https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2026-04-20T07:14:46Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80&diff=25419&oldid=prev 2025-04-25T18:05:24Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80&diff=25418&oldid=prev 2014-04-23T10:43:33Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер, таужыныс → тау жынысы (7) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Скарн''' - метасоматоздық жолмен карбонат, кейде силикат тау жынысытар арасындағы<br /> интрузивтердің жапсарлық белдемінде жаралган карбонат-силикат құрамды тау жынысы. құрамында саны мен<br /> сапасы өнеркәсіптік талаптарға сай келетін құнды минералдың шикізат бар скарндар өзімен аттас - скарндық немесе жапсарлық-метасоматоздық пайдалы қазба<br /> кенорындары деп аталады. Интрузивтердің өзгеріске<br /> ұшыраған аумағындағы бөліктеріндегілер - эндоскарндар, ал сыйыстырушы тау жынысытарда орналасқандар -<br /> экзоскарндар деп бөлінеді. Мұндай тау жынысытардың<br /> көпшілігі интрузивтердің жапсары бойында орналасқандықтан , экзоскарндарға жатады. Кейбір скарн жатындары сыйыстырушы тау жынысытардың қабаттылық<br /> беттері арқылы интрузивтерден ондаған-жүздеген метрден 1-2 км-ге дейін алые орналасады.<br /> Ең қарқынды скарнжаралу орташа құрамды ([[гранодиорит]], [[кварцты]] [[диорит]], [[монцанит]]) интрузиялардың<br /> жапсарында және орташа тереңдіктеріндежүреді. Скарндық кенорындар қалыптасуына интрузиялардың жайпақ жапсары, [[тектоника]]лық бұзылыстар, олардың сыртқы<br /> және ішкі жапсарындағы қарқынды жарықшақталған<br /> белдемдер, сыйыстырушы тау жынысытар құрамының<br /> карбонаттылығы ([[әктас]], [[доломит]] пен [[мергель]]) қолайлы<br /> факторлар болып табылады.<br /> Скарнжаралу метасоматоздық үдеріс ретінде көптеген<br /> жүқарган және делдиген бөлікшелерден түратын, метасоматоздық денелерге тән ирелең шекалары бар кен<br /> денелерінің пайда болуына әкеледі. [[Морфология]]сы бойынша скарндық жатындардың мынадай типтері бөлінеді: қабатты және қабат тәрізді, линза тәрізді, шток, құбыр, желі мен желі тәрізді, ұя, күрделі тарамдалган денелер. Скарнның ұя тәрізді денелері кейде<br /> көлденеңінде бірнеше метрден асады, ңүбыр тәрізді<br /> және желілі денелер 1-1,5 километрге дейін созылуы<br /> мүмкін, қабат тәрізділердің қалыңдығы 100-150 м, ұзындығы 2-2,5 км болады.<br /> Скарндар интрузияларды сыйыстырушы тау жынысытардың құрамына байланысты әкті және магнезийлі<br /> (кейде сонымен қатар силикат скарндар бөлінеді) түрлерге бөлінеді. Скарндардың осы негізгі түрлеріне байланысты пайдалы қазба кенорындары бір-бірінен заттық<br /> құрамымен, өздеріне тән пайдалы қазбаларымен, сонымен қатар морфологиясы және жатые жағдайлары бойынша ажыратылады.<br /> Әкті скарндар әктастарды алмастыру арқылы қалып-<br /> тасады. Олардың басты минералдарына анартас (гроссуляр-андратит қатары) пен пироксен (диопсид-геденбергит қатары) жатады. Әкті скарндар құрамында маңызды<br /> орынды везувиан, волластонит, [[амфибол]]дар, [[эпидот]], [[магнетит]], [[кварц]], [[карбонат]]тар иемденуі мүмкін. Әкті скарндар [[хром]], [[сүрме]] мен сынаптан басқа барлық металдардың,<br /> сонымен қатар көптеген бейметалл пайдалы қазбалардын<br /> өнеркәсіптік кенорындарын сыйыстырады. Олардың жетекші рөл атқаратын кенорындарының типтері төменде<br /> қарастырылады.&lt;ref&gt;Пайдалы қазбалар. Оқулық. - Астана: Фолиант, 2008. - 440 б. ISBN 9965-35-411-1&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:C]]<br /> [[Санат:Пайдалы қазбалар]]</div>

ArystanbekBot