https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%85%D1%81Серахс - Түзету тарихы2026-09-06T06:12:11ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%85%D1%81&diff=113488&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:30Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%85%D1%81&diff=113487&oldid=prev06:07, 2025 ж. желтоқсанның 12 кезіндегі Мағыпар деген2025-12-12T06:07:13Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Серахс<br />
|шынайы атауы = {{Lang-tk|Sarahs}}<br />
|сурет = <br />
|сурет атауы = <br />
|жағдайы = <br />
|ел = Түрікменстан<br />
|елтаңба = <br />
|ту = <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_dir = N|lat_deg =36 |lat_min =31 |lat_sec = <br />
|lon_dir =E |lon_deg =6 |lon_min =13 |lon_sec = <br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|аймақ түрі = Уәлаят<br />
|аймағы = Ахал уәлаяты<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = Атырап<br />
|ауданы = Сарахс атырабы<br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым округі түрі = <br />
|қауым округі = <br />
|кестедегі қауым округі = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары = <br />
|статус алуы = <br />
|жер аумағы = <br />
|биiктiктiң түрi = <br />
|орталығының биiктігі = 285 ± 1<br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 31 269<br />
|санақ жылы = 2022<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +5:00<br />
|DST = <br />
|телефон коды = <br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = <br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты = <br />
|сайт тілі = <br />
}}<br />
<br />
'''Серахс''' ({{Lang-tk|Sarahs}}) — [[Түрікменстан]]ның [[Ахал уәлаяты]]ндағы қала, [[Сарахс атырабы]]ның әкімшілік орталығы.<br />
<br />
== Географиялық сипаттамасы ==<br />
Ол Тежен өзенінің оң жағалауында орналасқан, ол жерде [[Иран]]мен мемлекеттік шекара болып табылады. Қаланың қарсысында ирандық тағы Серахс бар. Қоныста Тежен-Мешхед желісінде шекара өткелі және теміржол станцсасы бар.<br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Мекен өте ұзақ уақыт бойы адамдар мекендеген және суармалы егіншілік орталықтарының бірі болған Серахс оазисінде орналасқан. Оазистегі 120 ежелгі қоныстың ішіндегі ең ірісі Ескі Серахс (ауылдың шығыс шетінде орналасқан) болып саналады. Қоныс біздің заманымызға дейінгі 2-мыңжылдықта болған және 1832 жылы халық көтерілісі басылған кезде парсы әскерлерімен қиратылған. Жарты ғасырдан кейін (1884 жылы) қазіргі Серахс негізі қаланды. Бұл көпұлтты этникалық халқы бар Ресей империясының шекаралық қонысы болды, түркімендер 5%-дан аспайды, ал бұл халықтың жартысы орыс әскери қызметкерлері болды. Патшалық Ресей кезінде Серахс Каспий маңы облысындағы аудан орталығы болған. 1925 жылдан бастап Түркімен КСР-індегі аудан орталығы болды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/11229-Serahs.html|title=Азия. Туркменистан. Ахалский велаят. район Сарахский этрап|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-9 |lang=}}</ref><br />
<br />
== Экономикасы және әлеуметтік нысандары ==<br />
1996 жылдан бері Сарахс Иран-Түркіменстан шекарасындағы бақылау-өткізу бекеті және Теженнен Иранның Мешхед қаласына баратын жүк теміржолындағы вагондардың дөңгелектерін ауыстыру үшін қажет орын болып табылады.<br />
<br />
== Көрікті орындары ==<br />
2010 жылы Серахстың ескерткіштері, соның ішінде Ескі Серахс археологиялық кешені, Абул Фазл кесенесі және Меле Хайрам ғибадатхана кешені Түрікменстан үкіметінің «Түрікменстандағы Жібек жолының орындары» жобасының бөлігі ретінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра нысандарының алдын ала тізіміне енгізілді.<ref>{{citeweb|url=https://ayan-turkmenistan.travel/ru/sarahs.html?ysclid=mizy0hu186395019594|title=Серахс – город-оазис древнего Шелкового пути|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-9 |lang=}}</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{Түрікменстан қалалары}}<br />
[[Санат:Түрікменстан қалалары]]</div>Мағыпар