https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D1%83%D1%8F%D0%B1 2026-09-06T05:03:43Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%8F%D0%B1&diff=123014&oldid=prev 2026-06-26T06:39:14Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:39, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%8F%D0%B1&diff=123013&oldid=prev 2020-05-27T19:23:27Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Суяб''', Суйаб ({{lang-fa|سوی آب}}; [[Түркі тілдері|түркі]]. Су – су; [[Соғды тілі|соғды.]] Йаб – канал, арық деген мағына береді) – [[Шу өзені|Шу]] алабындағы ортағасырлық қала. Тарихи, археологиялық және нумизматикалық зерттеулер бойынша ғалымдар Суяб қаласының орны [[Қырғызстан]]ның [[Тоқмақ|Тоқмақ қаласынан]] оңтүстік-батысқа қарай 8 км жердегі Шу (Суйаб) өзенінің оңтүстік жағасындағы көне ''[[Ақбешім]]'' қала жұрты екенін дәлелдеді. Суяб қаласының іргесі V ғасырда қаланып, X – XII ғасырларға дейін өмір сүрген. Суяб VII ғасырда [[Батыс Түрік қағандығы]]ның, VIII ғасырда [[Түркеш қағандығы|Түркеш қағанатының]], VIII ғасырдың II-жартысынан X ғасырдың I-жартысына дейін [[Қарлұқ қағанаты|Қарлұқ қағанатының]] астанасы болды. Оның атақ даңқы да дәл осы ғасырларда бүкіл батыс пен шығысқа мәшїүр болды. Көне қытай жазба деректемелерінде Суяб қаласы Су-е-чэн, Су-е-шуй чэн (Суйаб өзені бойындағы қала) деп аталған. Ол туралы алғашқы мәліметті [[627 жыл|627]] – [[629 жыл|629]] жылдары Үндістанға жасаған сапары кезінде Суябқа соғып, Батыс Түрік қағандығының қағаны [[Тон қаған|Тон жабғудың]] қабылдауында болған Қытайдың жиїанкез діндар-монахы [[Сюань Цзан]] жазып қалдырған. Суяб туралы бұдан өзге де қытайдың “[[Тундиянь]]” (авторы [[Ду Ю]]), “[[Синь таншу]]”, т.б. тарихи жылнамалары мен араб географтары [[ибн Хордадбек]]тің “[[Китап әл-масалик уә-л-мамалик]]”, [[Қудама ибн Жафар]]дың “[[Китап әл-Харадж]]”, т.б. еңбектерінде мол мағлұматтар кездеседі. Алғаш [[1894 жыл|1894 жылы]] [[Василий Владимирович Бартольд|В.В. Бартольд]] тексеріп зерттеді. [[1950 жыл|1950 жылы]] [[Л.Р. Кызласов]], [[1959 жыл|1959 жылы]] [[П.Н. Кожемяков]] және кеңестік археологтар қазба жұмыстарын жүргізіп зерттеді. Ал Ақбешімді ежелгі Суяб қаласының орны деген пікірді бірінші рет [[1961 жыл|1961 жылы]] ағылшын ғалымы [[Т.Клаусон]] ұсынды. [[Ұлы Жібек жолы]]ның “оазистік тармағы“ мен “далалық тармағының” тоғысар тұсында орналасқан көне Суяб қаласы өз дәуірінде Батыс Түрік қағандарының көреген саясатының арқасында әрі қағандықтың астанасы ретінде батыста [[Византия]], шығыста [[Қытай]] арасындағы халықаралық саяси, мәдени және сауда байланыстарын жүргізуде өте маңызды рөл атқарды; қысқышы ''Ақбешім''.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Stub: Қазақ мәдениеті}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Қырғызстан көне қалалары]]<br /> [[Санат:Орталық Азия тарихы]]</div>

Шілде