https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80Сызықтық және бұрыштық жылдамдықтар - Түзету тарихы2026-04-19T10:36:11ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=31427&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:10:40Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:10, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=31426&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Оқулық2015-10-19T04:23:07Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Аласталуда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%9E%D2%9B%D1%83%D0%BB%D1%8B%D2%9B&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Оқулық (мұндай бет жоқ)">Санат:Оқулық</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Kisiksizik.JPG|thumb|right]]<br />
[[Шеңбер]] бойымен қозғалыс кезінде қозғалыстың [[траектория]]сы да шеңбер болатыны белгілі. Нүктенің орнын қозғалыс басталғаннан бастап, оның шеңбер [[доға]]сы бойымен жүрген жолы арқылы да анықтайды. Шын мәнінде, кез келген [[физика]]лық дене сансыз көп [[нүкте]]лерден тұрады. Ілгерілемелі қозғалыс кезінде әрбір нүктенің [[Жылдамдық|жылдамдығы]] бірдей болады және олар бірдей аралықты жүріп өтеді. Ал қозғалыс кисықсызықты болған жағдайда, бірдей уақыт ішінде сыртқы нүктелер ішкі нүктелерге қарағанда көбірек [[жол]] жүреді. Демек, әр нүктенің орнын, орын ауыстыруын және әр нүктенің жылдамдығын білу керек болады. Бұл, әрине, қиын мәселе. Дегенмен қозғалыс тағы нүктенің [[орын ауыстыру]]ын сипаттау үшін оның бастапқы орны мен <big>t</big> [[уақыт]]тан кейінгі орнына сөйкес келетін [[радиус]]тар арасындағы <big>φ</big> бұрыш ты пайдаланатын болсақ, мәселе оңай шешіледі.<br />
<br />
Басқаша айтқанда, <big>А</big> нүктесінің шеңбер бойымен қозғалысын қарастырғанда, оны шеңбер [[центр]]імен қосатын <big>R</big> радиустың <big>φ</big> бұрылу [[бұрыш]]ымен сипаттау ыңғайлы болып келеді.<br />
<br />
[[Механика]]да бұрылу бұрышын радианмен өлшеу келісілген. Радиан — <big>ɭ</big> доғасының щындығы <big>R</big> радиусына тең болатын <big>φ</big> центрлік бұрыш.<br />
Бұрылу бұрышының [[уақыт]] өтуімен өзгеруін бұрыштық [[жылдамдық]] арқылы сипаттайды.<br /><br />
[[Сурет:For11.JPG]]<br />
<br />
Бұрыштық жылдамдық деп [[дене]]нің бұрылу бұрышының осы бұрылуға кеткен уақытқа [[қатынас]]ымен өлшенетін [[шама]]ны айтады. Бұрылу бұрышы <big>φ</big> әрпімен белгіленеді.<br /><br />
[[Сурет:For22.JPG]]<br />
<br />
Дененің [[шеңбер]] бойымен қозғалысын қарастырғанда, дененің түзусызықты қозғалысын сипаттайтын жылдамдық та колданыла береді. Бірақ дененің шеңбер бойымен [[қозғалыс]]ы жағдайында оны сызықтық жылдамдық деп атау келісілген.<br /><br />
[[Сурет:For33.JPG]] [[Сурет:For44.JPG]]<br />
<br />
Бұрыштық жылдамдық пен сызықтық жылдамдықтың жоғарыда алынған [[формула]]лары [[есеп]] шығару кезінде жиі колданылады.<ref>Физика және астрономия: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Өңд., толыкт. 2-бас. / Р. Башарұлы, Д. Қазақбаева, У. Токбергенова, Н. Бекбасар. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2009. — 240 бет, суретті. ISBN 9965-36-700-0</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
<br />
[[Санат:Физика]]<br />
[[Санат:Астрономия]]<br />
<br />
<br />
{{Phys-stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов