https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82
Сидерит - Түзету тарихы
2026-04-18T16:48:54Z
Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы
MediaWiki 1.23.3
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82&diff=23239&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2025-04-25T18:04:20Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82&diff=23238&oldid=prev
09:12, 2014 ж. қазанның 7 кезіндегі Arystanbek деген
2014-10-07T09:12:31Z
<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Infobox mineral<br />
| name = Сидерит<br />
| category = Карбонат минералы<br />
| boxwidth = <br />
| boxbgcolor = <br />
| image = SideriteBresil2.jpg<br />
| imagesize = <br />
| alt = <br />
| caption = Бразилия сидериті<br />
| formula = FeCO<sub>3</sub><br />
| symmetry =<br />
| Z =<br />
| molweight = <br />
| color = ашық сарыдан сұр және қоңырқайға дейін<br />
| colour = <br />
| habit = ромбоэдр, тақта, призма тәрізді<br />
| system = Тригональді<br />
| mohs = 3.75 - 4.25<br />
}}<br />
<br />
'''Сидерит''' (''грекше sіderos — темір''), ''темір шпаты'' — [[карбонаттар]] класына жататын [[минерал]]<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология—<br />
Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref>. <br />
*Химиялык формуласы: ҒеСО<sub>3</sub><br />
*Құрамы FeO — 62,01%, CO<sub>2</sub> — 37,99%, қоспалары Mn, Mg, Ca, Co, Zn. <br />
*Тригондық сингонияда [[Кристалдану|кристалданып]], ''[[ромбоэдр]], [[тақта]], [[призма]]'' типтес кристалдар түзеді. <br />
*Агрегаттары ''іркінді, [[сферолиттер]], [[оолиттер]]'' және ''топырақ'' тәрізді түйірлі масса құрайды. <br />
*Түсі ашық сарыдан сұр және қоңырқайға дейін; қаттылығы 4 — 4,5, тығыздығы 3,96 г/см<sup>3</sup>, жылтырлығы шыныдай, жіктілігі жетілген. <br />
*Сидерит ''гидротермалдық, тұнбалық, шөгінді, метаморфтық процестер'' нәтижесінде түзіледі. <br />
*Аса сапалы темір кентасы болып есептеледі. [[Қазақстан]]да [[Қостанай]], Торғай өңірлерінің қоңыр теміртас кендерінде кездеседі. <br />
*Сидерит — темірдің маңызды кені.<br />
<br />
<gallery><br />
File:Galena-Quartz-Siderite-oldeuro-56c.jpg|Сидерит кристаллдары кварцпен бірге (өлшемі: 6.2 x 4.1 x 3.6&nbsp;cm)<br />
File:SideriteTaillée.jpg|Бразилия сидериті (өлшемі : 5 x 3.2&nbsp;mm)<br />
</gallery><br />
<br />
Агрегаттары жоғарыда айтылған [[карбонаттар]]ға ұқсас.<br />
Жаратылысы. Сидерит көбінесе тек тотықпайтын: <br />
*а) гидротермалық , <br />
*ә) шөгінділік, <br />
*б) сирек те болса үгілу әрекетінен, <br />
*в) метаморфтық жағдайда пайда болады.<br />
<br />
*Қолданылуы. Егер сидериттің көп қоры табылып, оның құрамында фосфор мен күкірт аз болса, сонда ол темір өндірісінің кені болып табылады.<br />
Кендері біздің елімізде Қырымда (Керчь түбегінде), Уралда, Байкалда кездеседі. Шет елдердегі кені [[Испания]]да ([[Бискай шығанағы]]нда), [[Германия]]да ([[Зиген кені]]), [[Англия]]да ([[Шотландия]]да және [[оңтүстік Уэлс]]те), [[Алжир]]де, [[Тунис]]те т. б. жерлерде бар.<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Геология]]<br />
[[Санат:Минералогия]]</div>
Arystanbek