырып, шағын төсеніштер жасала бастаған.<ref name="dmk.kz" /><br />
<br />
[[Киіз үй]]дің негізгі бөлшектерінің бірі боп табылады.<ref name="БСЭ" /><br />
<br />
== Тоқу технологиясы ==<br />
Арнайы басылған [[киіз]]ге басқа түсті киізден, [[мата]]дан қиып дайындалған ою-өрнекті сырып тігу арқылы жасалады.<ref name="dmk.kz" /><br />
<br />
=== Сырып тігудің тәсілдері ===<br />
Сырмақ сырудың, яғни сырып тігудің негізгі үш тәсілі кеңінен тараған. Олар: ''қайып сыру'', ''тепшіп сыру'', ''қабып сыру''. Бұларды негізінен ''жіп салып сыру'' және ''жіп салмай сыру'' деп екі түрге топтастырады.<ref name="dmk.kz" /><br />
<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
* [[Тұс киіз]]<br />
* [[Киіз үй]]<br />
* «[[Сырмақ қып астына]]»<br />
<br />
== Кітаптар ==<br />
* {{кітап<br />
|авторы = <br />
|бөлімі = <br />
|бөлім сілтемесі = <br />
|тақырыбы = Сырмақ өнері. Искусство сырмака<br />
|шынайы атауы = <br />
|сілтеме = http://almatykitap.kz/goods/2467.jsp<br />
|уикитека = <br />
|жауапты = <br />
|басылым = <br />
|орны = Алматы<br />
|баспасы = Алматыкiтап баспасы<br />
|жыл = 2007<br />
|томы = <br />
|беттері = <br />
|барлық беті = 232<br />
|сериясы = <br />
|isbn = ISBN 9965-24-812-5<br />
|тиражы = <br />
}}<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
[[Санат:Қазақстан мәдениеті]]<br />
[[Санат:Кілемдер]]<br />
[[Санат:Тоқыма өнері]]<br />
[[Санат:Киіз үй]]</div>Салиха