https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2026-04-18T19:54:25Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80&diff=95491&oldid=prev 2025-04-25T19:36:53Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:36, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80&diff=95490&oldid=prev 2015-07-31T07:02:36Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Смайыл батыр'''— '''Смайыл батыр Мұсабекұлы''' қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан облысы]]ның [[Сыр]] бойын мекендеген [[Қоңырат]] тайпасының алты ата Көктіңұлы көсемдерінің бірі болған, Жандар руынынан шыққан [[Мұсабек батыр]] Қалдарбекұлының сегіз ұлдарының ішіндегі арыстан жүрек, қайтпас-қайсар, бойындағы күш-қайрат, батырлығымен танылған тұлға. Смайыл батырдың дәл қай күні, қай жылы туылып, өмірден өткені белгісіз. Көнекөз қариялардың айтуларына қарағанда Смайыл батыр 19-ғасырдың екінші жартысында өмірге келіп, сол ғасырдың соңына қарай өмірден озған деуге болады. Олай дейтін себебіміз Смайыл батыр бір ұрыста алған жарақатының асқынуының салдарынан 45- жасында қайтыс болған екен. Бір деректерде [[Ордабасы ауданы]]нда [[Бөріжар (өзен)|Бөржар]], [[Бадам өзені]]нің бойындағы Бірлік ауылындағы Сымтас мазарында жерленген десе, екінші бір деректерде [[Сырдария]] бойындағы [[Ақын Жақып]] әулие мазаратында жерленген дейді.<br /> Смайыл батыр жайлы деректер өте аз сақталған, жоқтың қасы деуге де болады. [[Майлықожа]]ның жыр-дастандарында кездессе (Смайыл мен Ағман, Смайылды жоқтау дастаны), қалғандары халық арасында ауыз әдебиет күйінде сақталып қалған. Мұсабек батырдың қартайған шағында, [[Шымыр]] [[Байзақ Мәмбетұлы|Байзақ датқа]]ның ұлы [[Ақмолда]] болыстың барымташылары Мұсабек батырдың жылқыларын барымталап кеткен екен, сонда Мұсабек батыр баласы Смайылды шақырып алып „балам саған мал-дүние керек па?“ деп сұраса, сонда бала Смайыл тұрып керек деп жауап беріпті. Мұсабек батыр: - егер мал-дүние керек болса, бар да барымталанып кеткен жылқыларды қайтарып алып кел деп жұмсағанда Смайыл батырдың жасы не бары 14-те болғаны жайлы айтылады. Сондағы Смайылдың батыр, ер-жүректілігі қасына бір жылқышы кісіні ғана ертіп барып Ақмолданының ордасына, жасауылдардың қарсылық көрсеткеніне қарамастан баса-көктеп жалғыз кірген дейді. Бұл жерде Смайыл мен Ақмолданың арасында біраз балағаттау сөздер болған, ол сөздерді жарияламауды жөн көрдім. Ақмолда женіліп, Қоңыраттардан барымталанған дүние-мүліктің біріне тимей қайтарып берген! Мұны естіген Ақмолда болыстың бас батыры Ағман намыстанып, Қоңыраттардың қай басынғаны деп, қол жинап, Қоңыраттарға келеді. Смайыл батыр бастаған Қоңырат-Көктіңұлы жігіттері мен '''Ағман батыр''' бастаған Дулат жігіттері Сырдың бойында [[Тақыр]] көлде екі жақ кез келеді. Бұл ұрыста адам шығыны болып, Ағман батырдың қолы жеңіліске ұшырайды. Смайыл батыр ішінен жарақат алып, сол жарақаты уақыт келе асқынып 45-жасында дүниеден озған екен. Бұл жайында атақты ақын Майлықожа Смайыл, Ағман дастанында жырлайды.<br /> <br /> [[Майлықожа ақын:]]<br /> <br /> '''Қаптаған қара борандай,'''<br /> <br /> '''Смайылдың сарыны.'''<br /> <br /> '''Өзі өлгенше ешкімнен'''<br /> <br /> '''Басылмаған сарыны.'''<br /> <br /> <br /> Майлықожа ақын:<br /> <br /> '''Бір топ құлан боз келді,'''<br /> <br /> '''„Тақыркөлдің“ сыртында,'''<br /> <br /> '''Смайыл,Ағман кез келді.'''<br /> <br /> '''Ерегіс майдан құрысты,'''<br /> <br /> '''Батырлар қылды ұрысты.'''<br /> <br /> '''Жая жеген батырлар,'''<br /> <br /> '''Жатып бір қалып тұрысты.'''<br /> <br /> Ағыман қолы жеңілген «Тақыркөлдегі» шайқаста Зияда батырдың аты оққа ұшып,өзі әрең құтылады.<br /> <br /> '''Әдинаш пен Зияда'''<br /> <br /> '''Қапылыста пияда,'''<br /> <br /> '''Екеу ара бірлесіп,'''<br /> <br /> '''Көк дөненге мінгесіп,'''<br /> <br /> '''Әзер қашып құтылды'''<br /> <br /> '''Шөгірлідегі қияда.'''<br /> <br /> Майлықожа ақын:<br /> <br /> '''Датқа-еке нелер күндер өтті басымнан, '''<br /> <br /> '''Көзім бір арылмады қанды жастан'''<br /> <br /> '''Жарадар жалғыз інім болғаннан соң,'''<br /> <br /> '''Он бірін қабат шаншыдым дем алмастан.'''<br /> <br /> '''Шапқанда жан шыдамас сарынымнан,'''<br /> <br /> '''Басылдым батыр алып арынымнан,'''<br /> <br /> '''Баласын Көктіңұлын қоримын деп,'''<br /> <br /> '''Сауыт сынып,оқ өтті қарынымнан.'''<br /> <br /> Майлықожа ақынның Смайыл батырды жоқтауы,<br /> <br /> '''Әуел сөзім биссмилла,'''<br /> <br /> '''Екінші сөзім Мұхаммед'''<br /> <br /> '''Жылайды деп сөкпеңдер'''<br /> <br /> '''Жиылып келген әлеумет.'''<br /> <br /> <br /> '''Сымайыл өліп кеттің қырық бесіңде,'''<br /> <br /> '''Досың күліп,дұшпаның тіпті есірді.'''<br /> <br /> '''Смайыл ат жақты едің,кез ерінді.'''<br /> <br /> '''Жаулассаң алдың жаудан өз кегіңді.'''<br /> <br /> '''Қара жер тапжылмастай басып жатыр,'''<br /> <br /> '''Нар кеуде омырауланған бедеріңді.'''<br /> <br /> Смайыл батырдың көзі тірісінде Қоңыраттарға ішкі жаулары, басқа ру -тайпалардан ешкім тиісе алмаған екен.'''Смайыл батыр ''' бабамыздың жатқан жері жәннәттан болсын,Аумин!<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Санат:Қазақ батырлары]]</div>

Салиха